Unfinished Piece for a Mechanical Piano (Nikita Mikhalkov, USSR, 1977)

Ονειρώδης κινηματογραφική διασκευή του πρώιμου έργου «Πλατάνοφ» (1878) του κορυφαίου λογοτέχνη και θεατρικού συγγραφέα Anton Chekhov. Ο Mikhalkov επιλέγει να κινηματογραφήσει σε παλέτα χρωμάτων με το φακό του Lebeshev από το σήπια μέχρι τους τονισμούς ενός τυχαίου μπλε ελεκτρίκ ή μωβ από ένα βιτρό ή μια γυναικεία μαντήλα. Η προσήλλωση στη φωτογραφία αποδίδει εικονές θεατρικές μέσα από μια νατουραλιστική προσέγγιση η οποία αντιλαμβάνεται επιτυχέστατα την κυριαρχία της φύσης πάνω στην εξοχική κατοικία με το ασυνάρτητο τσούρμο ξεπεσμένων ευγενών και γαιοκτημόνων να επιδίδεται σε μια κακοφωνική ραψωδία αναπολήσεων, πειραγμάτων, κριτικής πολιτισμού και επιφανειακής οικειότητας.

Ο Platanov (εξαιρετικός ο Kalyagin), δάσκαλος δημοτικού μόνο, αν και ευφυέστατος, παντρεμένος με την πειθήνια και κατώτερή του Anna συναντά τη Sofia Yegorovna, παντρεμένη κι αυτή με ένα χαραμοφάη ο οποίος μηρυκάζει τη φράση «φτωχή Ρωσία, αγαθή χώρα». Μέσα στον ορυμαγδό χωρατών και ψευδοφιλοσοφικών στοχασμών στροβιλίζονται χαρακτήρες τυπικοί της ρώσικης κοινωνίας και των τοποθετήσεών τους ως προς το πέρας της αριστοκρατικής και ηρωϊκής εποχής και την αμηχανία που προκαλείται από την υποχώρηση στο δειλινό των κοσμοειδώλων που αποτέλεσαν τη συλλογική σταθερά της «αγαθής χώρας». Τη «ρώσικη ψυχή» ρημάζει εδώ ο Chekhov και η σταδιακή αποκάλυψη του μηδενισμού θα προέλθει από την αναπόληση της ρομαντικής σχέσης της Sofia με τον Platanov με τα ουσιώδη ερωτήματα της ζωής να εκτοξεύονται ένθεν κι ένθεν σαν τα πυροτεχνήματα που φωτίζουν τα όμορφα νερά του ποταμού και τη πυκνή βλάστηση γύρω από την κατοικία.

piano3

Σαν το μηχανικό πιάνο που παίζει δίχως κάποιον πιανίστα, έτσι και ο ρους της ιστορίας παίζει το σκοπό της κοινωνικής μεταβολής πέρα από τις βουλήσεις και την εποπτεία των δρώντων. Ο χρόνος, αμείλικτος παίκτης του μουσικού σκοπού, θα συντρίψει, πρόσκαιρα σίγουρα, ίσως και ανεπιστρεπτί, την όποια ομοψυχία της ετερόκλητης αυτής κομπανίας. Ο ήδη αισθητός μηδενισμός επιβεβαιώνεται από τον αρνητή του και επικριτή της ηθικολογίας των κοινωνικών επιστημών, δανειστή δαρβινιστή Pavel Shcherbuk και τη λοιδορία του προς το πόπολο υπό τη σκέπη των Ναρόντνικων. Για τον Mikhail Platanov η κραυγή «το να συνειδητοποιήσει κανείς την αχρηστία του είναι ανήθικο;» προς τους υπόλοιπους που πλανώνται πλάνην οικτράν θα λειτουργήσει και ως δικός του καταλύτης στην απίθανη σκηνή όπου σαν κακοκουρδισμένη μπαμπούσκα θα ροβολήσει, μισότρελλος, την πλαγιά μέχρι τη βουτιά στα κρύα νερά.

Σωτήριο ξεμέθυσμα η ταπεινωμένη, από τον ίδιο στο παραλήρημά του, Anna –άδολη με προσφορά την αγάπη και τη συγχώρεση, χριστιανικό μοτίβο που επιβεβαιώνεται, με αρκετή αμφισημία όμως, στην τελευταία ποιητική σκηνή ελπίδας ή όμως και αιώνιας λιμνάζουσας κατάστασης. Ψυχολογικό μικροσκόπιο η προοπτική του Mikhalkov σε αυτό το άψογα φωτογραφημένο αριστούργημα.

Σπύρος Γάγγας, Νοέμβριος 2016.

Featured Image: http://propianino.ru/film-neokonchennaya-pesa-dlya-mexanicheskogo-pianino

Text Image: http://gallika.livejournal.com/148279.html

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s