Hiroshima Mon Amour (Alain Resnais, France, 1959)

Νεβέρ – Χιροσίμα! Έρωτας στα δύο γεωγραφικά άκρα στην ιστορική εποχή της ακρότητας. Ο έρωτας μιας Γαλλίδας ηθοποιού («Αυτή») με έναν Ιάπωνα αρχιτέκτονα («Αυτός») κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων μιας ταινίας για την ειρήνη στη Χιροσίμα, αποκτά χαρακτηριστικά σπουδής στο πρόβλημα της ιστορικής μνήμης και στη διαχείρησή της από έναν εαυτό ο οποίος δεν αναζητά απλώς περιεχόμενα που να αξίζουν την αγάπη αλλά αναμετράται με την ίδια την δυνατότητα του ερωτεύεσθαι. Η κινηματογραφική γλώσσα του Resnais, σε αυτή την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του και σε σενάριο της Margeurite Duras, επιστρατεύει πληθώρα τεχνικών όπως υπέροχα κοντινά στο απόκοσμο και ποιητικά βουρκωμένο βλέμμα της Emmanuele Riva, εξπρεσσιονιστικές πινελιές, νεορεαλιστική αυθεντικότητα, αρχειακό υλικό, μακρόσυρτη απόσυρση στον εσωτερικό χώρο, προκειμένου να απεικονίσει τον χρόνο στη συνείδηση, ναι μεν με την απαραίτητη γραμμικότητα και αφηγηματική συνοχή στο υποτιθέμενο «παρόν», αλλά ρευστοποιώντας τις ταξινομήσεις του συνειδητού μέσα από όνειρα, αναμνήσεις, συνεκδοχικές συμπυκνώσεις, όπως στο τι αντιπροσωπεύει η ‘Χιροσίμα’, το ‘Άουσβιτς’ ή η ‘Νεβέρ’.

hiroshima-mon-amour1

Δεκατέσσερα χρόνια μετά τη ρίψη της ατομικής βόμβας η σμίξη των αγαπητικών κορμιών είναι ήδη ονειρικά διαμεσολαβημένη∙ πασπαλισμένα με χρυσόσκονη ή στάχτη όπως στα τραύματα ραδιενέργειας των θυμάτων, η εναρκτήρια σκηνή μας έχει ήδη προαναγγείλει την κινηματογραφική ωραιοποιητική ‘παραμόρφωση’∙ παραμορφωμένα άκρα με ‘κόψιμο’ στα περιποιημένα δάκτυλα της ηθοποιού θέτουν από τα πρώτα κιόλας πλάνα την απώλεια νοήματος και ασυνείδητης ενοχής του έρωτα στην εποχή της απόλυτης βαρβαρότητας. Και στη Νεβέρ της Γαλλίας; Εκεί ο έρωτας της δεκαοκτάχρονης με τον Γερμανό στρατιώτη θα αποβεί απατηλό ιδεώδες που θα συνθλιβεί από την γαλλική αντίσταση και από την ίδια την αντίσταση έπειτα ως αμάρτημα αγάπης δυο κορμιών σε δημόσια διαπόμπευση με το κούρεμα γουλί όσων κοριτσιών συναψαν ερωτική σχέση με τον Εχθρό. Και η ονειρώδης και ονειρική συνάμα σεκάνς της αναπόλησης της πρώιμης αγάπης και του εγκλεισμού «Αυτής» στη Γαλλία, αποτελεί νομίζω και ευθεία αναφορά στα πάθη της Ιωάννας της Λωραίνης όπως την αποτύπωσε αιώνια η (αγία) Falconetti στο βουβό αριστούργημα του (αγίου) Dreyer (συνταρακτική η σκηνή όπου ένας βώλος μιας παρέας πιτσιρίκων κατρακυλά στο κελάρι και αναγεννά τη ζωτική της επιθυμία). Και δεν είναι τυχαία η αναφορά στην αγιότητα. Η πάλη με την τρέλα έχει στοιχεία αγιοσύνης στη μαρτυρική περιπλάνηση «Αυτής» στην Ιαπωνία της σταδιακής της (επ)ανόρθωσης με το υπαρξιακό ερωτηματικό για το Κακό που προηγήθηκε να πλανάται στον μιμητισμό δυτικών προτύπων (όχι τυχαία η επιλογή του «ευρωπαίου» στην όψη Eiji Okada ως παρτενέρ της Riva).

‘Νεβέρ’ λοιπόν ή Never(s); Κι αυτή η μικρή πόλη της κεντρικής Γαλλίας αποκτά τη μετωνυμική ενέργεια της μοναδικής κατηγορικής προσταγής: Never(s) Hiroshima! Με αυτή την οντολογικά θεμελιώδη ηθική πύκνωση αντιστρέφει ο Resnais την πυρηνική σχάση και παραδίδει στην ανθρωπότητα όχι μόνο ένα από τα μεγαλύτερα έργα τέχνης στην ιστορία του σινεμά, αλλά τον ίδιο τον πλανητικό κώδικα του έρωτα με τα κορμιά της γαλλίδας παιδούλας και του γερμανού φαντάρου να αγαπιούνται στον ταπεινό ‘οίκο’ ενός αχυρώνα…

Σπύρος Γάγγας, Οκτώβριος 2016.

Featured Image: https://gr.pinterest.com/pin/563583340839611654/

Text Image: http://www.larsenonfilm.com/hiroshima-mon-amour

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s