Waxworks (Paul Leni, Germany, 1924)

Πολύ ωραίο έργο του Γερμανικού Εξπρεσσιονισμού στο οποίο συναντάμε γνωστά μοτίβα, όπως η έμφαση της τότε εποχής στον εξωτισμό, τον μυστικισμό και την πραγμοποίηση ως αντεστραμμένη αυτοκατανόηση της συλλογικής συνείδησης του γερμανικού λαού στη δημοκρατία της Βαϊμάρης.

Ένας ταλαντούχος αλλά φτωχός συγγραφέας ανταποκρίνεται σε μια αγγελία ενός ιδιοκτήτη τσίρκου και αναλαμβάνει να γράψει ιστορίες για τα κέρινα ομοιώματα στη συλλογή του τελευταίου. Αυτά είναι ο Χαλίφης Χαρούν αλ Ρασίντ, ο Ιβάν ο Τρομερός και ο Τζακ ο Αντεροβγάλτης. Ο σκηνοθέτης Paul Leni έχει αναθέσει τους τρεις ρόλους στα ‘ιερά τέρατα’ της εποχής και του είδους Emil Jannings, Conrad Veidt και Werner Krauss αντίστοιχα. Το υπόλοιπο της ταινίας είναι οι δύο ιστορίες και ένα όνειρο όπου τα κέρινα ομοιώματα θα έλθουν στη ζωή ως χαρακτήρες των ιστοριών αντιμέτωποι πλέον με τον ίδιο τον συγγραφέα και την κόρη του ιδιοκτήτη του τσίρκου.

Ήδη από την πρώτη ιστορία στη Βαγδάτη διακρίνουμε την απαράμμιλη δεξιοτεχνία στην καλλιτεχνική διεύθυνση με το σετ στο εσωτερικό του παλατιού να χαρακτηρίζεται από κυρτές επιφάνειες σχηματίζοντας ένα ρευστό σύμπαν σε αρμονία με τον ευτραφή Χαλίφη και τον Μεγάλο Βεζύρη. Στο εσωτερικό δε, οι σκάλες, οι έξοδοι, οι είσοδοι και τα μπαλκόνια παραπέμπουν στο λαβυρινθώδες και αποπροσανατολιστικό χωροταξικό πλαίσιο στυλ Escher. Η πλοκή κινείται γύρω από ένα ρομαντικό μοτίβο τεσταρίσματος του ηρωισμού του άνδρα, στο οποίο όμως προστίθεται το κυνήγι ενός μαγικού δαχτυλιδιού που κοσμεί το παχουλό δάχτυλο του Χαλίφη. Σημαντικό που δεν ενδίδει σε εύκολη μεταφυσική –μη-ενεργοποιώντας τη δύναμη του δαχτυλιδιού– εδώ ο Leni, καθώς αυτό που μετράει είναι η ηρωική πράξη καθεαυτή σε συνδυασμό με την προνοητικότητα του Χαλίφη να αφήσει ένα κέρινο ομοίωμά του στο κρεβάτι πριν πάρει incognito τους δρόμους προκειμένου να παρατηρήσει τους υπηκόους του αλλά και να ικανοποιήσει τις φαντασιώσεις του.

waxworks-9

Πιο σφιχτό και κοντύτερα στο σκοτεινό στερέωμα του εξπρεσσιονισμού είναι το δέυτερο επεισόδιο με τον Ιβάν τον Τρομερό (εξαιρετικός ο Conrad Veidt) να τρέφεται από την ηδονή της ισχύος. Φανταστικά σετ με καμπύλες πάλι και ένα ωραιότατο ορθόδοξο ιερό στο παλάτι του Ιβάν αποδίδουν τον μυστικισμό της τσαρικής εποχής και την αυτοαγιοποίηση του Ιβάν. Υπάρχουν εδώ εξαίρετα πλάνα, όπως αυτό το με τον Ιβάν να ηδονίζεται από τον επερχόμενο θάνατο ενός εκ των φυλακισμένων σφίγγοντας στο χέρι του τη μεγάλη κλεψύδρα και έτσι να μετουσιώνει την ερωτική ορμή του στη σχέση του με το αντικείμενο το οποίο εν τέλει ως σερβομηχανισμός ο ίδιος θα υπηρετήσει βυθισμένος στη συνωμοσιολογική παράνοια.

Κουρασμένος από τη συγγραφή ο νεαρός θα αποκοιμηθεί και στο όνειρό του θα ζωντανέψει ο Τζακ ο Αντεροβγάλτης. Στο σύντομο αυτό επίλογο σημαντική είναι η εικόνα του τσίρκου στη μητρόπολη καθώς αναπαριστά την αέναη κίνηση, τον πλούτο, αλλά και σύγχυση των ερεθισμάτων σε ένα σύμπαν με άπειρες πιθανότητες αλλά και διαρκείς απειλές, ειδικά αν συνυπολογίσουμε το νεωτερικό πλαίσιο στο οποίο λειτουργεί, τονίζοντας τη συνέχεια στη δυναστεία του Κακού και φέρνοντας ακόμα πιο κοντά τα «κέρινα ομοιώματα» στην τρομερή μετενσάρκωσή τους εννέα χρόνια αργότερα…

Σπύρος Γάγγας, Ιανουάριος 2017.

Featured Image: http://filmdirtblog.blogspot.gr/2016/04/waxworks-1924-paul-lenis-early-horror.html

Text Image: https://aeb85937.wordpress.com/2014/09/29/senior-thesis-part-4/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s