The Rules of the Game (Jean Renoir, France, 1939)

Το μπουνιουελικό σύστημα άρσης των κανόνων, εφόσον αυτοί θεμελιώνονται σε στρεβλές (σε βαθμό σουρεαλισμού) κοινωνικές σχέσεις –ταξικές, κύρους ή ισχύος–βρίσκει σε αυτό το κωμικοτραγικό αριστούργημα ηθών του Renoir πανάξιο πρόδρομο αλλά και συνεχιστή αφού έχει ήδη προηγηθεί «Η Χρυσή Εποχή». Στους «Κανόνες του Παιχνιδιού» όμως το εικονοκλαστικό βιτριόλι ενός Buñuel έχει λειανθεί αφηγηματικά και η παρακμή της γαλλικής κοινωνίας αναπαριστάται δια της τεθλασμένης.

Ο Renoir γνωρίζει μέσα-έξω τη γαλλική αριστοκρατία: τα φετίχ της, την αδιαλλαξία της, τους μύχιους πόθους της και την καλλιγραφική αλλά ηθικά ανορθόγραφη αισθητική της. Άλλωστε, η περίφημη σκηνή του κυνηγιού, πέρα από την ανατριχιαστική βία που τη συνοδεύει προαναγγέλλοντας το βαρύ θανατικό που θα σπείρει ο πόλεμος που ξημερώνει, υπογραμμίζει εμφατικά και με τη πρέπουσα αφαιρετική ματιά την αναντιστοιχία της ηθικής με την αριστοκρατική αισθητική.

regle_du_jeu_4

Ως γνώστης των κοινωνικών ζητημάτων και ως ρεαλιστής κατά κάποιο τρόπο, ο Renoir σκιαγραφεί μια εργατική τάξη σε μαύρα χάλια. Όχι ως προς τη στέρηση της αλλά ως προς τις συνέπειες της αλλοτριωμένης εργασίας στην οποία ο Μαρξ –και όχι οι ηθικολόγοι που εκστομίζουν ασυναρτησίες στο όνομα του «λαού»– συμπεριέλαβε, πλην των εργασιακών συνθηκών, την ηθική αλλοτρίωση των προλετάριων. Έτσι, δίχως ίχνος υποκρισίας εκ μέρους Renoir, οι τρεις υπηρέτες είναι και φορείς φθόνου, κουτοπονηριάς, τακτικισμών, τσαπατσουλιάς και αντισημιτισμού. (Έξοχος και ξεκαρδιστικός ενίοτε ο Gaston Monod [άλλος σύνδεσμος με τον Buñuel] ως Schumacher στο υπηρετικό προσωπικό.) Επιπλέον θαυμαστή η συμμετρική προσέγγιση και ως προς τις ειλικρινείς προθέσεις όλων των χαρακτήρων, ανεξάρτητα από ταξική προέλευση. Ως εκ τούτου, σε ένα ιεραρχικό σύμπαν οι ειλικρινείς προθέσεις διαλύονται από τους «κανόνες».

Ομοβροντίες κυνισμού και ηδονισμού με άφθονα γκαγκ σε αυτό το μυθικό έργο όπου όταν το παιχνίδι είναι ‘κανονισμένο’ οι κανόνες μετατρέπονται σε (μακάβριο) παιχνίδι: Ας αρχίσει ο πόλεμος!

Σπύρος Γάγγας, Οκτώβριος 2016.

Featured Image: https://whitecitycinema.com/2011/07/07/the-poetic-realism-of-jean-renoir/

Text Image: http://www.filmsdefrance.com/Best_French_Films_Ever.html

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s