The Naked Island (Kaneto Shindo, Japan, 1961)

Η σχέση των Ιαπώνων με τη γη και τον συμβολισμό της διττής υπόστασης της ζωής (δυστυχία – ελπίδα) έχει εμπνεύσει πολλούς σκηνοθέτες της χρυσής αυτής περιόδου μιας ιδιαίτερης ακμής του σινεμά. Η διαφορά εδώ είναι ότι ο Kaneto Shindo (πέθανε πρόσφατα) καταπιάνεται με αυτό το ζήτημα, έχοντας δώσει όλο το βάρος στην εικόνα ουδετεροποιώντας τον διάλογο (αυτό άλλωστε είναι το σινεμά του οποίου η ουσία επισκιάζεται συχνά από το κοντινό στις ηθοποιούς και την έμφαση σε αυτά που διαβάζουμε ή ακούμε και όχι στην τέχνη ανάγνωσης των εικόνων).

Ως συνέπεια αυτής της μεθοδολογικής κίνησης του Shindo το απομονωμένο νησί αποκτά ειδικό βάρος στην ερμηνευτική μας σκοπιά με ποικίλα επίπεδα αφαίρεσης. Αρχικά είναι μια ταινία για το μόχθο του παραδοσιακού τρόπου οργάνωσης μιας οικογένειας μέσα από τις αγροτικές εργασίες. Ο Shindo απεικονίζει τη μέρα με τη μέρα πορεία μεταφοράς πόσιμου νερού όσο και νερού για τις καλλιέργειες, εφόσον το νησί περιβάλλεται από νερό αλλά έχει έδαφος ξηρό που απορροφά αποστομωτικά και δίχως διαπραγμάτευση την τελευταία σταγόνα. Βήμα-βήμα η άνοδος στον Γολογοθά∙ και το άχθος της εργασίας (οντολογική σχέση με τη γη και τις ρίζες) αποδίδεται στη δοκιμασία εξισορρόπησης των κάδων προκειμένου να μη χαθεί σταγόνα με το πολύτιμο υγρό. Η αρμονική υπομονή του ζεύγους με τα δύο παιδιά δεν υποκαθιστά την ιεραρχία των φύλων. Αυτή επιβεβαιώνεται σε κάθε στιγμή σφάλματος της γυναίκας. Η δε αναπάντεχη τραγωδία θα διακόψει την ειδυλλιακή εξαίρεση των παιδιών από την εργασία θα υπενθυμίσει σε όλους ότι ακόμα και στα πιο απομονωμένα μέρη διεισδύει το Κακό -η ραδιενέργεια ίσως;

the-naked-island1

Με αυτή την επισήμανση το «γυμνό» νησί ταυτίζεται και με την Ιαπωνία: ο πειρασμός της τεχνολογίας (άλλη ωραία αντιπαραβολή της οργανικότητας με τη ‘μηχανιστική’ κίνηση της χορεύτριας στον τηλεοπτικό δέκτη) και η σύντομη επίσκεψη της οικογένειας στο λιμάνι –κι εδώ όπως και στον Visconti (La Terra Trema) τα ψάρια υποτιμώνται σε αξία από τους χονδρέμπορους- δεν μετουσιώνεται ποτέ σε μετασχηματισμό της κοσμοεικόνας τους.

Τα πυροτεχνήματα που χαζεύει η χαροκαμένη μάνα της υπενθυμίζουν, και μάλιστα τεχνητά, τη λάμψη της ζωής, έστω κι αν αυτή της εμφανίζεται αισθητικά (και όχι ως ηθική ανάτασή της) ως αιτιακή επιβεβαίωση, ενδεχομένως της αιώνιας «λάμψης» που της στέρησε το παιδί της, ή και της εορταστικής ατμόσφαιρας της απέναντι πόλης  –όνειρο άπιαστο.

Πανέμορφα φωτογραφημένο με τέλεια ισορροπία προσώπων και περιβάλλοντος, το «Γυμνό Νησί» μόνο γυμνό δεν είναι, αλλά μάλλον κατάφυτο σε εικόνες που υγραίνουν και την πιο στεγνή ψυχή, υπενθυμίζοντας σε εμάς κάτι από την αλήθεια των Πρωτόπλαστων…

Σπύρος Γάγγας, Οκτώβριος 2016.

Featured Image: http://ajet.net/ajet-connect/online-articles/japanese-fashion-in-film-1960s-and-70s/

Text Image: http://littlebism.blogspot.gr/2011_05_01_archive.html

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s