Hands Over the City (Francesco Rosi, Italy, 1963)

Η γεωγραφική επέκταση του κεφαλαίου με τη μορφή της εμπορευματοποίησης/αξιοποίησης της γης στα αστικά κέντρα, όπου γειτονιές και εργατικές κατοικίες «αναβαθμίζονται» (διαδικασία gentrification) με πενιχρά ανταλλάγματα έως και βίαιη έξωση των ενοίκων, έχει απασχολήσει, εκτός του Francesco Rosi, και άλλους σκηνοθέτες (πχ. John Sayles). Αυτό όμως που κάνει τη διαφορά έδώ είναι τόσο ο  ρεαλισμός των καταστάσεων (η άναρχη πολεοδομία στη Νάπολη και τα αντίστοιχα πλάνα στην ταινία το επιβεβαιώνουν), όσο και το πόσο ακριβολόγος αποδεικνύεται ο Rosi στην κοινωνιολογική του οπτική και το πολιτικό του αισθητήριο. Ένα αισθητήριο σφυρηλατημένο από την εποχή όπου οι δημιουργοί του σινεμά γνώριζαν φιλοσοφία, πολιτική θεωρία και κοινωνιολογία πέραν της διαρκούς τους ενασχόλησης με τη λογοτεχνία.

Η εναρκτήρια σκήνη δεν αφήνει περιθώρια αμφισβήτησης του στρεβλού μοντέλου ανάπτυξης: 5000% αξιοποίηση της γης ανά τετραγωνικό μέτρο. Η νεορεαλιστική επιρροή είναι εμφανής στο σχεδόν ντοκυμαντερίστικο στυλ, αν και ο Rosi δεν φείδεται μοντερνισμών στην τεχνική του, δίχως όμως ποτέ να αμφισβητείται ο αυθεντικός χώρος, πολύ περισσότερο όμως ο ρεαλισμός των κοινωνικών σχέσεων και των δομών εξουσίας στην αλληλοδιαπλοκή των συμφερόντων. Οι δομές όμως δεν είναι απρόσωπες και η εμπορευματοποίηση της γης δεν είναι μόνο οικονομική υπόθεση. Διοικητικά συμβούλια, δικαστικοί λειτουργοί, δημοτικά συμβούλια και δήμαρχοι, εκκλησία, πολιτική ηγεσία κεντώνται με Πλατωνική συνέπεια έτσι ώστε να προκύψει το κουβάρι της διαπλοκής. (Tρομακτικά οξυδερκής η σκηνή των μηχανικών, οι οποίοι εξετάζουν κατά πόσο τέμνονται τα κτίρια και τι προκάλεσε την πτώση του ενός που οδήγησε σε αναπηρία ένα παιδί, καθώς αναστοχάζονται πάνω σε ζητήματα ακριβούς μέτρησης η οποία δεν είναι εφικτή με την τότε διαθέσιμη τεχνολογία.)

Χαρακτήρες βγαλμένοι από την πραγματικότητα όπου επικρατεί η εξίσωση «νόμιμο=ηθικό» δεν κακοποιούνται ποτέ σε καρικατούρες από τον μαρξιστή Rosi και τον σπουδαίο σεναριογράφο La Capria. O μεγαλοεργολάβος Nottola (ερμηνεία ζωής ο Rod Steiger, «οδοστρωτήρας» που εκτοπίζει τους πάντες στο πέρασμά του) δεν αντλεί μόνο κέρδος από την επένδυση και την αναγκαία διαδικασία χειραγώγησης και διαφθοράς. Είναι απολύτως γνήσιο το αξιακό όραμά του και αυτό περιπλέκει τον χαρακτήρα διαφοροποιώντας τον από τον διεφθαρμένο Maglione. Ηθική των αρχών χαρακτηρίζει τον δημοτικό σύμβουλο De Angelis και ηθικός ρεαλισμός τον γιατρό Balsamo. Εξαιρετική σε αυτό το πλαίσιο η επίσκεψη στην παιδική μονάδα του νοσοκομείου με το ανάπηρο θύμα να περπατά με πατερίτσες και τον Rosi να «κόβει» στην τεχνητή κωπηλατική κατασκευή στην ιδιωτική πισίνα του Maglione με τον ίδιο να πασχίζει να χάσει κανά δράμι.

handsovercity1

Ο Βυζαντινισμός και η κατάλυση της δημοκρατίας α λα Carl Schmitt διαγνωστικής, «πίσω από κλειστές πόρτες», δηλαδή, είναι ανδρική υπόθεση –γυναικείος χαρακτήρας που να παίζει κάποιο ρόλο διαβούλευσης σε αυτό το κλειστό και διεφθαρμένο σύμπαν δεν υπάρχει παρά η bimbo φιλενάδα του Maglione.

Την ήττα του προλεταριάτου ατενίζει ο De Angelis στην πανέμορφα ενορχηστρωμένη σκηνή μαζικού εκτοπισμού των ενοίκων, προκειμένου να χτιστούν εκεί μοντέρνα και άνετα διαμερίσματα. Και η κάμερα, σε ένα κομψότατο βερτικάλ, αποτραβιέται από την οχλαγωγία του «διακανονισμού» και της «στημένης» ψηφοφορίας στο «τετραγωνισμένο» δημοτικό συμβούλιο με τον De Angelis μοναχικό «άγγελο» να φαντάζει κουκίδα. Aφρόκρεμα του πολιτικού σινεμά –τίποτα λιγότερο…

Σπύρος Γάγγας, Νοέμβριος 2016.

Featured Image: http://www.cineoutsider.com/reviews/bluray/h/hands_over_the_city.html

Text Image: http://www.janusfilms.com/films/1206

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s