The Hourglass Sanatorium (Wojciech Jerzy Has, Poland, 1973)

Καλειδοσκόπιο μαγικού ρεαλισμού σε ένα κλειστό και κηδευτικό σύμπαν, όπως αρμόζει στα όνειρα των κατατρεγμένων από το θανατικό, το «Σανατόριο κάτω από τον Αστερισμό της Κλεψύδρας» του Has –γνωστού κυρίως μέσα από το πιο γνωστό «Χειρόγραφο της Σαραγόσα» (λάτρεις του οποίου ήταν ο Buñuel, ο Scorsese και φανατικά ο Jerry Garcia των Grateful Dead)– ακολουθεί την αφηγηματική λογική της ρώσικης κούκλας: κάθε επεισόδιο αραχνοΰφαντος εφιάλτης η εξόδος από τον οποίο ξεβράζει τον Joseph σε μαγικά τοπία και χώρους.

Επιστρέφοντας σε ένα ερειπωμένο σανατόριο ο Joseph εντοπιζει ένα σκοτεινό και αραχνιασμένο δωμάτιο τον ετοιμοθάνατο πατέρα του. Η επαφή μαζί του θα ενεργοποιήσει ένα σύμπλεγμα επαφών με το δικό του παρελθόν, τα παιδικά του χρόνια αλλά και την ιστορική στιγμή της Πολωνίας λίγο πριν τον πόλεμο. Ο  Joseph θα βρεθεί στην παιδική του γειτονιά, πλημμυρισμένη από ραβίνους και πόρνες που ικανοποιόύν την ανδρική εισαγωγή στη σεξουαλικότητα. Σκοτεινά ή φωτεινά, τα ολοένα πιο απόκοσμα ‘βιώματα-αναμνήσεις’, έξοχα φωτογραφημένα, εκτείνονται από την σκιά του ετοιμοθάνατου πατέρα έως την περιπλάνηση του Joseph στα ομοιώματα όσων κατάπιε η Ιστορία: Βίσμαρκ, ο αναρχικός δολοφόνος Lucheni, η δαιμονισμένη βασίλισσα της Σερβίας Draga.

The Hourglass Sanitorum banner

Μαθαίνοντας για την ιστορία του πατέρα του ο Joseph θα βρεθεί περιστοιχισμένος από ένα κόσμο πτηνών (ο πατέρας του ήταν συλλέκτης), ακόμα και στην υπέροχα ονειρική σκηνή μετάβασης στην Κεντρική Αμερική, όπου εκεί ξεπρβάλλουν πλουμιστοί και με περιβολή εξωτικών πουλιών ιθαγενείς. Έρποντας κάτω από κρεβάτια ο Joseph θα αναμετρηθεί με τις φοβίες του στην προσπάθειά του να κερδίσει λίγο ακόμη χρόνο από αυτόν που υπόσχεται η διοίκηση του σανατόριου και έρχοντας αντιμέτωπος τελικά με την παιδική του υπόσταση να τον παρατηρεί σε αυτή την σκοτεινή και σουρεαλιστική Οδύσσεια. Και πάντα στον περίγυρο της ονειρικής αλληλουχίας κάτι πλανάται από την αγωνία των κυνηγημένων Εβραίων στο γκέτο της Βαρσοβίας.

Ψυχαναλυτικό μέχρις εσχάτων, νεκρικό και ανείπωτα όμορφο το σημαντικό αυτό έργο απεικονίζει το ανορθολογικό βασίλειο από το οποίο αντλεί η κινηματογραφική ποίηση αλλά, επίσης, πολιτικοποιεί τον σουρεαλισμό απέναντ στον ανορθλογισμό του αυταρχισμού. (Σημειωτέον, το έργο βασίζεται σε ομώνυμο έργο του μοντερνιστή ποιητή Bruno Schultz ο οποίος δολοφονήθηκε στην Πολωνία από τους Ναζί.)

Σπύρος Γάγγας, Οκτώβριος 2016.

Featured Image: https://mubi.com/films/the-hour-glass-sanatorium

 

Text Image: https://www.chapter.org/hourglass-sanatorium-15

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s