Kühle Wampe or Who Own the World? (Slatan Dudow, Germany, 1932)

Πέρα από το δεδομένο ιστορικό ενδιαφέρον  λόγω της ενεργούς συνδρομής του Brecht στο σενάριο, το στρατευμένο στο κομμουνιστικό ιδεώδες έργο του Dudow (επίσης κομμουνιστής όπως ο Brecht) δεν είναι αδιάφορο ως προς την κινηματογράφηση ούτε φυσικά ως προς  το ζήτημα του κατά πόσο η τέχνη πρέπει να υιοθετεί μια τόσο ιδεολογικά φορτισμένη θέση.

Σε συνθήκες οικονομικής κρίσης με εκατομμύρια ανέργους ανά τον βιομηχανικά προηγμένο κόσμο, κάτι που ο Dudow επιλέγει να θέσει εντός πραγματικότητας μέσω της ανάγνωσης της εφημερίδας, της «καθημερινής προσευχής», δηλαδή, στη μητρόπολη, το πρώτο επεισόδιο φέρει τον τίτλο της προσωπικής τραγωδίας («ένας άνεργος λιγότερο») από τις «παράπλευρες απώλειες» της παρατεταμένης ανεργίας. Όταν λοιπόν αυτοκτονεί ο γιός μιας τετραμελούς οικογένειας (έξοχη στον κυνισμό της η συγκεκριμένη σκηνή), η αδυναμία εκπλήρωσης των οικονομικών υποχρεώσεων είναι δεδομένη και οι συνέπειες αναπόφευκτες. Η έξωση λοιπόν θα οδηγήσει την οικογένεια στον εργατικό καταυλισμό Kühle Wampe, όπου η κόρη Anni θα εμπλακεί στην οργάνωση εργατικών αθλητικών αγώνων και θα τερματίσει πρόσκαιρα τη σχέση της με τον αρραβωνιαστικό της Fritz.

Το μοντάζ, εμπνευσμένο και από τη σοβιετική σχολή, καθίσταται ο κύριος άξονας της αφήγησης και του ιδεολογικού στίγματος των δημιουργών της. Στην ωραιότερη νομίζω σκηνή, ο παραιτημένος πατέρας διαβάζει στη γυναίκα του, γύρω από το φτωχικό και στερημένο τραπέζι, μια γλαφυρή περιγραφή στην εφημερίδα από το νυχτερινό στριπτήζ της Μάτα Χάρι, όπου η αισθησιακή «εικόνα» μέσω της ανάγνωσης του άρθρου της ανδρόγυνης ευλυγισίας της ή της φιδίσιας κίνησης του ημίγυμνου κορμιού της αντιπαραβάλλεται με εικόνες τροφίμων και γαλακτοκομικών, μαζί με τις τιμές που αναγράφονται. Η αντινομία μιάς κοινωνίας άκρων, διχασμένης κατά την ορθόδοξη ερμηνεία του μαρξισμού, αποδίδεται με αυτόν τον τρόπο πολύ πιο αποτελεσματικά συγκριτικά με τη λιγότερο επιτυχημένη σκηνή της καλλιτεχνικής και μουσικής παράστασης στη δημόσια σφαίρα μπροστά στα πλήθη –τυπική της μπρεχτιανής προσέγγισης.

wampe2

Παρά λοιπόν την ιδεολογική αγκύλωση που παρερμηνεύει και τον Hegel (κάτι βεβαίως αναμενόμενο για τον τρόπο ανάγνωσής του εκείνη την εποχή, αντεστραμμένα, δηλαδή, από τον  μαρξισμό) όταν αυτός μνημονεύεται από τους εργάτες ως προς την ταξική συγκρότηση της κοινωνίας, το Kühle Wampe θέτει στην τελευταία σκηνή αμείλικτα ερωτήματα. Σε αυτήν, στριμωγμένοι σε ένα βαγόνι, πλούσιοι και φτωχοί αρχίζουν μια συζήτηση με αφορμή (πάλι!) ένα δημοσίευμα για την καταστροφή τεράστιων πλεονασμάτων καφέ (ίσων με την ετήσια παραγωγή της χώρας) στη Βραζιλία, προκειμένου να κρατηθούν ψηλά οι τιμές, όπου βασική προϋπόθεση είναι να υπάρχει «ανάγκη» στην αγορά, άρα και στέρηση. Στο ερώτημα του «εμείς» που τίθεται ειρωνικά, δηλαδή του συντονισμού των επιμέρους δρώντων προκειμένου να μετασχηματισθεί η κοινωνία, η απάντηση τελικά είναι: «από αυτούς στους οποίους δεν αρέσει».

Ξεπερασμένο κάπως ιδεολογικά, το Kühle Wampe αξίζει εντούτοις την προσοχή μας ως ιστορικό ντοκουμέντο, ειδικά αν σκεφτεί κανείς ότι λογοκρίθηκε από τις αρχές ενώ η ναζιστική λαίλαπα εκκολάπτονταν παραδίπλα, αλλά και περιεχομενικά επίσης ως έργο του οποίου τα κεντρικά ζητήματα που κι εμείς διαβάζουμε καθημερινά ενεργοποιούν αντίστοιχες «παράπλευρες απώλειες» σε συνθήκες σημερινής κρίσης.

Σπύρος Γάγγας, Δεκέμβριος 2016.

Featured Image: http://www.geschichte-projekte-hannover.de/filmundgeschichte/WK_I_und_Weimarer_Republik/kuhle-wampe.html

Text Image: https://videodrome2.wordpress.com/2016/05/08/un-ecrivain-un-film-bertold-brecht-kuhle-wampe-dimanche-15-mai-a-19h/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s