The Ascent (Larisa Shepitko, USSR, 1977)

Το ότι ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος τροφοδότησε πλήθος σοβιετικών ταινιών προπαγάνδας δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να λειτουργεί ως εθελοτυφλία ως προς τα σπουδαιότατα κινηματογραφικά έργα τα οποία χειρίστηκαν το ‘τραύμα’ του πολέμου για το Σοβιετικό λαό μέσα από την πατριωτική και όχι την εθνικιστική προοπτική, όπως η τελευταία γαλουχήθηκε από την κομμουνιστική εξομοίωση του Ανατολικού Μπλοκ. «Η Ανάβαση» της Shepitko (μια από τις δυνητικά μεγάλες σκηνοθέτιδες στη Σοβιετική Ένωση η οποία δυστυχώς χάθηκε πρόωρα σε τροχαίο) τιμά την πρώτη προσέγγιση με τη δέουσα προσοχή στη συλλογική πληγή και την πρέπουσα πατριωτική αγιογραφία –η τελευταία πραγματοποιείται με εκλεπτυσμένο αισθητήριο και με εφιαλτική υπογράμμιση που αποθαρρύνει παρερμηνείες.

ascent1

Δύο στρατιώτες στο βαρύ ρώσικο χειμώνα καταδιώκονται από τους Ναζί στη προσπάθειά τους να βρουν τροφή για τους άμαχους που συνόδευαν. Βρίσκουν καταφύγιο στο αγροτόσπιτο μιας γυναίκας αλλά τελικά δε γλυτώνουν τη σύλληψη. Ο γολγοθάς στα χιόνια συνεχίζεται με την ανάβαση να περιλαμβάνει βασανισμούς, προδοσίες, απαγχονισμούς σε κοινή θέα, ενοχή και κόλαση ψυχής για τους δωσίλογους. Με την κάμερα να εναλλάσσεται από τη χιονισμένη ύπαιθρο στο αγιοποιημένο πρόσωπο και βλέμμα του στρατιώτη-Ιησού Sotnikov, η Shepitko δουλεύει το κοντινό πλάνο με τρόπο μαρτυρικό και πονετικό δίχως την παραμικρή υποψία χειραγώγησης. Ο δε μοντερνισμός στο παραμορφωμένο σάουντρακ υπογραμμίζει ακουστικά την παράνοια που ξεδιπλώνεται στο φινάλε και η οποία θα εκτιναχθεί σε εικαστικό τυφώνα κάλλους και τρόμου οκτώ χρόνια αργότερα στην αντιπολεμική Αποκάλυψη του επίσης σκηνοθέτη συζύγου της Elem Klimov.

Στα αξιοσημείωτα της ταινίας ο ανατριχιαστικός ρόλος του ρώσου-ανακριτή συνεργάτη των Ναζί να τον απογειώνει με κυνική λογική φιλοσοφικού υλισμού ο σπουδαίος Anatoliy Solonitsyn –ο γνωστός μας «Ρουμπλιώφ». (Επιρροή ο πρώιμος Ταρκόφσκι σίγουρα έχει ασκήσει εδώ, ειδικά ως προς την κινηματογράφηση του κατάλευκου τοπίου.)

Από τις πιό σημαντικές αντιπολεμικές ταινίες δίχως ίχνος καπηλείας της θυσίας των θυμάτων μέσω μιας λογικής θεάματος της θηριωδίας. Λυρικό, απαισιόδοξο και εν τέλει μελαγχολικός προάγγελος όλων αυτών που θα θαυμάζαμε αν συνέχιζε η Shepitko…

Σπύρος Γάγγας, Οκτώβριος 2016.

Featured image: http://www.tasteofcinema.com/2016/the-20-best-tarkovskian-films-not-by-andrei-tarkovsky/

Text image: http://old.bfi.org.uk/sightandsound/newsandviews/festivals/telluride-2010.php

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s