Accattone (Pier Paolo Pasolini, Italy, 1961)

Η πρώτη ταινία του Pasolini στη δύση του νεορεαλισμού αποτελεί, ως προς τη φόρμα, φόρο τιμής σε αυτό το ρεύμα το οποίο συνέδεσε το σινεμά με την οντολογική του βάση (δηλαδή, την πραγματικότητα φωτογραφημένη νατουραλιστικά δίχως στυλιζάρισμα η κάποια εξπρεσιονιστική κραυγή του ψυχικού χάους), ως προς το περιεχόμενο όμως ριζοσπαστικοποιεί, μέσα από την ιδιότυπη και απολύτως συγκλονιστική εκλεκτική συγγένεια μεταξύ κομμουνισμού και χριστιανισμού, το δράμα αλλά και θαύμα της ύπαρξης. Ο φορέας της ‘αμαρτίας’ που ανήκει στο υπο-προλεταριάτο σηματοδοτεί ταυτόχρονα τον κατφρονεμένο στην πορεία προς τη Σταύρωση.

Ο νταβατζής Ακατόνε που λιάζεται όλη μέρα χαρτοπαίζοντας με ένα τσούρμο ομοιών του στα φτωχόσπιτα των προαστείων της Ρώμης χάνει την πόρνη την οποία εκμεταλλεύεται (Μαγδαληνή) και έτσι εκπίπτει του «αξιώματός» του έχοντας, ακόμα και για την μικροκοινωνία του λουμπεν-προλεταριάτου, απολέσει το όποιο κύρος διατηρούσε. Η αναζήτηση του Ακατόνε για μια στέγη (εξαιρετική η σκηνή απεικόνισής της επιθυμίας αυτής στην τσίγκινη παράγκα, με τη μικρή φωτιά να σιγοκαίει, όπου και γνωρίζει τη Στέλλα) θα αποδειχθεί φρούδα και τραγική, όπως άλλωστε προφήτεψε ένας εκ των ακαμάτηδων της παρέας όταν αποδεσμεύτηκε ο Ακατόνε από την κυριότητα του πάνω στην πόρνη.

Ο Pasolini δεν θα μπορούσε να μην καταφύγει σε εμβληματικές εικόνες του Ευαγγελίου σε αυτό το γυμνό και εγκαταλελειμμένο από τον Θεό περιβάλλον. Πέρα από τις αναφορές σε αγγέλους και Ιησού, η δυνατή σκηνή του ομαδικού ξυλοδαρμού της Μαγδαληνής με τους προβολείς του αυτοκινήτου στο πρόσωπό της και το σωριασμένο της κορμί είναι βιβλική βγαλμένη φυσικά από τον λιθοβολισμό της πόρνης.

Συγκλονιστικότερη όλων βρίσκω τη σκηνή πάλης του Ακατόνε με τον αδελφό της γυναίκας του. Πρόκειται νομίζω για ό,τι πιο περιεκτικό και αφαιρετικό συνάμα έχω συναντήσει σε σκηνή πάλης ανδρών στον κινηματογράφο. Τα δύο κορμιά σφιχταγκαλιασμένα κυλιούνται σε στάσεις «ελληνορωμαϊκής της αλάνας» με τα κεφαλοκλειδώματα και τις λαβές με τα πόδια να τα ενοποιούν σε ενιαίο και κτηνώδες «σώμα» σε συνουσία, περιβαλλόμενο από την υλική διάσταση (το ταπεινό χώμα και χαλίκι δίπλα στην μισογκρεμισμένη οικοδομή να τους πλαισιώνει) υπό τους ήχους του Bach! Ποτέ άλλοτε δεν αποδόθηκε πιο φυσικά και ποιητικά η αγαπητική διάσταση (μεταξύ ανδρών) της πάλης και ποτέ ίσως με μια γραμματική «πνευματικοποιημένης» υλικότητας που ακολουθεί τον ενοποιητικό πόθο του σαρκικού έρωτα αλλά και την άρνηση του ιδεώδους της πλήρους ενοποίησης.

accattone2

Η ποιητικότητα και θρησκευτικότητα των καταστάσεων αντλείται από την παραγκούπολη, τα τρίκυκλα, τα ξεβράκωτα μυξιάρικα στις φτωχογειτονιές, τις Μαντόνες της πορνείας με τις οποίες συναναστρέφεται ο Ακατόνε, τον λήθαργο των τεμπελχανάδων, και τη μακαρονάδα της ξεπεσμένης πια παραδοσιακής μητριαρχίας. Η οικονομική κριτική του Pasolini συμπυκνώνεται στη στιχομυθία της αθώας Στέλλα με τον Ακατόνε όταν αυτή απορεί βλέποντας δύο πόρνες στο δρόμο: «Μα τι κάνουν;» για να λάβει τη σαρκαστική απάντηση του Ακατόνε: «Παράγουν»…

Το Accatone αποτελεί κρας τεστ κυρίως για τον αστό. Η αγιοποίηση των αλητών στη «γειτονιά των καταφρονεμένων» καρφώνεται στο νου σαν το καρφί στην παλάμη του Ιησού και καλεί προς τη δική μας «ταξική» υπέρβαση κάθε φορά που στη καθημερινότητα μας αγανακτούμε και υβρίζουμε τον κάθε Ακατόνε που φτύνει καθώς μιλάει –προγναθικός και λέτσος, πονηρός τρωγλοδύτης των συνοικιών της πόλης που δε δίνει δεκάρα για εμάς.

Θεόσταλτο αριστούργημα από έναν μεγάλο εικονολάτρη του σινεμά!

Σπύρος Γάγγας, Νοέμβριος 2016.

Featured Image: https://mubi.com/lists/troubled-men

Text Image: https://mubi.com/lists/troubled-men

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s