Johnny Got his Gun (Dalton Trumbo, USA, 1971)

Βασισμένο στο αντιπολεμικό μυθιστόρημα του ιδίου, το έργο του Trumbo, βραβευμένο και στις Κάννες, μιλά για τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και τα ‘απότοκά’ του όπως τα απεικόνισαν οι μεγάλοι ζωγράφοι της Νέας Αντικειμενικότητας στα φριχτά παραμορφωμένα πρόσωπα των βετεράνων πολέμου και στην πολυσχιδή αναπηρία τους η οποία αποτέλεσε πρωταρχικό αισθητικό ερέθισμα για κοινωνική κριτική. Ο Trumbo όμως επιλέγει να μη δείξει ποτέ το σκαμμένο πρόσωπο του κατάκοιτου Τζώνυ. Και πράττει άριστα διότι αυτό είναι ένα στοίχημα που δύσκολα κερδίζεται. Αυτό που κερδίζουμε όλοι εμείς είναι ένα έργο που σφίγγει το στομάχι εφόσον μας μεταφέρει στο νου αυτού του ανθρώπινου υπολείμματος.

Ο πραγματικός εφιάλτης του ‘ασώματου’ Τζώνυ διακόπτεται σε τακτά διαστήματα από αναμνήσεις ή όνειρα (και τα δύο σε έγχρωμο): το μικροαστικό διαμέρισμά του, η αγαπημένη του Καρίν, η πατρική φιγούρα και οι δολοφονημένοι Ινδιάνοι στον πάτο της γαλήνιας λίμνης. Και ο Χριστός (Donald Sutherland) που ξανασταυρώνεται διαρκώς καθώς μεταφέρει τις ψυχές από την κάθε εκατόμβη στην άβυσσο, υπογραμμίζει κάθε τόσο τον παραλογισμό ενός Θεού ανήμπορου να εξηγήσει το έσχατο Κακό.

johnny5

Η στιγμή εισόδου της στρουμπουλής αρχινοσοκόμας στο σκοτεινό δωμάτιο και η στιχομυθία με την υφισταμένη της, καθώς και το λούσιμο φωτός που θα αποκαταστήσει έστω και πρόσκαιρα τη μνήμη ζωής και ελπίδας στο κατακρεουργημένο κουφάρι, αποτελούν τη μεγαλύτερη κατά τη γνώμη μου κινηματογραφική αποτύπωση της καντιανής ηθικής: «Πράξε ως εάν ο συγκεκριμένος ασθενής μπορούσε να κατανοήσει τη διαφορά στα καθαρά σεντόνια ή να απολαύσει τη λιακάδα!»

Παρά τον διαρκή απαισιόδοξο τόνο ο Trumbo διασώζει ψήγματα ελπίδας: ο στρατιωτικός ‘μεταφραστής’ μορς, ο στρατιωτικός ιερέας, η αρχινοσοκόμα, και κυρίως η τέταρτη κατά σειρά εμφάνισης νοσοκόμα. Μετά από τόσα χρόνια με ό,τι έχουν δει τα μάτια μας στην οθόνη ως προς τη σεξουαλική ηδονή, η σκηνή ‘προσφοράς’ αυτής της νοσοκόμας (συγκινητική η Diane Varsi) παραμένει ‘γενναία’ και ρηξικέλευθη.

Οι σουρεαλιστικές παρεμβολές προδίδουν την (πραγματική) συνεισφορά του Buñuel στο σενάριο∙ και ο συστημικός «μηχανισμός», ξεκούρδιστος και άψυχος, αντηχεί ακόμα σχεδόν μισό αιώνα μετά: «I am the boss, this is champagne, Merry Christmas! I am the boss, this is champagne, Merry Christmas… »

Από τα εναπομείναντα σπλάχνα όλων αυτών που ‘έπεσαν’, ένα σπουδαίο έργο που τιμά την τελευταία κραυγή απελπισίας τους.

Σπύρος Γάγγας, Οκτώβριος 2016.

Featured Image: http://www.chud.com/18786/dvd-review-johnny-got-his-gun/

Text Image: https://www.pastemagazine.com/articles/2014/11/the-roles-of-a-lifetime-donald-sutherland.html

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s