Fox (Rainer W. Fassbinder, W.Germany, 1975)

Το τέλος της αθωότητας για τον φεμινισμό στο σινεμά ήρθε κάποτε με τον Rohmer∙ τώρα έρχεται από τον Fassbinder το αντίστοιχο για την gay σεξουαλικότητα ως δύναμη αποσταθεροποίησης των καταπιεστικών κοινωνικών δομών και δη των ταξικών. Αποτελεί γενναιότητα εκ μέρους του Fassbinder η κριτική ματιά του στο δικό του στρατοπέδο στο «Η Ισχύς είναι Ελευθερία». Ο Fox (τον υποδύεται ο ίδιος ο Fassbinder)–το ‘ψωνιστήρι’– περιστοιχίζεται από λούμπεν εραστές σε ένα τσίρκουλο τσαρλατάνων, την παραπαίουσα αδελφή του, τους θαμώνες σε ένα κιτς gay bar και στον αντίποδα από μια αριστοκρατική τάξη ομοφυλοφίλων.

Την πορεία του Fox προς την καταστροφή την αποδίδει εξαίρετα ο Fassbinder μέσα από μπρεχτιανά πλάνα στάσης της δράσης οπου, σαν σε tableaux, οι χαρακτήρες απογυμνώνονται μέσα από βλέμματα και σιωπές. Αυτές σηματοδοτούν την παρουσία της διαστρωμάτωσης της ισχύος και της ιεραρχίας στο ψυχοκοινωνικό σύστημα του οποίου η καταπιεστική δράση τέμνει και την κατηγορία σεξουαλικού προσανατολισμού, ενώ υποτίθεται, πως τελεί η ιδία υπό καταπίεση λόγω της διαφοράς της από το κυρίαρχο υπόδειγμα ετεροφυλοφιλικής σχέσης. Παρά την κριτική στην ομάδα σεξουαλικού προσανατολισμού στην οποία ανήκει και ο ίδιος, ο Fassbinder καταφεύγει στις συμβάσεις του συμβατικού μελό, εντάσσοντας εκεί, ως «κανονικότητα», την κοινότητα των ομοφυλόφιλων. Σε αυτή του την χειρονομία περιέχεται και ο πυρήνας του αναρχοανθρωπισμού που διαποτίζει μέρος της φιλμογραφίας του.

Fox1.jpg

 

Αριστοτεχνικές οι στιγμές ‘εκπολιτισμού’ του λέτσου Fox στα κυριλέ εστιατόρια και στις βίλες. Μυστικοποιημένη, αλλά άδολη και ‘παιδική’ όμως η αγάπη από τον Fox προς τον Eugen (καταπληκτικός o Peter Chatel), ενώ υπολογιστικό ερέθισμα για τον τελευταίο η ερωτική σχέση με τον Fox, όταν αυτός κερδίζει 100,000 μάρκα στο λόττο τα οποία ο Eugen απομυζά προκειμένου να περισώσει τη χρεωκοπημένη βιοτεχνία του αλκοολικού μπουρζουά πατέρα του. Μα πρέπει να είσαι ιδιοφυία (ως σκηνοθέτης και θεωρητικός) σε σκηνή όπως αυτή όπου ο Fox σηκώνει σε μετρητά ό,τι έχει και δεν έχει και η γερμανική λέξη ‘bar’ (μετρητά) αντηχεί επανειλημμένως στα χάσκοντα χείλη του Fox και του ταμία (να απορεί αυτός από το θέαμα ενός λερού τύπου να σηκώνει τόσα χρήματα)∙ και έτσι αποστεώνεται σε σημαίνον δίχως περιεχόμενο, όπως άλλωστε θα καταλήξει και ο Fox –θαυμάσια εφαρμογή της μπρεχτιανής τεχνικής της αλλοτρίωσης! Είναι το φόρτε του Fassbinder η πετσοκομμένη επικοινωνία και οι συνέπειες της για την ανθρώπινη δράση, αλλά όχι μόνο αυτό: Το κιτς έχει μετατραπεί σε πανέμορφο στυλ έχοντας ανορθωθεί εικαστικά από την κάμερα του Michael Ballhaus (πριν τον ‘μαντρώσουν’ στις ΗΠΑ οι Scorsese και Coppola για δικά τους έργα), τα πλάνα περιέχουν μοντάζ και ο θίασός του πάντα έξοχα σκηνοθετημένος.

Απίστευτο ανθρωπιστικό έργο εδώ από έναν σκηνοθέτη τρωτό μεν που δεν διστάζει όμως να αναμετρηθεί με τα μύχια πάθη του, να αποτυπώσει τις αδυναμίες του και με ιδιαίτερα οξυμένη την αίσθηση των κοινωνικών συνθηκών της ατομικής προσωπικότητας∙ εγγράφει δε τον ‘καταφρονεμένο’ στο αξιακό περιεχόμενο κριτικής της κοινωνίας και στο Fox καταλήγει, ως προς την συντριβή της αγάπης από τις κοινωνικές ιεραρχίες, σε ένα από τα πιο δυνατά φινάλε σε ολόκληρη την ιστορία του σινεμά!

Σπύρος Γάγγας, Οκτώβριος 2016.

Featured Image: http://vulturehound.co.uk/2016/08/fassbinder-double-bill-fox-and-his-friends-and-chinese-roulette-blu-ray-review/

Text Image: http://staticmass.net/world/fox-and-his-friends-movie-1975/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s