1900 (Bernardo Bertolucci, Italy, 1976)

Η τελευταία πραγματικά μεγάλη ταινία του Bertolucci και η ολοκλήρωση του προτάγματος στο οποίο αφιέρωσε τη πιο γόνιμη περίοδο του. Εποποιία πέντε ωρών και πέντε δεκαετιών το «1900» ανασύρει τις βασικές κοινωνικές δυνάμεις που συνδέθηκαν με την ταξική πάλη στην Ιταλία αλλά και στις απαρχές του 20ου αιώνα ανά τον κόσμο.

Ο τζουτζές που αναγγέλει στην αρχή το θάνατο του Giuseppe Verdi ανοίγει την αυλαία για την άτυπη συμμαχία τέχνης-πολιτικής στο φάσμα φασισμού και μπολσεβικισμού αλλά και τον μεγαλοπρεπή οπερατικό τόνο της ταινίας του Bertoloucci. Με ένα διεθνές και λαμπερό καστ (De Niro, ο πιο όμορφος και χαρισματικός Depardieu που έχουμε δει, Burt Lancaster, Donald Sutherland, Dominique Sanda, Stefania Sandrelli) το «1900» καταφέρνει, παρά την προσήλλωση στο χαρισματικό ηγέτη-προσωποποίηση της ορθής κρίσης του επαναστατικού υποκειμένου, να μιλήσει για μια Φιλοσοφία της Ιστορίας κι έναν ιστορικό ρου που μεταλλάσσει κοινωνίες όχι μόνο ‘πίσω από τις πλάτες’ των δρώντων αλλά και μέσα από τα κορμιά και τη βούλησή τους.

novecento1

Η σκατολογική διάσταση του έργου θα πρέπει να μας απασχολήσει σοβαρά αλλά δεν είναι της παρούσης. Δεν αφορά μόνο τον σχετικισμό του φασισμού όπως εκφράζεται από τους Αττίλα και Ρεγκίνα με την αδιαφοροποίητη ισοπέδωση του εχθρού με την πεμπτουσία του ‘απορρίμματος’, ούτε το σαδισμό τύπου De Sade, αλλά ούτε φυσικά την ψυχαναλυτική ερμηνεία μόνο περί πρωκτικού σταδίου και την αντίστοιχη θεωρία για τη γένεση του φασισμού. Αφορά και κάτι άλλο ακόμα πιο μεγαλειώδες ως προς τη σύλληψή του από τον Έγελο και που μας κάνει να υποψιαστούμε βάσιμα ότι ο Bertolucci είχε ίσως κατά νου και τη ‘Φαινομενολογία του Πνεύματος’ (1807). Δε λέω όμως κάτι άλλο εδώ∙ το κρατώ για μένα προς το παρόν προς περαιτέρω επεξεργασία…

Πανέμορφα φωτογραφημένο από τον κορυφαίο Vittorio Storaro, το «1900» ‘κεντάει’ ψηφίδες από παιδικά χρόνια, όπως βουκολική και εργατική αλληλεγγύη, μπουρζουάδικη και αριστοκρατική σχέση με τη γη –όχι πάντα ταυτόσημες– έρωτες και όργια, σαδιστική βία, λανθάνουσα ομοφυλοφυλία, συλλογική κινητοποίηση, ιδιοκτησία, αγραμματοσύνη της αγροτιάς, επανάσταση και ιστορική απροσδιοριστία, ταξική μνησικακία και ταξική πάλη, σε μωσαϊκό σπάνιας συνοχής και συνέπειας.

Επί της ουσίας: Όσο υπάρχει καταπίεση και εκμετάλλευση ο ‘τυφλοπόντικας’ (το δάνειο του Μαρξ από τον Έγελο και εκείνος από τον Σαίξπηρ) θα σκάβει. Και το μεγαλόπνοο αυτό αριστούργημα εξηγεί τους λόγους για τους οποίους σφυρίζει το σκοπό του avanti popolo ο αγρότης πριν εκτελεστεί από τον Αττίλα: Είναι η μνήμη της ταχείας του μέλλοντος που έρχεται με φόρα…

Σπύρος Γάγγας, Οκτώβριος 2016

Featured image:http://worldscinema.org/2012/03/bernardo-bertolucci-novecento-aka-1900-extras-1976/

Text image: http://worldscinema.org/2012/03/bernardo-bertolucci-novecento-aka-1900-extras-1976/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s