Before the Revolution (Bernardo Bertolucci, Italy, 1964)

Το «παιδί-θαύμα» του Ιταλικού σινεμά κάνει την επανάστασή του με τον πιο φροϋδικό τρόπο αφού, ενώ τίμησε τον πρώτο δάσκαλό του Pasolini στο La Commare Secca, ο φόρος τιμής αποδίδεται στο «Πριν την Επανάσταση» στον Godard με τα πρώτα ψήγματα και περιεχομενικά δείγματα «σφαγής του πατρός» τα οποία, με αφορμή άλλα έργα του Bertolucci έξι χρόνια αργότερα, εξόργισαν τον Godard.

Εμπνευσμένο από έργο του Stendhal, το «Πριν την Επανάσταση» θα μπορούσε να θεωρηθεί ανιστροφή και της ‘Γλυκειάς Ζωής΄του Fellini. Δίχως το όραμα για επανάσταση (έστω κι αν αυτή δεν θα επέλθει ποτέ) η ζωή λαμβάνει τη χαρά και την ηδονή σε παρηκμασμένη μορφή, εφόσον αυτή τελεί υπό συνθήκες ιδεολογικοποιημένης «κανονικότητας» και ηδονισμού στην αστική κοινωνία. Για τον θρυλικό νεαρό Bertolucci όμως ο χορός Freud-Marx αρχίζει ακριβώς εδώ, στον νεαρό αστό μαρξιστή Fabrizio (τον προσυλητίζει στο Κομμουνιστικό Κόμμα ο Cesare) ο οποίος αναζητά όχι μόνο την πολιτική και σεξουαλική επανάσταση –την τελευταία μαζί με την όμορφη θεία του Gina (σπουδαία η Adriana Asti) αλλά και την υπαρξιακή απορία από την οποία βασανίζεται λόγω της αυτοκτονίας του φίλου του. Η ρήξη με τα ταμπού της αστικής κοινωνίας και των κοινωνικών μορφών διασφάλισής τους (πυρηνική οικογένεια) θα συνοδευτεί με ηδονή αλλά και με τα διλήμματα εκείνα τα οποία θέτει με αμείλικτο τρόπο και συλλογική πίεση η κοινωνική πραγματικότητα.

Τέτοιο είναι το δίλημμα που «φανερώνεται» και είναι αυτό της θρησκευόμενης αστής Clelia (μια αναγεννησιακή Christie Pariset) από την οποία θαμπώνεται ο Fabrizio (έξοχη η σκηνή στην εκκλησία και η αποκάλυψη της ταξικής ταυτότητας της Clelia κάτω από το το ταπεινό μαντήλι που κρύβει την προσεγμένη της κόμμωση). Ο Bertolucci επιδεικνύει το κινηματογραφικό του μπρίο σε κάθε ευκαιρία: στη τεχνική της κάμερας στο χέρι με το φλου που εμπνέεται από το γαλλικό New Wave ή στην ποιητική σκηνή επίσκεψης του Fabrizio και της Gina στα κτήματα του ξεπεσμένου γαιοκτήμονα –«αγγελοπουλικά» τα τοπία των λιμνών– σκηνή που αποτυπώνει και το τέλος εποχής των αριστοκρατών μαζί με τις αξιακές ιεραρχίες τους.

Η μεγαλόπρεπη παράσταση της όπερας του Verdi στο τέλος (εξαιρετικά φιλμαρισμένη ως δραματουργική κορύφωση) επανατοποθετεί, όπως ο εξώστης και η πλατεία, την ταξική διαστρωμάτωση και την αστική ηθική, στα «φυσικά» τους θεμέλια: Ο Fabrizio θα εγκαταλείψει τον Μαρξισμό και θα παντρευτεί την Clelia…

beforetherevolution-opera

Δικαίως ο Scorsese έχει πλέξει το εγκώμιο της ταινίας του Bertolucci. Το «Πριν την Επανάσταση» αφορά μια απολύτως έντιμη ομολογία, εκ μέρους του Ιταλού, της αιώνιας προ-επαναστατικής θέσης της Αριστεράς και της συντριβής της από τον κονφορμισμό. Υπέροχη στους κινηματογραφικούς της πειραματισμούς και κώδικες, περιέχει σφριγηλά νοήματα στο πολιτικό και ψυχολογικό φάσμα από έναν μόλις 24χρονο Bertolucci, τα οποία υπερβαίνουν ακόμα και σήμερα τον εφηβικό πανηγυρικό πολλών φιλελευθέρων και μαρξιστών, οι οποίοι δεν δείχνουν να καταλαβαίνουν ούτε την επανάσταση μα ούτε και τον κονφορμισμό. «Επαναστατικό» κομψοτέχνημα από έναν αστό μαρξιστή αλλά και εμπνευσμένο σκηνοθέτη–διανοούμενο της κορυφαίας περιόδου του σινεμά!

Σπύρος Γάγγας, Νοέμβριος 2016.

Featured Image: https://unreceivedopinion.wordpress.com/2011/04/11/prima-della-rivoluzione-or-the-discovery-of-cinema/

Text Image: https://www.jonathanrosenbaum.net/2000/06/before-the-revolutiona/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s