Secrets of a Soul (Georg W. Pabst, Germany, 1926)

Στη νεωτερική εποχή με την έμφασή της στον ψυχολογισμό ένα έργο σαν κι αυτό του Pabst θέτει ως κεντρικό ζήτημα αυτό που για τα περισσότερα έργα της εποχής στη Γερμανία είναι μεν μέρος της πραγματικότητας και της καθημερινής ζωής (η έμφαση στο ασυνείδητο –ατομικό και συλλογικό) αλλά μεταμφιέζεται συχνά με εξαιρετικά λεπτυφυείς και ευφάνταστους τρόπους και μεταφράζεται κινηματογραφικά μέσα από την κοινωνιοπάθεια των χαρακτήρων και των νοσηρών καταστάσεων. Δεν μιλάμε παρά για την ψυχανάλυση και τη γοητεία που ασκεί σε διανοούμενους και καλλιτέχνες την εποχή της ανάδυσής της στην επιστήμη και στη συλλογική παράσταση του σύγχρονου ανθρώπου.

Ένας επιστήμονας (Werner Krauss) διαπιστώνει ότι πάσχει από φοβία προς αιχμηρά αντικείμενα όταν ένα πρωινό κατά το ξύρισμα ακούγεται η ιαχή «φόνος» από το διπλανό κτήριο. Στοιχειωμένος από εφιάλτες και έχοντας αποπειραθεί να δολοφονήσει τη γυναίκα του αναζητά τη βοήθεια ενός ψυχαναλυτή, όπου και τελικώς θεραπεύεται. Ο Pabst βασίστηκε σε συνεργάτη του Freud και παρά την αρνητική αντίδραση του τελευταίου (οφείλεται μάλλον στην καχυποψία της εποχής προς τον κινηματογράφο γενικότερα), η ταινία περιέχει θαυμάσιες σεκάνς και μια ψυχαναλυτική ερμηνεία διόλου ξένης προς τα γραπτά του Freud.

Χαρακτηριστικές φυσικά είναι οι περίφημες σκηνές των ονείρων με τον Martin Fellman να καταδιώκεται από τον εξάδελφο της γυναίκας του, τις γραμμές του τραίνου να σηματοδοτούν τη διαρκή αγωνία ως προς τον σκοπό που διαρκώς απομακρύνεται ή αυτές για τη δύναμη του υπερεγώ όπου ο Martin βρίσκεται καταδικασμένος για φόνο και πίσω από τα κάγκελα της φυλακής.

secrets2

Η ένταση της υποκειμενικής αντίληψης και εμπειρίας τόσο τυπικής του εξπρεσσιονισμού αποκτά ένα δεύτερο επίπεδο μέσω της περαιτέρω όξυνσης της υποκειμενικότητας στις σεκάνς των ονείρων. Η χρήση της διπλοτυπίας παραδίδει έξοχα αποτελέσματα ως προς τον εγκλωβισμό του Martin στη νηπιακή τραυματική εμπειρία και ο αινιγματικός φάρος λειτουργεί εξαιρετικά ως φαλλικό σύμβολο με την απαραίτητη μετάβαση στο ζήτημα της ενοχής. Η υποσκέλιση του νεαρού Martin από τον εξάδελφό του στα παιδικά τους χρόνια κατά την απόπειρα εντυπωσιασμού της τωρινής συζύγου του Martin εξωτερικεύεται ως διαρκής αγωνία σεξουαλικής αυτοκυριαρχίας και αυτοεκτίμησης του Martin (έξοχη η ονειρική αναπαράσταση του ξάδελφου ως εξωτικού εξερευνητή με το δικό του χαρέμι) και σίγουρα ως μπλοκάρισμα της γενεσιουργού ορμής του. Η διαρκής θεραπεία θα αποδώσει και τελικά ο Martin θα επανέλθει στη ευτυχή σεξουαλική και γόνιμη κανονικότητα αλλά και στην κοινωνική θαλπωρή και ειρήνη. Συντηρητικό ίσως ως προς την κατάληξη αλλά όχι ανακριβές επιστημονικά, το έργο του Pabst παραμένει ακόμα και σήμερα ένα από τα πιο επιτυχημένα και σοβαρά κινηματογραφικά εγχειρήματα ως προς την επιστημονική εγκυρότητα της ψυχανάλυσης.

Σπύρος Γάγγας, Ιανουάριος 2017.

Featured Image: http://www.popmatters.com/review/german-expressionism-collection/

Text Image: http://artart.ir/1395/06/class_cinema_6

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s