Land of Silence and Darkness (Werner Herzog, W.Germany, 1971)

Ο Herzog, o κινηματογραφιστής της εμπειρίας της ζωής ‘από την άλλη όχθη’, αυτή όπου οι ταξινομήσεις κανονικότητας δεν στέκουν καλά καλά εφόσον αναδύονται από το πεδίο όπου οι ακτίνες φωτός χάνονται στo σύννεφο της ύπαρξης αυτής της αλλόκοτης γης, μεγαλουργεί στο κορυφαίο από τα πολλά ντονιμαντέρ του. Γνωρίζουμε που εδράζεται η έλξη που ασκεί ο Herzog: προσωπικότητες έξω από τα όρια και υπεράνω αυτών, όπως η μέθη της βουλησιαρχίας ενός Aguirre ή Fitzcarraldo, η ανθρωπολογική αντιστροφή με την αρκούδα πάνω από τον άνθρωπο στο Grizzly Man, η κοινωνία νάνων ‘όπου και αυτοί ξεκίνησαν μικροί΄, οι ιθαγενείς της Αυστραλίας ή του Πράσινου Ακρωτηρίου, τα μεγαλοπορεπή αλλά και αδιάφορα ως προς εμάς τοπία της Ελλάδας, του Cerro Torre, ή των φλεγόμενων πετρελαιοποηγών στο Κουβέιτ. Υπάρξεις και τοπία που στη κάμερα του Herzog γοητεύουν, μεταφέροντας τη δική τους ‘απορία’ σε διαρκή υπαρξιακή κατάσταση του θεατή.

Στο ντοκιμαντέρ για τη ‘σιωπή και το σκοτάδι΄ ο Herzog δεν παραδίδει απλώς ένα μοναδικό για τα δεδομένα της εποχής (εμείς είχαμε τη ‘Λέρο’) ντοκουμέντο, αλλά ένα σπάνιο κειμήλιο συνύπαρξης Ρομαντισμού και Διαφωτισμού. Η σε στιγμιότυπα δομή του, δίνει αυτάρκεια σε κάθε πλαίσιο και θέμα, όμως υπογραμμίζεται κυρίως από την συγκλονιστική εξομολόγηση και ακτιβισμό της Fini Straubinger της ηλικιωμένης γυναίκας που έχασε το φως της από μια ασθένεια όταν ήταν παιδί. Είναι συγκλονιστική η κινηματογραφική εμπειρία, όχι δίοτι ο Herzog εκβιάζει συμπόνια∙ αυτή προκύπτει δευτερευόντως από την ποιητικότητα των μορφών και των εξομολογήσεων, ειδικά στις περιπτώσεις όπου η επικοινωνία φαίνεται να απουσιάζει εντελώς. Η ιδιοφυία και ακεραιότητα του Herzog δεν επιτρέπει ηθικολογική καπηλεία, καθώς δεν πρόκειται για περιπλάνηση σε μαυσωλείο ψυχών, αλλά, αντιθέτως, η ηθική σκοπιά προκύπτει από τη βαθύτερη αξιοπρέπεια της ίδιας της ζωής, η αύρα της οποίας περιβάλλει του κατοίκους αυτής της γης σαν φωτοστέφανο Αποκάλυψης της (άλλης μας) Ετερότητας. (O Παναγιώτης Φαρμάκης, αυτή η φευγαλέα μορφή της Ελευσίνας στο «Η Αγέλαστος Πέτρα», πλησιάζει αρκετά τη ματιά του Herzog.)

land7

Μάτια και ψυχή ορθάνοιχτες πύλες έλευσης δέους στις σκηνές με την επίσκεψη των τυφλών στο ζωολογικό κήπο, στην πισίνα με το μάθημα κολύμβησης (και με αρωγό τον Bach στην συγκινητική έξαρση της σκηνής), στην ομιλία του δημάρχου όπου θα ριγούσε και ο Kant με αυτά που ακούμε και με αποκορύφωμα το τυφλό και κωφάλαλο αγόρι με σύνδρομο Down το οποίο η Fini προσεγγίζει και στο οποίο δωρίζεται η ‘επικοινωνία’ μέσα από του παλμούς του ήχου το ραδιοφώνου –κολλημένο στο στήθος του παιδιού! Από άλλο κράμα ηθικής δε οι παιδαγωγοί και οι εκπαιδευτές με ηθικά διαμεσολαβημένη τη «βία» της παιδείας προκειμένου το τυφλό αγόρι να μάθει να επικοινωνεί…

Από άλλο κράμα ηθικής και οράματος και ο Herzog σε ένα ντοκιμαντέρ που ισοδυναμεί με την ανακάλυψη, όχι άλλων ανεξιχνίαστων τόπων, αλλά με την ανακάλυψη μιας άλλης διάστασης του Είναι. Αριστούργημα!

Σπύρος Γάγγας, Οκτώβριος 2016

Featured Image: http://renegadecinema.com/30220/renegade-six-pack-six-great-german-movies

Text Image: https://www.shoutfactory.com/film/documentary/land-of-silence-and-darkness

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s