Three Colours: White (Krzysztof Kieślowski, France/Poland, 1994)

Στις παρυφές πάντα του ταρκοφσκικού προγράμματος, ο Kieslowski στο μεσαίο μέρος της περιφημης «γαλλικής» και χρωματικής τριλογίας, επιλέγει την αξία της ισότητας. Με τον ιδιαίτερο τρόπο μεταφοράς στο σύγχρονο πλαίσιο του στοιχείου της μεταφυσικής αναλαμπής των καθημερινών καταστάσεων ο Kieslowski πασπαλίζει όσο πρέπει αυτή τη μοντέρνα ιστορία ερωτικής (αν)ισότητας με τον μαγικό ρεαλισμό που καθιστά τόσο πρωτότυπο αυτό το ημιτελές εγχείρημα που εγκαινίασε «Η Διπλή Ζωή της Βερόνικα».

Ταπεινωμένος από τη γυναίκα του (Julie Delpy) και από την απογύμνωσή του ως αποτέλεσμα της δικαστικής του ήττας, ο Karol (όπως πρέπει αδέξιος και απροσάρμοστος ο Zamachowski) έχοντας απολέσει πέραν της κυριάρχης Dominique,  χρήμα, σπίτι αλλά και αξιοπρέπεια καταλήγει να επαιτεί στο μετρό, όπου –ως εκ θαύματος– εντοπίζεται από έναν συμπατριώτη του, τον Mikolaj. Επιστρέφοντας μέσα σε μια χιλιοταλαιπωρημένη βαλίτσα στην Πολωνία, ο Karol θα αυτονομηθεί, επιχειρώντας να διεκπαιρεώσει το συμβόλαιο θανάτου που του έχει αναθέσει ο εκκεντρικός Mikolaj. Η Πολωνία της «επιστροφής» κρύβει τις αντιφάσεις που στοιχειώνουν την έξοδό της από το σπήλαιο του υπαρκτού σοσιαλισμού με τη μαφιόζικη οικονομία να μεσουρανεί, τον Karol Karol (πολύ ευφυές και χρήσιμο το εφεύρημα του ονόματος και τον αναδιαπλασιασμένο εαυτό, φτωχό και εύπορο, παντρεμένο και single, ζωντανό και «νεκρό», «Γάλλο» και Πολωνό, σεξουαλικά «ανίκανο» και σεξουαλικά απελευθερωμένο) να παίζει επιτυχημένα το ρόλο του «μπράβου», μαθαίνοντας στο άψε σβήσε τα κόλπα επιβίωσης και ανέλιξης στον ανατολικοευρωπαϊκό αναρχοκαπιταλισμό. Και μέσα σε αυτά τα τεχνάσματα παιχνιδιού με τον «θάνατο» (και οι δύο Πολωνοί έχουν έφεση σε αυτό) σκηνοθετείται από τον Karol το στρατήγημα της εκδίκησης προκειμένου να αποκατασταθεί η «ισότητα» της αδικοπραξίας.

three-colors-white2

Δεν πρόκειται όμως περί ισότητας αλλά περί «πατσίσματος», μιας κατώτερης έννοιας της ισότητας δηλαδή, της τυπικής αξίωσης ισότητας μιας ηθικής συνείδησης απέναντι σε μια άλλη με την «ισοφάριση» να αφορά σε εκδικητικά κίνητρα. Πρόκειται επίσης και για μια άλλη στρεβλή πλέον αναπαραγωγή της ισότητας μεταξύ εθνών-κρατών (Γαλλία-Πολωνία) τώρα που η μετακομμουνιστική εποχή έχει πλέον θέσει σε κάθε κράτος-Karol το δικαιώμα να κραυγάζει, όπως εκείνος στο δικαστήριο, το αίτημα: «Ισότητα»! «Ισότητα» από την καταφρονεμένη Πολωνία (προς τα εκεί μάλλον δείχνει η σημειολογία της αφίσας από την «Περιφρόνηση» του Godard) και το διακύβευμα της αλληλεγγύης που θα κληθεί να αναπτερώσει η τότε «ευρωπαϊκή οικογένεια», αλλά κάτι που στις δεδομένες συνθήκες δεν μπορεί κανείς αφελώς να αξιώνει, φαίνεται να μας λέει ο Kieslowski, ανάμεσα σε κράτη και πολίτες με τόσο διαφορετικές, κοινωνικά σίγουρα, αφετηρίες και βιογραφίες. Υπό αυτή την έννοια, η ισότητα εδώ είναι και η «εσωτερική» πλέον κριτική στην Ευρώπη του Διαφωτισμού από τα νέα μέλη της με τον κουρέα Karol και τη χτένα του να αρνούνται πλέον να «ισιώνουν» την ξανθιά κώμη της γαλλίδας «επαναστάτριας»!

Όταν το τέχνασμα σε μια κοινωνία στην οποία «αυτή την εποχή μπορείς να αγοράσεις τα πάντα» -έτσι λέει ο Karol- επιτυγχάνει, η «ισοφάριση» θα πάρει την υπολειμματική μορφή που αξίζει στην ισότητα υποκειμένων που έστω και για λίγο, «αγάπησαν» και «αγαπήθηκαν», με δάκρυα και βλέμμα που διατηρούν μαγική ζεστασιά στο χιονισμένο και ψυχρό τοπίο. Πιο μεστό από όσο φαίνεται αρχικά, το «Η Λευκή Ταινία», το λιγότερο εντυπωσιακό τμήμα της τριλογίας, συμπυκνώνει καλύτερα ίσως από τα άλλα δύο έργα τον ίδιο τον επίπονο πολιτισμικό αναδιπλασιασμό του σπουδαίου Πολωνού σκηνοθέτη.

Σπύρος Γάγγας, Ιανουάριος 2017.

Featured Image: http://www.rowthree.com/2011/06/13/exploring-kieslowskis-three-colors-trilogy-white-1994/

Text Image: http://mustseecinema.com/three-colors-white/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s