An Autumn Afternoon (Yasujirō Ozu, Japan, 1962)

Πλάνα μεγαλείου χαρακτηρίζουν το κύκνειο άσμα του Ozu. Δεν είναι μόνο το έξοχο έγχρωμο που μαγνητίζει από τα πρώτες λήψεις, τις περίφημες και ανεξιχνίαστες ακόμα pillow shots, αλλά για πολλοστή και δυστυχώς τελευταία φορά, η ρηξικέλευθη σκηνοθεσία– απλούστατη, δίχως καμία κίνηση της κάμερας ή κάποια επίδειξη δυναμισμού. Σε εσωτερικούς χώρους την υπηρετούν με σέβας οι σπουδαίοι ηθοποιοί (συγκινητικός πάντα ο Chishu Ryu, ταπεινή και εκθαμβωτική η εξαίρετη Shima Iwashita –από τις δικές μου μούσες στο πανί). Απέριττη η κίνηση∙ άλλωστε η κάμερα είναι πάντα στατική και τοποθετημένη λίγα εκατοστά μόνο πάνω από το έδαφος –άγνωστο αν πρόκειται για ένδειξη ταπεινοφροσύνης διόλου ξένης προς την ιαπωνική κουλτούρα ή αν πλέον χανόμαστε στις λεπτοφυείς αποχρώσεις που χαρακτηρίζουν την ιαπωνική αισθητική. Λαμπρή δε η τοποθέτηση των αντικειμένων στα washitsu (和室) (εσωτερικό παραδοσιακού σπιτιού) τα γραφεία ή τα μπαρ∙ απογειώνει ο Ozu εντελώς το νόημα την ‘περιπέτειας’ καθώς το μάτι δε χορταίνει της περιπλάνηση από οπτική έκπληξη σε έκπληξη και πάντα στο ίδιο περίπου πλαίσιο!

an-autumn-afternoon2

Όπως σε όλες σχεδόν τις ταινίες του το ζήτημα της οικογένειας και του χάσματος των γενεών αποτελεί το σύμπαν το οποίο με απαράμιλλη καλαισθησία και κινηματογραφικό ρυθμό αποφλοιώνει ο Ozu, δίχως σαφείς τομές και εξάρσεις, αλλά σε ένα αφαιρετικό συνεχές τόσο χαρακτηριστικό της Ιαπωνίας και τόσο θεσπέσια σμιλευμένο. Γήρας, καθήκον της κόρης προς τον πατέρα, νεωτερικότητα, διλήμματα για την ιαπωνική ταυτότητα μετά το πέρας του πολέμου, συλλογική και προσωπική ενοχή, όλες ‘συγκοπές’ που αντιμετωπίζονται με αξιοπρέπεια και εσωτερικότητα. Βουδιστική ναι, μακριά όμως από οιαδήποτε απλοϊκή εξύμνησή του Βουδισμού κι ας μιλάμε για τον πιο ‘Βουδιστή’ Ιάπωνα σκηνοθέτη και όχι, ας πούμε, για έναν Naruse ο οποίος διακωμωδεί τη φαντασιoπληξία βουδιστικών λατρειών.

Ορθώς υμνήθηκε ο Ozu από τον Wenders ως ο κινηματογραφιστής πιο κοντά στην ουσία του σινεμά. Εάν η ουσία του σινεμά αφορά στην εξευγένιση του συνηθισμένου (και νομίζω αυτό πράττει), εκεί τότε βρίσκεται και η ηθική του. Και στο «Φθινοπωρινό Απόγευμα», αυτό το δημιούργημα από το ιερό πεδίο του καθημερινού, το σινεμά έχει επιστρέψει στα του οίκου του. Αριστούργημα!

Σπύρος Γάγγας, Οκτώβριος 2016.

Featured image:  http://jfilmpowwow.blogspot.gr/2011/07/review-autumn-afternoon.html

Text image: https://thetokyofiles.wordpress.com/2015/12/20/scenes-from-an-autumn-afternoon-1962/an-autumn-afternoon-ozu-ishikawadai-station-tokyo-waiting-train/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s