Mother Küsters Goes to Heaven (Rainer W. Fassbinder, W.Germany, 1975)

Σε αυτό το συμπαγές έργο ο αναρχικός ουμανισμός του Fassbinder ακουμπάει στο μελόδραμα, αξιοποιώντας τις συμβάσεις του Hollywood αλλά σε αντίθεση με αυτό προμοτάρει το διανοητικό στοιχείο έναντι του συναισθηματικού. Κυρίαρχο μέσο που υπηρετεί το σκοπό αυτό η εξαιρετική κινηματογράφηση της κάμερας του Ballhaus η οποία ενσωματώνει το μοντάζ σε πανέμορφα κάδρα κλειστών χώρων: του μικροαστικού διαμερίσματος της Küsters ή του παρακμιακού καμπαρέ όπου τραγουδά η κόρη της.

Η καταπονεμένη από την αλλοτριωμένη εργασία κυρία Küsters –‘οικονομική’, χωρίς φανφάρες η πρώτη σκηνή όπου κατασκευάζει τις πρίζες και συμπυκνώνεται η θέση του Marx– χάνει τον σύζυγό της σε εργατικό δυστυχημα, το οποίο εξηγείται με όρους labeling theory. H Küsters πολιορκείται αμέσως από δημοσιογράφους του κίτρινου τύπου αλλά και από διάφορους κοινωνικούς μηχανισμούς, κυρίως όμως από τα μίντια τα οποία, αγιοποιώντας το δράμα της ‘κερδοσκοπούν’ εις βάρος της. Για την τύχη της Küsters θα ενδιαφερθεί ένα ζευγάρι πλούσιων αστών με ακραίες αριστερές θέσεις. Για την τύχη της κόρης της θα ενδιαφερθεί ο φωτογράφος ο οποίος δεισδύει με θράσος στο περιβάλλον του οίκου της ως άρπαγας όχι μόνο της τιμής της Küsters αλλά και της κόρης της. Αποκορύφωμα της συντριβής της Küsters με μοναδική της άμυνα της αξιοπρέπειά της είναι η εκκούσια εμπλοκή της στον ένοπλο αγώνα των τρομοκρατών απέναντι στο Κράτος και τους μηχανισμούς του.

Πρώτη και ‘καλύτερη’ στην κριτική αιχμή του Fassbinder η ίδια η Αριστερά. Τρομακτικά επίκαιρες οι έμμεσες αναφορές σε τακτικές ‘ηθικού πλεονεκτήματος’, με χαρακτηριστικότερη αυτή του κλασσάτου διανοούμενου-ινστρούχτορα (στη πένα κι άψογος πάντα ο Karl Heinz Boehm) του Γερμανικού Κομμουνιστικού Κόμματος να παραδέχεται ότι τα μέσα είναι τα ίδια, όπως και τα συστημικά, ο σκοπός όμως διαφορετικός! (Ανελέητο χτύπημα εδώ στον βολικό αριστερό κομφορμισμό!). Υπ’ αυτό το πρίσμα, πριν η Küsters ‘αγιάσει’ στην κακοποίηση της από τον τύπο, το κεφαλαίο, τα εργατικά συνδικάτα, την οικογένειά της, και τους τρομοκράτες, η Αριστερά την έχει εργαλειοποιήσει σε μια τέχνη στρέβλωσης του λόγου που τη γνωρίζει καλά. Και είναι εντυπωσιακό ότι σαράντα χρόνια πριν την τυπολογία χαρακτήρων του Fassbinder να την αναγνωρίζουμε εύκολα στα σημερινά πολιτικά πράγματα.

mother-kusters-goes-to-heaven

Ο Fassbinder δημιουργεί ένα ιδιαίτερα συμπαγές σενάριο και με κομψές λήψεις καταφεύγει, ωστόσ με κάπως πιο μετριασμένο τρόπο συγκριτικά με άλλα του πιο απελπισμένα ως προς τη γραφή έργα, στην τέχνη του βλέμματος και της απογύμνωσης της προσωπικότητας μέσα από μια με λεκτική εξομολόγηση. Τέτοια είναι, για παράδειγμα, η σκηνή με την Emma Küsters να παρατηρεί το κακόγουστο σόου της Corinna στο καμπαρέ, κοιτάζοντας επί της ουσίας την ίδια τηνχαμένη της νεότητα και την εκπόρνευσή της μέσα από την αλλοτριωμένη εργασία. Ο Fassbinder δεν αγιοποιεί διαρκώς την Emma. Η νοικοκυρά και εργάτρια είναι η ίδια φορέας ψευδούς συνείδησης, αφού μιλά με μελαγχολική τρυφερότητα για τον βρούτο τρόπο του άνδρα της.

Τα δύο διαφορετικά φινάλε συμπληρώνουν τρόπον τινά το ένα το άλλο. Δεν θα μπορούσε ο Fassbinder να δείξει το πτώμα στο πρώτο, καθώς αυτό θα συνέπιπτε με αναπαραγωγή της ιδεολογίας του θεάματος τόσο των μίντια όσο και του κινηματογράφου στις ημαρτημένες του στιγμές. Το βίαιο φινάλε στην πρώτη εκδοχή συντίθεται αριστουργηματικά στην σκηνοθεσία της στατικής σκηνής στο δεύτερο, αυτό, δηλαδή, της μη βίαιης ρήξης με το σύστημα όπου ο αναρχικός ινστρούχτορας της Emma προτείνει την ειρηνική κατάληψη του γραφείου του εκδότη. Από το ανοιχτό περιβάλλον του δρόμου μεταφερθήκαμε στο γαλήνιο και φωτεινό του γραφείου. Αφού η ωρά περνά και οι υπάλληλοι μαζί με τον εργοδότη αλλά και τον αναρχικό αποχωρούν η Küsters θα βρει ανακούφηση στον χήρο θυρωρό που τη συνοδεύει εκτός γραφείου σε μια υπέροχης γαλήνης στιγμή «ανάτασης» της Emma στον ουρανό!

Στυλιζάρισμα που ισορροπεί με μαεστρία μεταξύ αλλοτριωτικού αποτελέσματος τύπου Brecht και παρωδίας και δύο διαφορετικά φινάλε λοιπόν που ενώ οδηγούν σε αντίστροφη κατάληξη για την Emma Küsters ανταμώνουν σε υψηλότερο επίπεδο αφαίρεσης. Η υπέροχη Brigitte Mira (Küsters) καθηλώνει με την σταδιακή, σχεδόν χριστιανικά υπομονετική, άνοδο στον ουρανό σε μια ταινία η οποία ‘αριστεύει’ σε περιεχόμενο, γραφή, κριτική ματιά και συμπόνια.

Σπύρος Γάγγας, Οκτώβριος 2016.

Featured Image:http://cuedotconfessions.blogspot.gr/2012/09/focus-on-rw-fassbinder-mother-kusters.html

Text Image: https://mubi.com/films/mother-kusters-goes-to-heaven

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s