My Night with Maud (Eric Rohmer, France, 1968)

Οι αρετές του Rohmer πάμπολλες: νατουραλιστική υποκριτική, κινηματογράφηση ρεαλιστική αλλά και σαν tableaux vivants ειδικά στις έγχρωμές του, αξιοζήλευτο φιλοσοφικό υπόβαθρο, μικροκοινωνιολογική ματιά που δίνει υλικό για συγγραφή διατριβής και κυρίως κινηματογράφος με πρόταγμα. Όπως και οι άλλοι μεγάλοι δημιουργοί έτσι κι ο Rohmer καταπιάνεται με δύο-τρία μόνο θεμελιώδη ερωτήματα: της πίστης, της ηθικής και των κοινωνικών συμβάσεων στη νεωτερικότητα και της απροσδιοριστίας με τη μορφή των εντάσεων ντετερμινισμού και ελεύθερης βούλησης. Σε αυτά επιστρέφει πάντα με μια άμεση αλλά και λεπτοδουλεμένη ματιά και με τη δέουσα παραχώρηση ‘λόγου’ και νοήματος στα επικοινωνιακά χάσματα σιωπής και τα βλέμματα μεταξύ των δύο φύλων.

«Η νύχτα με τη Μοντ» αποτελεί νομίζω και την κορυφαία του στιγμή. Δυνατοί χαρακτήρες με βραχεία κεφαλή στον Rohmer τη γυναίκα η οποία δεν αποκτά άμεσα την πολυπόθητη ελευθερία αλλά με εμπόδια, παλινωδίες, κρίση ταυτότητας. Η Μοντ ανήκει στο πρότυπο που εκτίναξε το σινεμά του δημιουργού του 60 και έβαλε για τα καλά τη γυναίκα στο προσκήνιο ως ιστορικό υποκείμενο. Και η αναφορά αυτή δεν είναι τυχαία. Αστός και καθολικός ο Ζαν-Λουί ‘αναμετράται’ με τον φίλο του μαρξιστή Βιντάλ ως προς την εγκυρότητα του φιλοσοφικά περίφημου «στοίχηματος του Pascal».

my-night-with-maud-01

Το φλέρτ του Ζαν-Λουί με τη Μοντ είναι ερεθιστικό αφού αυτή αναδεικνύεται ισάξια αν όχι ανώτερη παίκτρια της διανοητικής ‘μονομαχίας’, η οποία εκτυλίσσεται με αφοπλιστική ευγένεια και αλληλοσεβασμό, σχεδόν ως ερωτική πρόκληση καθεαυτή, δίχως αναγκαστικά κατάληξη στην επίτευξη στόχου. Η διστακτικότητα του Ζαν-Λουί όμως στο να ‘κοιμηθεί’ μαζί της ενώ περνά το βράδυ στο σπίτι της αποκτά στον Rohmer χαρακτηριστικά ‘δομικά’ αφού ταλαντεύεται και υποχωρεί από το δέος της ‘απόφασης’ και ως ‘ταξικό υποκείμενο’ κι ο ίδιος υπαναχωρεί υπό το βάρος των αστικών συμβάσεων που καταπνίγουν την ερωτική επιθυμία. Πολέμιος του Pascal επιλέγει να ‘ερωτευτεί’ την επίσης θρησκευόμενη Φρανσουάζ και ως πιστός καθολικός να νομιμοποιήσει τη σχέση αυτή μέσα από το γάμο και την οικογένεια εκκοσμικεύοντας το ιδεώδες της ανταμοιβής του πιστού. Αλίμονο όμως! Ήδη το στοίχημα της πίστης του έχει χαθεί, καθώς η ανεκλπήρωτη νύχτα του με τη Μοντ θα τον στοιχειώνει μέσω της Φρανσουάζ και του μυστικού που θα αποκαλυφθεί με μαεστρία στο τέλος, καθώς τα δεδομένα που νόμισε ότι ήλεγχε ο Ζαν-Λουί, προκειμένου να υπολογίσει τις πιθανότητες, ήταν υποπροσδιορισμένα.

Αν υπάρχει φιλοσοφικό σινεμά όπου οι διάλογοι και τα βλέμματα δίνουν άλλη διάσταση στη συμβατική έννοια της δράσης τότε ίσως θα έπρεπε κι εμείς να ποντάρουμε ότι το λησμονημένο σινεμά του Rohmer δικαιολογεί την ύπαρξη νοήματος παρά τη στατιστικά υποδεέστερη επικράτηση του απέναντι στο σύγχρονο σινεμά: Σαν την ηθική ακεραιότητα της Μοντ και όχι τις ηθικές υπεκφυγές του Ζαν-Λουί (μιάς και το ανέφερα, υπέροχος Jean-Louis Trintignant…).

Σπύρος Γάγγας, Οκτώβριος 2016.

Featured Image: https://www.theguardian.com/film/2010/jul/25/my-night-with-maud

Text Image: https://whatson.bfi.org.uk/Online/default.asp?BOparam::WScontent::loadArticle::permalink=my-night-with-maud

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s