The Commissar (Aleksandr Askoldov, USSR, 1967)

Στο ράφι για μια 20ετία (κατηγορήθηκε για φιλο-σημιτισμό) το υπέροχο αυτό έργο προκάλεσε θαυμασμό σαν κι άλλες σοβιετικές ταινίες όταν βγήκαν στο διεθνές φως. «Η Κομισάριος», η μοναδική ταινία του Askoldov (τού απαγορεύτηκε να ξαναγυρίσει ταινία [!] –μεσολάβησε ο Gabriel García Márkuez στον πρόεδρο Gorbachev προκειμένου να κυκλοφορήσει), σκιαγραφεί τον σταδιακό εξανθρωπισμό μιας σκληρής γυναίκας (άλλωστε στα πρώτα πλάνα εκτελεί έναν λιποτάκτη του Κόκκινου Στρατού, μηχανιστικά και με συνοπτικές διαδικασίες) όταν αυτή γεννά το παιδί της σε ένα εβραϊκό αγροτόσπιτο, πριν το εγκαταλείψει αργότερα στη θαλπωρή της οικογένειας, προκειμένου να επανενταχθεί στη μονάδα της και στον αντι-ναζιστικό αγώνα.

commisar2

Λυρισμός με έξοχα πλάνα σε ασπρόμαυρο στην αχανή σοβιετική ύπαιθρο και τις ερειπωμένες πόλεις, απίθανη κίνηση της κάμερας και slow motion μόνο όταν το απαιτεί η περίσταση, συγκροτούν απόδειξη ενός σπάνιου κινηματογραφικού ταλέντου που μας υποχρεώνει να φανταστούμε με μελαγχολία τι άλλο θα μπορούσε να προσφέρει ο  Askoldov αν είχε τη δυνατότητα να συνεχίσει την καριέρα του. Το πιο συγκλονιστικό δείγμα γραφής του εδώ αφορά την ευρηματικότατη σκηνή τοκετού (η καλύτερη ίσως στην ιστορία του κινηματογράφου). Καθώς η Klavdiya Vavilova έχει καθηλωθεί στο κρεβάτι του τοκετού στο σπίτι της εβραϊκής οικογένειας (θαυμάσιος πάντα ο Rolan Bykov ως πατέρας) και αναστενάζει από τις συσπάσεις,  ο Askoldov, σε παράλληλη αφήγηση, απεικονίζει τον τοκετό ως συλλογική προσπάθεια της διμoιρίας πυροβολικού της κομισάριου Vavilova να ξεκολλήσει ένα κανόνι από την άμμο. Κοντινά πλάνα στα ιδρωμένα κορμιά των ταλαίπωρων στρατιωτών, φιλμαρισμένα από γωνίες όπου οι ηλιοκαμμένοι ανδρικοί μύες παραπέμπουν στο εσωτερικό του γυναικείου σώματος με το μελανιασμένο νεογνό να πασχίζει, συνθέτουν μια απίστευτη συμφωνία παράλληλης αφήγησης (με χρέος φυσικά στις τεχνικές του Eisenstein), όπου η κραυγή του νεογένηττου απεικονίζεται και ως ένας τυφλωμένος στρατιώτης (τραυματίας μεν, αλλά και τυφλωμένος δε από το φως στην έρημο που βράζει από τον ήλιο σε ωραιότατη συνεκδοχή του τυφλού μωρού μπρος στο σοκ της εξόδου στον φωτεινό κόσμο) ο οποίος βαδίζει με αστάθεια, ενώ οι σύντροφοί του τρέχουν με ταχύτητα (απίθανη η χρήση της κάμερας στο χέρι) προς το ρυάκι νερού που μόλις ξεπρόβαλλε από τους αμμόλοφους.

Από τα εξοχότερα δείγματα του σοβιετικού σινεμά με ηθικό όπλο τελικά την μητρική αγάπη και την πίστη ότι μέσω αυτής βελτιώνεται η ανθρωπότητα απέναντι στη θρησκευτική, την εθνικιστική και την ταξική μισαλλοδοξία, «Η Κομισάριος» είδε, όπως το νεογνό, το φως της διεθνούς δημοσιότητας και δικαίωσε, έστω και καθυστερημένα, τον τόσο αδικημένο δημιουργό της.

Σπύρος Γάγγας, Οκτώβριος 2016.

Featured Image: http://sensesofcinema.com/2009/cteq/commissar/

Text Image: http://film.thedigitalfix.com/content/id/64617/the-commissar.html

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s