After Hours (Martin Scorsese, USA, 1985)

Μάλλον περιθωριοποιημένο συγκριτικά με τα οργισμένα έργα του για τη σύγχρονη αλλοτρίωση, το «Μετά τα Μεσάνυχτα» αγγίζει την ίδια προβληματική της μεταβολής της πόλης σε ηθική ζούγκλα όπως οι άλλες μυθικές ταινίες του πρώιμου Scorsese. Αυτή τη φορά όμως ο Scorsese καταφεύγει στη μαύρη κωμωδία και μας ταξιδεύει σε ένα ολονύκτιο περίγυρο της «κόλασης» όπως την περικλείει το Soho της Νέας Υόρκης.

Η εναρκτήρια σεκάνς θέτει με μαεστρία την κοινωνική και ψυχική κατάσταση του Paul: Προγραμματιστής υπολογιστών βιώνει με βαρεμάρα τη δουλειά του σε αντίστιξη με τον εκπαιδευόμενο τον οποίο καθοδηγεί, με τον τελευταίο να οραματίζεται μια μόνιμη απασχόληση όπου θα είναι κύριος του εαυτού του και θα δημιουργήσει μια πλατφόρμα καλλιτεχνών και διανοούμενων. Σε συνδυασμό με την αλλοτριωμένη εργασία όμως, εξωτερικεύεται και η μύχια σεξουαλική επιθυμία του Paul, καθώς το βλέμμα του πλανάται στις καμπύλες των δεσποινίδων του McDonaldοποιημένου εργασιακού περιβάλλοντος, στην οικογένεια που δεν έχει αντικρύζοντας τις φωτρογραφιές στα γραφεία των συναδέλφων του, στην ενοχικά ηδονοβλεπτική του ορμή μέχρι και στο ορνιθοσκάλισμα στις τουαλέτες του νυχτερινού μπαρ –πανέξυπνη απεικόνιση του πρωταρχικού φόβου ευνουχισμού του.

afterhours3

Στη βραδυνή συνάντησή του με την Marcy (η καλύτερη και ομορφότερη Rosanna Arquette που έχουμε δει) και με αφορμή το «λυκόφως των ειδώλων» ενός Nietzsche μέσα από τον «Τροπικό του Καρκίνου» του Henry Miller, το γουρλωμένο μάτι του Paul επιβεβαιώνει τόσο την φαντασίωση των ανδρών για την καλλιεργημένη γυναίκα, όσο όμως το δέος μπρος σε αυτό που ανακοινώνει το μυθιστόρημα του Miller, οι συνέπειες του οποίου πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια της εφιαλτικής νύχτας που θα ακολουθήσει στο Soho.

Ο Scorsese πρωτοτυπεί στη θεώρησή του για το παρανοϊκό αρσενικό της μητρόπολης. Δεν αφαιρεί όμως ολοκληρωτικά προς την ψυχολογική εξήγηση εφόσον το φιλμ σφύζει από αναφορές (λεκτικές ή όχι), σχεδόν σε κάθε επαφή του Paul με καινούργιους χαρακτήρες, στην αλλοτριωμένη εργασία. Και όταν φαίνεται όμως ότι το πράττει, δηλαδή στην γκροτέσκα και αστεία σεκάνς όπου ο Paul κουβαλάει στη πλάτη του το άγαλμα («Κραυγή») από πιεσμένο χαρτί –το ασυνείδητό του, δηλαδή– η συνδήλωση αφορά μάλλον και την αναγκαία εργασία η οποία τον επαναφέρει, ταλαιπωρημένο, κυνηγημένο και σκονισμένο, στις πύλες του «Παραδείσου» -Εργασίας. Η εξιδανίκευση-άγνοια του Paul για την εργασία του καλλιτέχνη που τίθεται ως πρώτυπο αυτονομίας απομυθοποιείται: εδώ η τέχνη είναι άσχημη, διαμεσολαβημένη από το χρήμα, κούφια –όπως το άγαλμα–και ανάλαφρη, όπως αρμόζει στη μεταμοντέρνα εποχή. Φρούδο και τραυματικό λοιπόν το πέρασμα των ορίων και προκειμένου ο Paul να συνειδητοποιήσει ότι η υποτιθέμενη «κανονικότητα» είναι ο βαρετός του εαυτός, το όνειρο της υπέρβασης των ορίων αποδεικνύεται τραυματική εμπειρία αφού ο ίδιος δρούσε αποκλειστικά εντός της δικής του «κανονικότητας».

Καυστικό με πικαριστική διάθεση ως προς την απεικόνιση της γυναίκας από την ανδρική ματιά και με αριστοτεχνικό ρυθμό μεταξύ των απίθανων καταστάσεων που βιώνει ο Paul συναντώντας χαρακτήρες-ζόμπι (έξοχη η Linda Fiorentino και απολαυστική η Terri Garr), το «Μετά τα Μεσάνυχτα» εντυπωσιάζει σαν επιδέξιος ζογκλέρ που χειρίζεται με δεξιοτεχνία μοτίβα και αλληλοεξαρτώμενα επίπεδα θεολογικής, ψυχολογικής και κοινωνιολογικής ανάλυσης σε μια άκρως διασκεδαστική μαύρη κωμωδία που ξύνει πληγές σαν τα εγκαύματα (της φαντασίας) στο αγαλματένιο κορμί της Marcy. Όλα αυτά με έξοχη κάμερα του Michael Ballhaus (διευθυντή φωτογραφίας του Fassbinder…)

Σπύρος Γάγγας, Νοέμβριος 2016.

Featured Image: https://thecinemamonster.com/2013/05/12/after-hours-1985/

Text Image: https://gr.pinterest.com/pin/13581236347182616/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s