Letters from a Dead Man (Konstantin Lopushansky, USSR, 1986)

Δυσεύρετο έργο της σχολής Tarkovsky και αντιπροσωπευτικό ως προς τον πεσιμισμό του ενός τέλους εποχής για το Σοβιετικό σινεμά την περίοδο της perestroika. Βοηθός του Tarkovsky στο «Στάλκερ» ο Lopushansky παρουσιάζει εδώ ένα τουλάχιστον εφάμιλλο αριστούργημα βαπτισμένο κι αυτό στον Ορθόδοξο μυστικισμό.

Στο υπόγειο ενός μουσείου (σημαντικό περιβάλλον φιλοσοφικού αναστοχασμού και θεματοποοίησης ηθικών ερωτημάτων και σε άλλο έργο του συγκεκριμένου σκηνοθέτη αλλά, φυσικά, και στον Sokurov) μετά το πυρηνικό ολοκαύτωμα,  ένας καθηγητής (Νόμπελ στη φυσική) αγωνίζεται για να διασφαλίσει φαρμακευτικό υλικό στις ψυχές που έχουν απομείνει. Ταυτόχρονα γράφει νοητικές επιστολές προς τον χαμένο γίο του Erik. Οι επιζώντες στην ΕΣΣΔ τελούν υπό καθεστώς στρατιωτικού νόμου, ωστόσο, η ανθρώπινη ελευθερία θα βρει πλάγιο τρόπο διασφάλισης των πολυπόθητων φαρμάκων στη μαύρη αγορά. Τα παιδιά είναι βουβά από το σοκ της έκρηξης (υπέροχα δοσμένης στη μακέτα της πόλης που λούζεται από ραδιενεργό φως), όπως βουβή είναι και η έκπληξη του θεατή όταν αντικρύζει το ειρωνικό χιούμορ σε σκηνές που αντανακλούν την παραίτηση από τη ζωή ή την προσαρμογή σε ένα νέο είδος της εξέλιξης, ανθρώπινο μα και μολυσμένο από τη ραδιενέργεια.

Κιτρινισμένα τα πλάνα και σε σηπία φωτογραφημένα εκπέμπουν ακόμα το θαμπό φως της πυρηνικής καταστροφής. Η αποθέωση της θετικιστικής σκέψης την οποία εκπροσώπησε και ο ίδιος ο «Καθηγητής» αντικαθίσταται από τα ψήγματα πίστης στην αναγέννηση του είδους -κυριολεκτικά εδώ- με όχημα την πνευματικότητα και το νόημα το οποίο αδυνατεί να διασφαλίσει η επιστήμη. Μετάνοια λοιπόν. Συγκινητική και αφοπλιστική η εικόνα αμυδρής ελπίδας με το Χριστουγεννιάτικο δένδρο φτιαγμένο από αχρηστευμένα και ευτελή υλικά με υπόκρουση Fauré αλλά και το υπέροχο Ave Maria του Caccini.

letters6

Σε αυτήν την τελευταία πολύ μεγάλη ταινία του άτυπου κινηματογραφικού προγράμματος που εγκαινιάστηκε με τον Tarkovsky δεν υπάρχει νερό για να ποτιστεί η δίψα για ζωή∙ μόνο μια αχανής έρημος στάχτης πέρα από τα συντρίμμια. Και στο συνταρακτικό φινάλε, τα παιδιά με τις ασφυξιογόνες μάσκες –κάτοικοι άλλου πλανήτη– βαδίζουν σε πορεία προς βέβαιο αφανισμό ή μήπως προς μια νέα αξιογένεση;

Σπύρος Γάγγας, Οκτώβριος 2016.

Featured Image: https://mubi.com/films/letters-from-a-dead-man

Text Image: https://cinemacahiers.wordpress.com/letters-from-a-dead-man-1986/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s