The Structure of Crystals (Krzysztof Zanussi, Poland, 1969)

Ντεμπούτο του σπουδαίου σκηνοθέτη Krzysztof Zanussi, από τους λίγους που έχουν στρέψει τον κινηματογράφο προς την ενασχόληση με τις θετικές επιστήμες και τα ζητήματα γνωσιολογίας που ανακύπτουν. Με μια σπουδαία εθνική κινηματογραφική παράδοση ήδη διαμορφωμένη «Η Δομή του Κρυστάλλου» ήλθε να προσθέσει έναν εξαιρετικό σκηνοθέτη που δε δίστασε να πειραματιστεί με μορφές αφήγησης και θεματολογία.

Στη χιονισμένη πολωνική ύπαιθρο ένα ζευγάρι, o Jan και η Anna, υποδέχονται τον καθηγητή Kawecki, με τον οποίο ο Jan έχει υπάρξει συνάδελφος σε εργαστήριο πειραματικής φυσικής. Ο Jan διευθύνει ένα μετεωρολογικό σταθμό και η Anna είναι δασκάλα στο δημοτικό σχολείο της περιοχής. Η παρουσία του Kawecki θα αναδείξει επιπλέον συμμετρίες στη δομή της τριαδικής αυτής σχέσης.

Σε ρήξη με την εγακθιδρυμένη άποψη ότι ο τεχνολογικός Λόγος είναι ασύμβατος με τη Φύση, στα πλάνα του Zanussi δεν τονίζεται η διάκριση του εργαλείου από τη φύση, γι’ αυτό και έχει ιδιαίτερη σημασία το ότι ο επιστήμονας-μετεωρολόγος έχει αποτραβηχτεί στη φύση. Συζητήσεις για τον Γαλιλαίο και τον Νεύτωνα, τον Ακινάτη ή τους Πλάτωνα και Αριστοτέλη ή για τα ορυκτά και τον ηλεκτρομαγνητισμό όπως εκείνη με τους δύο άνδρες στο κρεβάτι αφοσιωμένους στην ανταλλαγή απόψεων για μαθηματικές εξισώσεις και κρυσταλλογραφία, ή η άλλη όπου ο Kawecki δείχνει ένα ιλουστρασιόν περιοδικό με σπορ αυτοκίνητα, ταχύπλοα και μοντέλα να τα διαφημίζουν και τον Jan να μένει σχεδόν άφωνος από τα εξ’ Αμερικής τεχνολογικά επιτεύγματα. Ενώ λοιπόν τα «δομικά» υλικά είναι κρυστάλλινα στο παγωμένο τοπίο και παρόμοια με αυτά της σχολής Tarkovsky, στη «Δομή του Κρυστάλλου» απουσιάζει η αγωνία και η πνευματική αναζήτηση από το απειλητικό υπαρξιακό κενό της κυριαρχίας της τεχνολογικής και καταναλωτικής νεωτερικότητας και αναδύεται ταπεινά η κατάφαση της απλής και οριοθετημένης ζωής δίχως την άρνηση της επιστήμης ή του Λόγου.

zanussi2

Ο Zanussi στην εξαιρετικά ελκυστική και «οικονομική» σεκάνς με τα στοιχεία της φύσης (αέρας, φωτιά, νερό, γη) εκφράζει υπέροχα την «ολοκληρωμένη» ζωή των  Jan και Anna. Ο γοητευτικός κυνισμός και νεωτερισμός του Kawecki θα εμπλουτίσει μεν τη ζωή του ζευγαριού, η αναχώρησή του, ωστόσο, θα συνοδευτεί από ένα δύσκολα να ψηλαφήσει κάποιος αίσθημα απώλειας αλλά και συνέχειας μιας ζωής με ικανοποίηση, η μπαναλιτέ της οποίας (τσεχωφική η πινελιά εδώ) δεν είναι σίγουρο αν αφορά μόνο τους χαρακτήρες ή κι εμάς. Ο Zanussi σκηνοθετεί και φιλμογραφεί αριστουργηματικά την «αθώα», εντός ορίων, αμοιβαία έλξη και ερεθισμό μεταξύ των Kawecki και Anna με ανεπιτήδευτο και παιχνιδιάρικο, σχεδόν «λειτουργικό», τον αισθησιασμό εκ μέρους της. Και αυτό το λανθάνων πολυερωτικό στοιχείο το οποίο σε άλλο σκηνοθέτη θα γεννούσε εκρήξεις και φωνές σε ένα τόσο απομονωμένο σύστημα, ο Zanussi το μετατρέπει σε διατριβή παρεΐστικης θαλπωρής, έλλογης αντιπαράθεσης και, γενικώς, «χαρούμενης επιστήμης».

Με ποικιλία πανέμορφων πλάνων (και εξαιρετικής χρήσης των stills) αλλά και την ωραιότατη κάμερα στο χέρι να κινείται με κομψότητα από τον εσωτερικό στον εξωτερικό χώρο, ο Zanussi σκηνοθετεί την κατά τη γνώμη μου καλύτερη ταινία που έχει γυριστεί ποτέ για τις θετικές επιστήμες και από τις λίγες που εξετάζουν, μικροσκοπικά εδώ, την επιστημονική κοινότητα. Το δε αριστουργηματικό μοτίβο με πιάνο του Wojciech Kilar, κρυστάλλινο άκουσμα, απογειώνει αυτό το λιτό έργο σε «κρυσταλλογραφικό» σινεμά για διαρκή Νόμπελ!

Featured Image: http://www.allfilmreviews.com/film/the-structure-of-crystal-zanussi

Text Image: http://archiwum.stopklatka.pl/osoba/barbara-wrzesinska

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s