The Conversation (Francis Ford Coppola, USA, 1974)

Από το πλήθος πάρα πολύ καλών ταινιών αμερικανικής παραγωγής με αντικείμενο την παράνοια και ειδικά την ανδρική, «Η Συνομιλία» επεκτείνει θεαματικά τα όρια του είδους, κυρίως διότι υιοθετεί την απαραίτητη ευρωπαϊκή φόρμα  –από τον Antonioni συγκεκριμένα, κατεξοχήν σκηνοθέτη της αλλοτρίωσης ως κοινωνικού φαινομένου– προκειμένου να συνδέσει το αυξανόμενο χάος στο νου και τη ψυχή του Harry Caul, ντετέκτιβ και εξπέρ των παρακολουθήσεων, με την σύγχρονη μητρόπολη.

conversation2

 

Ο εσωστρεφής και λιγομίλητος Harry προσλαμβάνεται από έναν μεγαλοεπιχειρηματία, προκειμένου να παρακολουθήσει τη γυναίκα του με τον εραστή της και εργαζόμενο στην εταιρεία. Δουλεύοντας με προτεσταντική συνέπεια και σχεδόν ολοκληρωτική άρνηση της ηδονής, ο Harry καταφέρνει να ηχογραφήσει κάτω από αντίξοες συνθήκες φυσικων ήχων και παραμόρφωσης ένα απόσπασμα συνομιλίας το οποίο φαίνεται να υπδηλώνει την παρουσία σοβαρής απειλής για το παράνομο ζεύγος. Η απομάκρυνση του Harry από οποιαδήποτε συναισθηματική επαφή με άλλους υπογραμμίζει τον εκκοσμικευμένο του ασκητισμό, ωστόσο, όταν αυτός κάμπτεται ο Harry θα διαπιστώσει ότι και ο ίδιος έχει πέσει θύμα παρακολούθησης. Οι ημαρτημένοι όροι (η παρατήρηση των άλλων, δίχως ο ίδιος να παρατηρείται) και αποτελέσματα της δουλειάς του (οι μη προβλέψιμες συνέπειες του πράττειν οδήγησαν στη σφαγή μιας οικογένειας) μεταμφιέζονται διαρκώς στο εργαλειακά εξορθολογισμένο κατοικείν του Harry στην σύγχρονη ζωή. Ως «εραστής των συσκευών» ο Harry μετουσίωσε στρεβλά και σε υπερθετικό βαθμό τη δυνατότητα του σχετίζεσθαι. Η συνέπεια θα είναι ότι ο Harry θα υποβιβαστεί ως προς το επάγγελμά του σε ύλη που αποβάλλει ο οργανισμός στην τουαλέτα. Εκεί λαμβάνει χώρα η μεθοδική του παρατήρηση και εκεί παγώνει το βλεμμα  του (μαζί και η φοβία του) εμπρός στη δίνη του θανάτου.

Η υποβλητική φωτογραφία αποθανατίζει τον Harry (η καλύτερη ερμηνεία του σπουδαίου Gene Hackman) ανάμεσα σε κτήρια και ουρανοξύστες τα οποία εκμηδενίζουν κάθε δυνατότητα διαφύλαξης του εαυτού απέναντι στο πολιτικοοικομικό σύστημα στο οποίο στοχεύει, μεταξύ άλλων, ο Coppola. (Συνέπεσε η ταινία με το σκάνδαλο του Watergate.) H δε τελετουργική, ψυχή τε και σώματι, σχέση του Harry με την τεχνολογία ισοδυναμεί με φετιχισμό, άμεσα συνυφασμένο με το εταιρικό έγκλημα και τον φετιχισμό του εμπορεύματος (άλλωστε, ο Harry έχει αποκτήσει τη φήμη του κορυφαίου στη χώρα, ακριβώς λόγω εταιρικών υποκλοπών με τραγικές συνέπειες τις οποίες συστηματικά αλλά μάταια όμως απωθεί), αλλά και συνδεδεμένο με πλούτο ψυχαναλυτικών συμβολισμών κατά την σταδιακή παρακμή του Harry σε αυτοαναφορικό και αυτοερωτικό σύστημα –σε ‘μηχανισμό’ δηλαδή. Στις πολλές κορυφαίες στιγμές του έργου η μουσική επένδυση πιάνου του David Shire, το σπουδαίο καστ που πλαισιώνει τον Hackman (Robert Duvall, John Cazale, Cindy Williams και ένας πρωτοεμφανιζόμενος Harrison Ford) και η αριστοτεχνικά σκοτεινιασμένη χιτσκοκική επιρροή.

Πέραν όμως της κοινωνικοπολιτικής εξέλιξης της ιστορίας, «Η Συνομιλία» από το πρώτο έξοχο πλάνο των τίτλων, την ημιδιαφανή καπαρντίνα (εξαιρετική μετωνυμία για την διαφάνεια του, ενώ ο ίδιος θεωρεί τον εαυτό του αόρατο στους άλλους) μέχρι το μνημειώδες φινάλε ξεχαρβαλώματος της ύπαρξης του Harry, μάς αποκαλύπτεται ως μια βαθιά διερεύνηση στο πρόβλημα της παρατήρησης –ηδονοβλεπτικής και μη– και ως εκ τούτου σε αριστουργηματική θεολογία μεταμφιεσμένη σε ψυχολογικό θρίλερ. Συναρπαστικό, ατμοσφαιρικό και πολυεπίπεδο!

Σπύρος Γάγγας, Οκτώβριος 2016.

Featured image: http://www.filminamerica.com/Movies/TheConversation/

Text image: http://wfmu.org/playlists/shows/66006

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s