Twenty-Four Eyes (Keisuke Kinoshita, Japan, 1955)

Αριστουργηματικό μελό και αντιπολεμικό μανιφέστο το «24 Μάτια» σηματοδοτεί και την στροφή του ιαπωνικού σινεμά προς την αναμόχλευση του ζητήματος της συλλογικής ενοχής της ιαπωνικής ψυχής ως προς τη νωπή «ολοκληρωτική κινητοποίηση»  και το πνεύμα του μιλιταρισμού, αλλά και της ηθικής της υπευθυνότητας στην εκπαίδευση, καθότι η εποχή μετά τη συνθηκολόγηση ιεραρχεί τη διαδικασία εκμάθησης της «ειρήνης» σε κυρίαρχη πολιτική στόχευση.

Η δεσποινής Oishi (σε ωραιότατο ρόλο εδώ η σπουδαία Hideko Takamine), δασκάλα δημοτικού, διορίζεται στο μικρό σχολείο ενός απομακρυσμένου νησιού κατοικημένο από φτωχούς ψαράδες. Το νεωτερικό στοιχείο στην έλευσή της –καταφθάνει με ποδήλατο (ασυνήθιστο θέαμα για το παραδοσιακό χωριό)– είναι οι «κόκκινες» διεθνιστικές ιδέες της. Ως «προοδευτική» η Oishi αναταράσσει τα νερά του παραδοσιακού τρόπου ζωής αφού στη διδασκαλία της διαχέεται ειρηνιστικό περιεχόμενο σε δυσαρμονία με την επικρατούσα ιδεολογία πίστης και καθήκοντος προς στην πατρίδα.

Το ότι η εκπαίδευση όμως δεν αποδεικνύεται αρκετή μέσω της κοινωνικής διδασκαλίας και πρότυπης συμεριφοράς της δεσποινίδας Oishi αναδεικνύει και τη δυσκολία αντίστασης σε περιόδους ιδεολογικής ηγεμονίας και κοινωνικοικονομικής κρίσης: Τότε η ανθρωπιστική-ειρηνιστική προσταγή υποτάσσεται στην σιωπή, στην άρνηση της πραγματικότητας και στην παθητικότητα μπροστά στα τραγικά γεγονότα που ακολουθούν. Κορυφώνεται δε με τη διαπίστωση ότι κάποιοι πρώην μαθητές της δεσποινίδας Oishi στο ψαροχώρι της Sadojima σκοτώθηκαν στον πόλεμο.

oishitwenty-four-eyes-screenshot

Στο υποδειγματικό αυτό μελόδραμα η έξοδος από το ειδυλλιακό παιχνίδι της δεσποινίδας Oishi με τα δώδεκα πρωτάκια κάτω από τις κερασιές (θεολογικό μοτίβο έξοχα φιλμαρισμένο στα πρώτα λεπτά της ταινίας) μετατρέπεται όχι μόνο σε ιστορική πραγματικότητα αυτοεξορισμού των «πρωτόπλαστων» από τον Κήπο της Εδέμ, αλλά διευρύνεται σε παραβολή για την ανθρώπινη δυστυχία, την τραγωδία της ιστορίας και φυσικά την κάθαρση μέσα από τη συλλογικότητα.

Η ταινία διανύει μια περίοδο από το 1928 μέχρι τα μεταπολεμικά χρόνια και προσεγγίζει με άφθονο συναισθηματισμό παράλληλα ζητήματα, όπως αυτό της γήρανσης, της ενοχής και της μετάνοιας. Η κάμερα του Kinoshita υιοθετεί νεορεαλιστικές φόρμες και αναδεικνύει το φυσικό κάλλος σε ευρετική αντιπαραβολή με τη θηριωδία του πολέμου που δε βλέπουμε ποτέ. Ακόμα όμως και την προσωπική «τύφλωση» με την προσχώρηση κάποιων μαθητών στον εθνικισμό την αποδίδει ο Kinoshita φυσικά και με τον απαραίτητο στωικισμό που κατανοεί ότι ακόμα και ο πιο χαρισματικός δάσκαλος δεν μπορεί να αντικαταστήσει την απροσδιοριστία στο ποιές ψυχές θα λοξοδρομήσουν, εφόσον παραδοσιακές αξίες και πόλεμος συλλέγουν σαν τον θεριστή την ευάλωτη αθωότητα και την παραδίδουν στα λασπωμένα χαρακώματα ή τις πυρακτωμένες λαμαρίνες. Το σινεμά της εξύμνησης της αγνότητας της ψυχής από τον Kinoshita, και ειδικότερα από το «24 μάτια» (οι δώδεκα μαθητές του θηλυκού Ιησού), δύσκολα το συναγωνίζεται κάποιος –αυτό του το αναγνώρισαν και οι «πολέμιοί» του από το Νέο Κύμα του 1960 στην Ιαπωνία, όπως ο Ôshima, το οποίο στόχευαν να αποκαθηλώσουν.

Ευεργετικά δάκρυα και από τα μάτια της ψυχής μας…

Σπύρος Γάγγας, Νοέμβριος 2016.

Featured Image: http://www.japantimes.co.jp/news/2011/01/01/national/1950s-era-film-great-takamine-dies-at-86/

Text Image: http://ravepad.com/page/twenty-four-eyes/images/view/7343766/Twenty-Four-Eyes-Kinoshita

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s