Land of Silence and Darkness (Werner Herzog, W.Germany, 1971)

Ο κινηματογραφιστής της εμπειρίας της ζωής ‘από την άλλη όχθη’, αυτή όπου οι ταξινομήσεις κανονικότητας δεν στέκουν καλά καλά εφόσον αναδύονται από το πεδίο όπου οι ακτίνες φωτός χάνονται στo σύννεφο της ύπαρξης αυτής της αλλόκοτης γης. Σε όσους μας έλκει ο Herzog ξέρουμε το γιατί: προσωπικότητες έξω από τα όρια και υπεράνω αυτών όπως η μέθη της βουλησιαρχίας ενός Αγκίρε ή Φιτζκαράλτνο, η ανθρωπολογική αντιστροφή με την αρκούδα πάνω από τον άνθρωπο στο Grizzly Man, η κοινωνία νάνων ‘όπου και αυτοί ξεκίνησαν μικροί΄, οι ιθαγενείς της Αυστραλίας ή του Πράσινου Ακρωτηρίου, τα μεγαλοπορεπή αλλά και αδιάφορα ως προς εμάς τοπία της Ελλάδας, του Cerro Torre, ή των φλεγόμενων πετρελαιοποηγών στο Κουβέιτ. Υπάρξεις και τοπία που στη κάμερα του Herzog γοητεύουν, μεταφέροντας τη δική τους ‘απορία’ σε διαρκή υπαρξιακή κατάσταση του θεατή.

Στο ντοκιμαντέρ για τη ‘σιωπή και το σκοτάδι΄ ο Herzog δεν παραδίδει απλώς ένα μοναδικό για τα δεδομένα της εποχής (εμείς είχαμε τη ‘Λέρο’) ντοκουμέντο, αλλά ένα σπάνιο κειμήλιο συνύπαρξης Ρομαντισμού και Διαφωτισμού. Η σε στιγμιότυπα δομή του δίνει αυτάρκεια σε κάθε πλαίσιο και θέμα αλλά υπογραμμίζεται από τη συγκλονιστική εξομολόγηση και ακτιβισμό της Fini Straubinger μιας ηλικιωμένης γυναίκας που έχασε το φως της από μια ασθένεια όταν ήταν παιδί. Είναι συγκλονιστικό όχι δίοτι ο Herzog εκβιάζει συμπόνοια∙ αυτή προκύπτει δευτερευόντως από την ποιητικότητα των μορφών και των εξομολογήσεων, ειδικά στις περιπτώσεις όπου η επικοινωνία φαίνεται να απουσιάζει εντελώς. Η ιδιοφυία και ακεραιότητα του Herzog δεν επιτρέπει ηθικολογική καπηλεία, καθώς δεν πρόκειται για περιπλάνηση σε μαυσωλείο ψυχών, αλλά, αντιθέτως, αυτός μεγαλουργεί με την ηθική σκοπιά να προκύπτει από τη βαθύτερη αξιοπρέπεια της ίδιας της ζωής, η αύρα της οποίας περιβάλλει του κατοίκους αυτής της γης σαν φωτοστέφανο Αποκάλυψης της (άλλης μας) Ετερότητας. (O Παναγιώτης Φαρμάκης, αυτή η φευγαλέα μορφή της Ελευσίνας στο «Η Αγέλαστος Πέτρα», πλησιάζει αρκετά στην ματιά του Herzog.)

land7

Μάτια και ψυχή ορθάνοιχτες πύλες έλευσης δέους στις σκηνές με την επίσκεψη των τυφλών στο ζωολογικό κήπο, στη πισίνα με το μάθημα κολύμβησης (και με αρωγό τον Bach στη συγκινησιακή έξαρση), στην ομιλία του δημάρχου όπου θα ριγούσε και ο Καντ με αυτά που ακούμε, και με αποκορύφωμα το τυφλό και κωφάλαλο αγόρι με σύνδρομο Down το οποίο η Fini προσεγγίζει και στο οποίο δωρίζεται η ‘επικοινωνία’ μέσα από του παλμούς του ήχου το ραδιοφώνου –κολλημένο στο στήθος του παιδιού! Από άλλο κράμα ηθικής δε οι παιδαγωγοί και οι εκπαιδευτές…

Από άλλο κράμα ηθικής και οράματος και ο Herzog σε ένα ντοκιμαντέρ που ισοδυναμεί με την ανακάλυψη όχι άλλων ανεξιχνίαστων τόπων αλλά με την ανακάλυψη μιας άλλης διάστασης του Είναι. Αριστούργημα -και λίγα λέω…

Σπύρος Γάγγας, Οκτώβριος 2016

Featured Image: http://renegadecinema.com/30220/renegade-six-pack-six-great-german-movies

Text Image: https://www.shoutfactory.com/film/documentary/land-of-silence-and-darkness

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s