My Night with Maud (Eric Rohmer, France, 1968)

Οι αρετές του Rohmer πολλές και γνωστές: νατουραλιστική υποκριτική, κινηματογράφηση ρεαλιστική αλλά και σαν tableaux vivants, ειδικά στις έγχρωμες ταινίες του, αξιοζήλευτο φιλοσοφικό υπόβαθρο, μικροκοινωνιολογική ματιά που δίνει υλικό για συγγραφή διατριβής και κυρίως κινηματογράφος με πρόταγμα. Όπως και άλλοι μεγάλοι δημιουργοί έτσι κι ο Rohmer καταπιάνεται με λιγοστά μόνο θεμελιώδη ερωτήματα: της πίστης, της ηθικής και των κοινωνικών συμβάσεων στη νεωτερικότητα και της απροσδιοριστίας με τη μορφή των εντάσεων ντετερμινισμού και ελεύθερης βούλησης. Σε αυτά επιστρέφει πάντα με μια άμεση αλλά και λεπτοδουλεμένη ματιά και με τη δέουσα παραχώρηση ‘λόγου’ και νοήματος στα επικοινωνιακά χάσματα σιωπής και τα βλέμματα μεταξύ των δύο φύλων.

«Η νύχτα με τη Μοντ» αποτελεί ίσως και την κορυφαία του στιγμή. Δυνατοί χαρακτήρες με βραχεία κεφαλή στο σινεμά του Rohmer τη γυναίκα η οποία δεν αποκτά άμεσα την πολυπόθητη ελευθερία αλλά με εμπόδια, παλινωδίες, κρίση ταυτότητας. Η Maud ανήκει στο πρότυπο που εκτίναξε το σινεμά του δημιουργού του 60 και έβαλε για τα καλά τη γυναίκα στο προσκήνιο ως ιστορικό υποκείμενο. Κι η αναφορά αυτή δεν είναι τυχαία. Αστός και καθολικός ο Jean-Louis ‘αναμετράται’ με τον φίλο του μαρξιστή Vidal ως προς την εγκυρότητα του φιλοσοφικά περίφημου «στοίχηματος του Pascal».

my-night-with-maud-01

Το φλέρτ του Jean-Louis με τη Maud είναι ερεθιστικό αφού αυτή αναδεικνύεται ισάξια, αν όχι ανώτερη, παίκτρια της διανοητικής ‘μονομαχίας’, η οποία εκτυλίσσεται με αφοπλιστική ευγένεια και αλληλοσεβασμό, σχεδόν ως ερωτική πρόκληση καθεαυτή, δίχως αναγκαστικά την σαρκική κατάληξη στην επίτευξη στόχου προς τον οποίο τίθεται σε πιθανότητα πραγματοποίησης το φλερτ. Εδώ το φλερτ έχει τη δική του αυταξία. Η διστακτικότητα του Jean-Louis όμως στο να ‘κοιμηθεί’ μαζί της, ενώ περνά το βράδυ στο σπίτι της, αποκτά στον Rohmer χαρακτηριστικά ‘δομικά’ αφού ταλαντεύεται και υποχωρεί από το δέος της ‘απόφασης’ και ως ‘ταξικό υποκείμενο’ κι ο ίδιος υπαναχωρεί υπό το βάρος των αστικών συμβάσεων που καταπνίγουν την ερωτική επιθυμία. Πολέμιος του Pascal, επιλέγει να ‘ερωτευτεί’ την επίσης θρησκευόμενη Françoise και ως πιστός καθολικός να νομιμοποιήσει την σχέση αυτή μέσα από το γάμο και την οικογένεια, εκκοσμικεύοντας το ιδεώδες της ανταμοιβής του πιστού. Αλίμονο όμως! Ήδη το στοίχημα της πίστης του έχει χαθεί, καθώς η ανεκλπήρωτη νύχτα του με τη Maude θα τον στοιχειώνει μέσω της  Françoise και του μυστικού που θα αποκαλυφθεί με μαεστρία στο τέλος, καθώς τα δεδομένα που νόμισε ότι ήλεγχε ο Jean-Louis, προκειμένου να υπολογίσει τις πιθανότητες, ήταν υποπροσδιορισμένα.

Αν υπάρχει φιλοσοφικό σινεμά όπου οι διάλογοι και τα βλέμματα δίνουν άλλη διάσταση στην συμβατική έννοια της δράσης τότε ίσως θα έπρεπε κι εμείς να ποντάρουμε στο ότι το λησμονημένο σινεμά του Rohmer δικαιολογεί την ύπαρξη νοήματος παρά τη στατιστικά υποδεέστερη επικράτηση του απέναντι στο σύγχρονο σινεμά: Σαν την ηθική ακεραιότητα της Maude και όχι τις ηθικές υπεκφυγές του Jean-Louis. Πρώτης τάξης φιλοσοφικό σινεμά!

Σπύρος Γάγγας, Οκτώβριος 2016.

Featured Image: https://www.theguardian.com/film/2010/jul/25/my-night-with-maud

Text Image: https://whatson.bfi.org.uk/Online/default.asp?BOparam::WScontent::loadArticle::permalink=my-night-with-maud

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s