The Promised Land (Andrzej Wadja, Poland, 1974)

«Η Γη της Επαγγελίας» είναι το Lotz, καθώς εκεί σφυρηλατείται, όχι όμως με ίσους όρους, η πολωνο-γερμανο-εβραϊκή συμμαχία: ο Γερμανος βιομήχανος Max Baum, ο Εβραίος χρηματοδανειστής Moryc Welt και o Πολωνός μηχανικός Karol Borowiecki συνθέτουν την ατομομηχανή της Ιστορίας στην καλπάζουσα πορεία του βιομηχανικού κεφαλαίου. Θαρρείς ότι παρακολουθούμε εδώ αποσπάσματα από το έργο του Καρλ Μαρξ. Η εργάσιμη ημέρα με ανάξιο στυλοβάτη την παιδική εργασία και το καταγρεούργημα στα εργατικά δυστυχήματα –σαν κι αυτά από τα οποία βρίθουν οι αναφορές των επιθεωρητών του βρετανικού κράτους και τα οποία παραθέτει ο Μαρξ στον πρώτο τόμο του «Κεφαλαίου» για την εργάσιμη ημέρα– δεν βρίσκεται όμως στο προσκήνιο στο μεγαλύτερο μέρος της ταινίας, η οποία αντιθέτως διεισδύει στις προϋποθέσεις εκκίνησης της κεφαλαιοκρατικής επιχείρησης.

Ο Wadja οργιάζει με τη χρήση ευρυγώνιου και τηλεφακού και οι μοντερνισμοί αυτοί δεν ξεκουρδίζουν καθόλου μα καθόλου την ατμόσφαιρα της εποχής. Τουναντίον: Αποδίδουν το δυναμισμό της επιχειρηματικότητας και της επέκτασης του κεφαλαίου, τη ζωτική ορμή των οραματιστών της βιομηχανοποίησης, τον δαίδαλο των διαπραγματεύσεων, την περιπέτεια και αγωνία της εξασφάλισης χρηματικού κεφαλαίου, τον εκβιασμό και τη βία ή την απειλή χρήσης της κατά τη δανειοληπτική διαδικασία, τον ‘χορευτικό’ συντονισμό των spinning jennies στο εργοστάσιο κλωστοϋφαντουργίας, την χλιδή και την υπερβολή μιας ακμάζουσας αστικής τάξης, την απορρυθμιστική για τη φιλία ζήλεια μέσα από την μνηστή του Karol, Anka. Και δεν χρειάζεται να προσφύγει σε κάτι θεαματικό ο Wadja προκειμένου να αναφερθεί στη κριτική των Marx και Engels στη «Γερμανική Ιδεολογία» στον αφηρημένο υλισμό του Feuerbach, παρά μόνο μια συντομότατη και πανέμορφη σκηνή τριών ίσως δευτερολέπτων με την ειδυλλιακή φύση και τα κοκκινισμένα από τις χρωστικές ουσίες νερά να σχηματίζουν ρυάκια που ποτίζουν τις ρίζες των δένδρων.

promised-land1

Το φόρτε του Wadja είναι τα έργα για το παρελθόν, όπως αυτό ή όπως η αριστουργηματική του τριλογία πολέμου. Και στη «Γη της Επαγγελίας» το οπερατικό και μεγαλόπρεπο σινεμά καθηλώνει με την αρπακτική ματιά των τριών συνεργατών, την σαν από θαύμα αναγέννησή τους μετά την οικονομική καταστροφή, την ταξική ρήξη με τους εργάτες, στην ουσία, όμως, κυριεύει τις αισθήσεις του θεατή μέσα από τη δύναμη των πλάνων, την ιστορική λεπτομέρεια της εποχής και τον ρεαλισμό των καταστάσεων –κοινωνικών και ψυχικών. Με αδρές πινελιές μαγικού ρεαλισμού αναπαριστά απαράμιλλα τον φαντασμαγορικό συρμό του κεφαλαίου αλλά και τη καταστρεπτική παραζάλη των βασικών του μετόχων.

Σπύρος Γάγγας, Οκτώβριος 2016.

Featured Image: http://www.filmsufi.com/2014/12/the-promised-land-andrzej-wajda-1975.html

Text Image: http://thequietus.com/articles/16644-the-promised-land-review

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s