2001: A Space Odyssey (Stanley Kubrick, G.Britain, 1968)

Όταν ένα έργο επιστημονικής φαντασίας ξεκινά με μια δεκαπεντάλεπτη σχεδόν σεκάνς πιθηκανθρώπων, δίχως την παραμικρή κουβέντα, και πραγματοποιώντας το διασημότερο μάλλον μέχρι σήμερα jump cut στο σινεμά, δηλαδή από την προϊστορική εποχή στη διαστημική, τότε το είδος επιστημονικής φαντασίας αποδεικνύεται περιορισμένο για να τιθασεύσει αυτό το εντελώς παράλογο τόλμημα του δαίμονα Kubrick∙ παράλογο εφόσον κοντράρεσαι με το άπειρο και το συμπαντικό δέος στην κυρτότητα του χωροχρόνου.

Η θαυμάσια σκηνή μετάβασης από την ‘επανάσταση’ στο καύκαλο του πιθηκανθρώπου, όταν ένας από αυτούς ανακαλύπτει το ‘οστό ως εργαλείο’, στο διαστημόπλοιο αντίστοιχου σχήματος που πλέει στο σύμπαν –κυριολεκτικά ακουστική ‘μουσική των σφαιρών’ στον γαλαξιακό ωκεανό της αρμονίας– κοινοποιεί οπτικά το βασικό μας αναλυτικό όχημα εδώ: τον εργαλειακό Λόγο.

2001-space-odyssey2

Στη μια του μόνο όψη ο εργαλειακός Λόγος είναι αισθητικοποιημένος με μινιμαλιστική και, όπως φαίνεται από τα μόνιτορ στο σαλόνι του σκάφους, φεμινοποιημένη ζεν αισθητική. Ως Ιανός όμως, στην άλλη του όψη –τον πανίσχυρο ‘αρσενικό’ υπερυπολογιστή Χαλ 9000– έχει μεγιστοποιηθεί έχοντας πλέον υπερεξουσίες ως τεχνητή (και συναισθηματική) νοημοσύνη∙ δυστοπία σαν κι αυτή που θεματοποίησε με τρόμο για τον Τεχνολογικό Τιτανισμό η γερμανική θεωρία των αντιδραστικών του μεσοπολέμου. Πλέοντας προς το νου του Θεού οι κοσμοναύτες συναντάνε το Κακό ως απόλυτη ετερονομία και θρίαμβο του ‘μηχανισμού’ πάνω στην οργανικότητα. Ξεπαστρεύοντας τους κοσμοναύτες, πριν ‘σκοτωθεί’ από τον Ντέιβ, ο Χαλ έχει πλέον χαράξει το ταξίδι στην αιωνιότητα –αλλά ως Ιανός και προς το παρελθόν– για τον δημιουργό του και ανταγωνιστή του. Εκτός, αν όλο αυτό που παρακολουθούμε εκτυλίσσεται στον αμνιακό σάκο του γυναικείου σώματος. Το ότι δεν θα το μάθουμε ποτέ είναι μέσα στις αρετές αυτής της προκλητικά ιδιοφυούς και αινιγματικής ταινίας η οποία μισό αιώνα μετά εξακολουθεί να επισκιάζει τα πάντα στο είδος της!

Σπύρος Γάγγας, Οκτώβρος 2016.

Featured image: https://www.pinterest.com/danilocheng/2001/

Text image: http://sbccfilmreviews.org/?p=9212

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s