The White Sheik (Federico Fellini, Italy, 1952)

Πρώιμος και φαινομενικά μόνο ανάλαφρος Fellini αποδεικνύει πριν καλά καλά ολοκληρωθεί ο νεορεαλισμός, ότι η συνέχεια του ιταλικού σινεμά απαιτούσε μια πιο αναστοχαστική και παιγνιώδη, ακόμα και αυτοσαρκαστική, ενσωμάτωση της φόρμας στην κοινωνική και ιστορική πραγματικότητα την οποία το σινεμά των νεορεαλιστών επιχείρησε να αφουγκραστεί με την οντολογική συνέπεια ενός στυλ βασισμένου στην άρνηση του στυλ.

Νεορεαλιστικά στοιχεία εγκαινιάζουν την υποτυπώδη πλοκή σε αυτό το ευφυές και κωμικό έργο, τα οποία σταδιακά και μέσα από το πιο δραματικό μοντάζ αποστασιοποιούνται από τον νεορεαλισμό. Νιόπαντρο, τυπικά μικροαστικό,  ζεύγος από την ιταλική επαρχία καταφθάνει στη Ρώμη, προκειμένου να δει τα αξιοθέατα και να ευλογηθεί στο Βατικανό. O Ivan, συνεπής ως προς τις κοινωνικές επιταγές και μαζεμένος, ανησυχεί για την διατήρηση της εικόνας του ως θεοσεβούμενου μικροαστού ο οποίος ανησυχεί μήπως η ανεξήγητη «εξαφάνιση» αλλά και οι «αγαθοί» τρόποι της γυναίκας του τον εκθέσουν στους συγγενείς.  Η Wanda, από την άλλη, αφελής, σεμνότυφη ανοιχτή όμως στο θαύμα της πίστης και της μαγείας, αλλά και των ψευδαισθήσεων των φωτορομάτνζων της εποχής. Όταν της ανοίγεται το «παράθυρο» στη θέα της πόλης (όπως και σε εμάς από το σινεμά ως «παράθυρο»-πλαίσιο στη μαγεία) η Wanda περιπλανιέται στο θαυμαστό κόσμο της νεωτερικότητας  αναζητώντας τον περίφημο «Λευκό Σεΐχη» (Albertο Sordi), τον ήρωα αγαπημένης της σειράς, και μεταβαίνει στην παραλία συμμετέχοντας αθελά της στα γυρίσματα της ταινίας. (Εξαίρετη εδώ η κριτική ματιά στα προ-νεωτερικά «μυθικά» στοιχεία της νεωτερικότητας.)

white2

Στην υπέροχη σκηνή αποκάλυψης στο δάσος του «ήρωά» της η μυστικοποίηση θα παραχωρήσει τη θέση της στην όχι και τόσο σταδιακή απομυθοποίηση της επίπλαστης μαγείας της τέχνης αλλά και των ειδώλων της Wanda. Πρώτα ο φωνακλάς σκηνοθέτης, έπειτα η ίδια η αποδόμηση της ρομαντικής βαρκάδας και η γελειοποίηση του «μαγικού» από τη γκάφα του «Σεΐχη» και στο τέλος η αποδόμηση του ειδώλου μπροστά στην ευτραφή γυναίκα του.

Στη απελπισία της αναπάντεχης απομάγευσης η Wanda κάνει μια απόπειρα αυτοκτονίας η οποία υπονομεύεται σαν από την ίδια την Φύση καθώς η άμπωτη έχει αποτραβήξει τα νερά κι έτσι αντί να πάει άκλαυτη στον πυθμένα της θάλασσας, γελειοποιείται και καταλήγει στο νοσοκομείο και συνεπώς πίσω στην κανονικότητα του ρόλου της  συζύγου, της «αλληλεγγύης» και κοινωνικού ελέγχου του σογιού, και της Εκκλησίας. Και ο Ivan όμως βιώνει τις συνέπειες της αγκύλωσής του στις κοινωνικές συμβάσεις, ωστόσο, παρά τη συντριβή τους (τον έφεραν σχεδόν στο «τρελλάδικο» -ξεκαρδιστική η συγκεκριμένη σεκάνς) αυτές δεν τον αποτρέπουν από το να εξακολουθεί να τις επιλέγει! Επί της ουσίας: ρεαλισμός (Ivan) και ρομαντισμός (Wanda) «συνενώνονται» στη αντιστροφή τους! (Το μαγικό δέος του Ivan στο Βατικανό, η ρεαλιστική διατήρηση του μαγικού ειδώλου «Λευκού Σεΐχη» από την Wanda όταν αποκαλεί έτσι τον Ivan).

Στα άλλα αξιοσημείωτα η εμφάνιση της «Καμπίρια» (Giulietta Masina) πριν από τις περιβόητες «Νύχτες της Καμπίρια» σε αυτό το δροσερό, διασκεδαστικό αλλά λεπτοκεντημένο έργο δίχως κάποια στυλιστική extravaganza, το οποίο συνιστά πανέμορφη κριτική στον ρομαντισμό ως την άλλη όψη μιας συντηρητικής κοινωνίας του κοινωνικού «προσωπείου»!

Σπύρος Γάγγας, Δεκέμβριος 2016.

Featured Image: https://www.jonathanrosenbaum.net/2016/11/notes-on-the-white-sheik/

Text Image: http://www.cafepellicola.com/2007/04/24/the-white-sheik-lo-sceicco-bianco-1952/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s