La Terra Trema (Luchino Visconti, Italy, 1948)

Μέγα επίτευγμα του ιταλικού νεορεαλισμού το «Η Γη Τρέμει» είναι γυρισμένο εξ ολοκλήρου στο φυσικό χώρο όπου η παραδοσιακή μορφή κοινωνικής συνοχής αποκαλύπτεται από τους ίδιους τους κατοίκους (αποκλειστικά ερασιτεχνικό καστ) ως τρίωρο σχεδόν κοινωνιολογικό δράμα που διανύει την πορεία της καθημερινού μόχθου, την σύνδεση με τους προγόνους, τον καταμερισμό εργασίας ανδρών και γυναικών, τον πρώτο έρωτα και την σκληρότητα της κοινότητας πίσω από οποιαδήποτε ρομαντική απεικόνιση. Το τοπίο του χωριού Accitrezzi στην ανατολική Σικελία θέτει με αρχοντιά–οι δύο μεγαλοπρεπείς βράχοι που υψώνονται από τη θάλασσα στα άκρα του χωριού, φυσικό πλαίσιο της υποτυπώδους δράσης–τους όρους στο σιωπηλό αλλά ασύμμετρο συμβόλαιο ανθρώπου και φύσης.

Εδώ, λοιπόν, η οικογένεια των Valastros βρίσκεται στο επίκεντρο της κάμερας του Visconti στην καθημερινή βιοπάλη και πορεία από τον άσπιλο οίκο με διαρκή την εποπτεία των προγόνων στο καθημερινό ψάρεμα και τη μάχη με τους χονδρέμπορους. Στο δίπολο μεταξύ παραδοσιακής οικογένειας (κοινοτικού τρόπου ζωής επί της ουσίας) και μεταπρατικού κεφαλαίου, ο Ntoni θα ερωτευθεί αλλά, κυρίως, μέσα από την κρίση που θα εκτυλιχθεί στο ναυάγιο της βάρκας του, θα αναγνωρίσει την αναγκαιότητα της ταξικής συνείδησης και ενός διαφορετικού μοντέλου συλλογικότητας πέραν της κοινοτικής κοινωνικής ενσωμάτωσης. Θαυμάσιας τεχνικής αρτιότητας και σύλληψης η σκηνή με το τράβελινγκ του Visconti κατά το τίναγμα των διχτυών από τους ψαράδες. Εδώ, η οριζόντια κίνηση της κάμερας συμπληρώνεται αριστουργηματικά από το βάθος πεδίου και τα διαφορετικά επίπεδα δράσης που συγκροτούν οι δεκάδες ψαράδες, αλλά ακόμη πιο εντυπωσιακά ίσως από τις σταλαγματιές νερού που δραπετεύουν κατά τη διαδικασία αυτή προσδίδοντας και κάθετη κίνηση στο κάδρο αλλά και μοναδική αίσθηση εσωτερικού ρυθμού.

la-terra-trema1

Οχλαγωγία κατά το παζάρεμα μεταξύ των αυθεντικών κομιστών του φυσικού πλούτου και των χονδρέμπορων, το οποίο αποτελεί την καθημερινή κοινωνική πρόκληση αφού έχει προηγηθεί το στοίχημα με τη θάλασσα. Όταν ο περήφανος Ntoni αποφασίζει να γίνει κύριος του εαυτού του και να παγώσει την προμήθεια ψαριών στους μεσάζοντες, η φύση –μεγαλοπρεπής και επιβλητική αλλά αδιάφορη προς τις κοινωνικές διαμάχες– καταστρέφει το καΐκι της οικεγένειας Valastros και διαρρηγνύει περεταίρω τον κοινωνικό ιστό. Και η επανένταξη του ψαρά στον κοινωνικό καταμερισμό της εργασίας μετά τη μακρά περίοδο στέρησης και πειραματισμών ολοκληρώνεται ταπεινωτικά. Δυνατή και θλιβερή η σκηνή χλευασμού του στο άντρο των χονδρέμπορων: Σατανίσκοι που χασκογελάνε –ταύτιση των εκμεταλλευτών της εργασίας με τα μηδενικά που εξέθρεψαν τον φασισμό– κάτω από την ανάγλυφη επιγραφή του ονόματος του Mussolini που πλαισιώνει τον αλαζονικό θρίαμβο των μεσαζόντων. Με αυτόν τον σκληρό τρόπο μαθαίνει ο Ντόνι για τη συλλογική πάλη αυτονόμησης και αυτοδιαχείρησης.

Γνήσιο κομμουνιστικό σινεμά, σχεδόν χριστιανικό, από έναν ευγενή του κινηματογράφου: Aριστοκρατικά πλάνα υπέροχης ευκρίνειας που υπερβαίνουν πολιτικάντικες αγκυλώσεις εκατέρωθεν και αγγίζουν καρδιά, νου και αισθήσεις με εκείνη την καθάρια εικαστική και ηθική ψηλάφηση των πρωταρχικών ταξινομήσεων της ανθρώπινης κοινότητας.

Σπύρος Γάγγας, Οκτώβριος 2016.

Featured Image: http://luigi-nuovocinemaloretoplati.blogspot.gr/2013_09_01_archive.html

Text Image: https://au.pinterest.com/pin/317433473718707925/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s