Goto, l’ îsle d’ amour (Walerian Borowczyk, France, 1968)

Ένας από του λόγους πίσω από την ανεπανάληπτη παραγωγικότητα και τους πειραματισμούς της δεκαετίας του 1960 στον κινηματογράφο είναι και τα πολιτικά τεκταινόμενα με άξονα την εξέγερση απέναντι στον ‘μηχανισμό’. Είτε ως εργαλειακή καταναλωτική κοινωνία, βιομηχανία πολέμου ή δικτατορία, η έννοια του ‘μηχανισμού’ ενέπνευσε πολύ μεγάλους σκηνοθέτες και παρέδωσε στο κοινό αριστουργήματα που ενσωμάτωσαν την κριτική στη μηχανιστική κάμψη της ελευθερίας στην κινηματογραφική φόρμα. ‘Γάντι’ ταίριαξε λοιπόν στον animateur Borowczyk ο οποίος εξελίχθηκε σε ερωτογράφο με τεράστιο ταλέντο, πριν αυτό σπαταληθεί από την περιθωριοποίησή του.

Στις ταινίες του Borowczyk δεν συναντούμε υποκριτική δεινότητα με ρεαλιστικές αξιώσεις. Εσκεμμένα οι χαρακτήρες κινούνται σα μαριονέττες, σπασμωδικά και μηχανιστικά, δίχως τον εναρμονισμό της οργανικότητας μιας ελεύθερης οντότητας. Η οργανικότητα εδώ μας αποκαλύπτεται ως ερωτική ορμή, λάγνα και απείθαρχη, μακριά όμως από κάποια συγγένεια με τον De Sade∙ μάλλον, πραγματοποιείται εκεί που δεν τελεί υπό παρατήρηση (ολόκληρο το σοβαρό έργο του Borowczyk, και όχι οι ύστερές του ‘αρπαχτές’ αποτελεί πραγματεία στην κοινωνία της παρατήρησης στη γραμμή ενός Foucault).

goto-isle-of-love2

Δεξιοτέχνης σκηνοθέτης ο Borowczyk, τουλάχιστον ως προς δύο κινηματογραφικές αρετές: Πρώτον, το γυναικείο σώμα είναι στη συγκεκριμένη ταινία απίθανα φιλμαρισμένο, ‘τέλειο’ στις ατέλειές του και με το μάτι του φακού προσηλλωμένο στη παραμικρή του κίνηση η οποία αποπνέει αποστασιοποιημένο ερωτισμό∙ δεύτερον, η απαράμιλλη αντίληψή του για τα αντικείμενα στο χώρο λαμβάνει μια σχεδόν ανιμιστική χροιά. Είναι από τους ελάχιστους σκηνοθέτες που επιχειρεί να κινηματογραφήσει μια οντολογία των αντικειμένων και δη των ιστορικών (μουσικών οργάνων, επίπλων, κοσμημάτων, ρουχισμού, αντικών), τα οποία φαίνεται να κατέχουν ανώτερη θέση στην αισθητική αλλά και την πολιτική ιεράρχηση του κοσμοειδώλου της εποχής εκείνης μέσα από τον παραμορφωτικό φακό του Borowczyk, ίσως ως σιωπηλοί μάρτυρες των ερωτικών συνευρέσεων και των τραγικών συνεπειών του έρωτα όπως αυτές διαδραματίζονται σε ερμητικά κλειστούς χώρους. Υποτυπώδης η πλοκή με τις εικόνες και τους ήχους να κυριαρχούν στο απομονωμένο νησί όπου το κυβερνά ένας δικτατορίσκος (υπέροχος ο σπουδαίος ηθοποιός Pierre Brasseur). Εκπάγλου καλλονής η γυναίκα του Glossia (μια Ligia Branice [σύζυγος του Borowczyk] της οποίας το πρόσωπο θα εκπέμπει μέχρι το τέλος του σύμπαντος) ερωτοτροπεί με τον ‘κούκλο’ Gono, κι όλα αυτά υπό το βλέμμα του αφελή Grozo.

Ο έρωτας του Grozo για την Glossia θα οδηγήσει στο θάνατο τον εραστή της και θα σηματοδοτήσει την άνοδο του άχαρου άνδρα στην εξουσία. Στο σχετικά επίπεδο έργο, όπως και η αίσθηση που αποπνέουν οι, σαν από βουβό σινεμά επιφάνειες, ο Borowczyk παραδίδει ένα συγκλονιστικό φινάλε τα τελευταία δέκα λεπτά του οποίου τα θεωρώ την καλύτερη σεκάνς ανεκπλήρωτου έρωτα σε όλο το σινεμά! Δεν είναι μόνο η τελευταία ‘έκπληξη’ στο μισοπεθαμένο κορμί της Glossia που προκαλεί ρίγος, όσο η πορεία προς τα εκεί με κινηματογράφηση του κυνηγητού στο σιδερένιο κλιμακοστάσιο αισθητικής Escher, τον γδούπο του κορμιού ως την ακουστική πινελιά στον ανθρωπολογικό υλισμό του Borowczyk και τον ανδρικό θρήνο με το μεγαλείο του ρομαντισμού να γραπώνει –τραγικά, πώς αλλιώς; – την εσωτερική αντινομία της μηχανιστικής αντίληψης του κόσμου. Αυτή την ανάταση του πάθους για ζωή ενδέχεται να συμβοίζουν οι ελάχιστες μεταβάσεις στο έγχρωμο φιλμ σε αυτή την κατά βάση ασπρόμαυρη ραψωδία ήχων και βλεμμάτων.

Ο Borowczyk έχει κατακτήσει εδώ το Τέλειο (το κονσέρτο έργο 7, νούμερο 5 του Χαίντελ που ακούγεται τρεις φορές στην ταινία προσθέτει στο θεϊκό πόνημα) και για αυτή του την Ύβρη το πλήρωσε ακριβά από ένα φαύλο και μηχανιστικά ηθικολογικό ‘σύστημα’ παραγωγών του κινηματογράφου.

Σπύρος Γάγγας, Οκτώβριος 2016.

Featured image: http://thecinemaofeasterneurope.blogspot.gr/2014/12/visual-diary-goto-island-of-love-goto.html

Text image: http://thecinemaofeasterneurope.blogspot.gr/2014/12/visual-diary-goto-island-of-love-goto.html

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s