The First Teacher (Andrei Mikhalkov-Konchalovsky, USSR, 1965)

Αναπάντεχο και εξαιρετικό δείγμα προπαγανδιστικού μεν πανανθρώπινου δε σινεμά το οποίο χρησιμοποιεί τον μικρόκοσμο της κοινότητας προκειμένου να θίξει ευρύτερα ζητήματα ιδεολογικής διείσδυσης και της υπο διακινδύνευση κοινωνικής συνοχής.

Το 1923 κάπου στις ορεινές επαρχίες του σημερινού Kyrgyzstan ένας ταλαίπωρος στρατιώτης του Κόκκινου Στρατού εισβάλλει σε μια νομαδική κοινότητα και αναλαμβάνει αυτόκλητα τη δημιουργία ενός σχολείου. Το όραμα του υποστηρίζεται από φλογερό ιδεολογικό λόγο με αναφορές στον Λένιν και την παγκόσμια σε εμβέλεια πάλη με τον καπιταλιστικό εχθρό. Οι χωρικοί όμως δεν καταλαβαίνουν από τέτοια: άγνοια, χλεύη, υπονόμευση καθίστανται άμυνες απέναντι στο κατ’ αυτούς ασυνάρτητο εγχείρημα του κομσομόλου. Η δεκαεξάχρονη καλλονή της νομάδας (τη φωτογραφίζει υπέροχα η κάμερα του Georgy Rerberg, ειδικά στην καταπληκτική σκηνή του λουτρού της υπό καταρρακτώδη βροχή) συμπαρίσταται και ερωτεύεται τον αφελή δάσκαλο πριν αυτή κατακτηθεί πρόσκαιρα από τον τσιφλικά δια της παραδοσιακής βίας.

Πέραν της αυθεντικότητας της προσέγγισης του Mikhalkov-Konchalovsky και του ανθρωπολογικού ενδιαφέροντος για τον κοινό τρόπο ζωής και τα έθιμα, ειδικά αυτά που αφορούν την ιδιοκτησία και το φύλο, αυτή η πρώτη του ταινία υπηρετεί την προπαγανδιστική της πρόθεση με περίσσεια δεξιοτεχνία. Ως προς τη φόρμα αυτή αποτυπώνει με λυρισμό τα αφιλόξενα τοπία, τα ταλαιπωρημένα αλλά περήφανα πρόσωπα, τον πόνο όταν έρχεται το μοιραίο και τη σύγχυση του δασκάλου. Μάλιστα είναι η ιδεολογική του ακαμψία που θολώνει το νου του και ουδετεροποιεί τα ανθρώπινα συναισθήματά του προς την όμορφη Αλτίνα.

first-teacher1

Ο Mikhalkov-Konchalovsky σκηνοθετεί εκπληκτικά κάποιες σεκάνς: τον ξυλοδαρμό του δάσκαλου, την πρώτη νύχτα της Αλτίνα με τον τσιφλικά ή την οργή των κατοίκων απέναντι στο δάσκαλο, καθώς και το σπαρακτικό μοιρολόι για τον μοναχογιό που χάθηκε. Η μεγάλη σκηνοθετική δεινότητα του Mikhalkov-Konchalovsky επικυρώνεται όταν στο τέλος και παρά την αποσταθεροποίηση που έχει επέλθει στο χωριό, το προπαγανδιστικό περιεχόμενο (δηλαδή, η πειθώ και η αυταπάρνηση του δασκάλου [αλλά και η ίδια η δική του μαθησιακή διαδικασία στο χωριό] εγκαινίαζει τελικά το χτίσιμο του σχολείου, αποκαθιστώντας και τη μνήμη του αδικοχαμένου παιδιού) κάμπτεται από τη γνησιότητα της κινηματογράφησης. Αυτό που μένει τελικά, στους τίτλους τέλους, ως απόηχος των δύο τσεκουριών που κόβουν το δένδρο προκειμένου να χτιστεί το σχολείο, είναι η βάπτιση στη γνώση ανεξάρτητα από τον ιδεολογικό μηχανισμό που την υπηρετεί.

Σπύρος Γάγγας, Νοέμβριος 2016.

Featured Image: https://mubi.com/films/the-first-teacher

Text Image: http://www.liveinternet.ru/community/4455235/post306676862/page1.html

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s