The New World (Terrence Malick, USA/Great Britain, 2005)

Μεγάλη αρετή στον κινηματογράφο η εγκράτεια και η αντίσταση στη βιασύνη, κυρίως αυτής του φρενήρους μοντάζ και των αδιάφορων «αμερικαίν» από τα οποία βρίθει το χολυγουντιανό στερέωμα. Όταν λοιπόν κάποιος, όπως ο Malick, επιβραδύνει τη «δράση» και αφουγκράζεται το περιβάλλον με άρτια μακρινά πλάνα, τότε έχουμε να αντιμετωπίσουμε μια ιδίοτυπη μορφή «αντίστασης» στον «κανόνα» της mainstream κινηματογράφησης και σκηνοθεσίας.

Έργο εποχής το «Ο Άγνωστος Κόσμος» επιστρέφει στο σημείο μηδέν της Αμερικανικής Ιστορίας με την κατάκτηση της παρθένας γης και την σταδιακή εξόντωση των ιθαγενών από του Εγγλέζους αποίκους. Στον ατίθασο Captain Smith (πάντα στο ύψος των περιστάσεων ο Colin Farrell) δίδεται μια ευκαιρία από τον αρχηγό Captain Newport (Christopher Plummer) να δεισδύσει στους αυτόχθονες και να εξασφαλίσει την εμπιστοσύνη τους. Παρά τον αιφνιδιασμό του από τους Ινδιάνους και τη σχεδόν βέβαιη εκτέλεση ο Smith διασώζεται από την παρέμβαση της Pocahontas και βιώνει το «όνειρο» της αμόλυντης συμβίωσης στην κοινότητα. Διαπιστώνοντας ότι οι Εγγλέζοι δε πρόκειται να φύγουν οι Ινδιάνοι συγκρούονται μαζί τους αλλά απωθούνται. Η Pocahontas εξοστρακίζεται από τη φυλή της ως υπαίτια της ρήξης στην εμπιστοσύνη και με ένα τέχνασμα των Εγγλέζων κρατείται όμηρος όπου και «εκπολιτίζεται» -αφού ο Smith έχει «εξαφανιστεί» από προσώπου γης- με τη βοήθεια του υπομονετικού και στοργικού John Rolfe (Christian Bale).

new-world-9

Ο Malick, μάστορας στην κινηματογράφηση του φυσικού τοπίου και κάλλους, δένει με δεξιοτεχνία τη ζωή των Ινδιάνων με τον πανθεϊσμό της Φύσης και δε λοξοδρομεί ούτε στιγμή από τον αρχοντικό ρυθμό της αφήγησης, αφού τα ουσιώδη στοιχεία αποτυπώνονται απο την εικόνα και όχι λεκτικά. Πραγματική αποκάλυψη όμως είναι η πρωτοεμφανιζόμενη Q’orianka Kilcher ως Pocahontas: H νεαρή ηθοποιός είναι ο άξονας πάνω στον οποίο βασίζεται ολόκληρη η αφήγηση και η σταδιακή εκτύλιξη της πλοκής με τον Malick να την αποφλοιώνει σταδιακά και με μεγάλη κομψότητα από την Ινδιάνική της ταυτότητα. Αυτό προϋποθέτει εκλεπτυσμένη και ανεπιτήδευτη υποκριτική από την Kilcher. Πέρα από τη λεπτή εκφραστικότητα, την κίνηση αερικού και το ζεστό βλέμμα, η Pocahontas «εξελίσσεται» επικοινωνιακά με ακριβή «σύμπνοια» κινηματογραφικού και πραγματικού χρόνου (με την έννοια ότι η πάροδος του κινηματογραφικού χρόνου δικαιολογεί την φειδωλή μετάβαση στα αγγλικά καθιστώντας την απολύτως πειστική), ακριβώς στα μεγάλα διαστήματα της αφήγησης όπου η δράση είναι υπόθεση της πανέμορφης  φωτογράφησης σε φυσικό φως στο αναστοχαστικό –και μεταφυσικό ακόμα– πλαίσιο εντός του οποίου δουλεύει ο Malick.

Το ότι ελέγχεται ο Malick ως προς την εξιδανίκευση των Powhatan αφορά λίγο νομίζω τον όποιο αρνητικό αντίκτυπο σε μέρος της κοινής γνώμης είχε η ταινία. Ως κοσμολογική αντίληψη μπορεί να μοιάζει αφελής, όμως αυτό που οφείλει να αναγνωρίσει κανείς στο δημιουργό της είναι η συνέπεια της κινηματογραφικής ματιάς η οποία υποχρεώνει τον θεατή να τη λάβει στα σοβαρά και να ζυγίσει ορθά τη ροπή στη βία των Ινδιάνων με βάση εξωγενή αίτια και μόνο τη δεδομένη ιστορική στιγμή. Θα ήταν σφάλμα να τελειώσει εκεί η αποτίμηση έχοντας «χάσει» στο δρόμο την «αλήθεια» της «επαφής» των έτερων αυτών κόσμων και του αμοιβαίου (αλλά ασύμμετρου) θαυμασμού κατά την πρώτη εντύπωση.

Το φινάλε «αποχώρησης» της Pocahontas από τον νέο σύζυγό της (πόσο καλός ηθοποιός αποδεικνύεται ο Christian Bale!) είναι συγκλονιστικό και αγγίζει τη μαγεία του «μεγάλου σινεμά».  Μάθημα κινηματογραφικής θέασης (και του θαυμάζειν) των πραγμάτων λοιπόν από τον Malick σε μια εσφαλμένα υποτιμημένη ταινία από το ευρύ κοινό και από μερίδα των κριτικών του κινηματογράφου. Αντιθέτως, κατά τη γνώμη μου, μιλάμε ίσως για μια από τις καλύτερες ταινίες της πρώτης δεκαετίας του αιώνα μας. Ανυποψίαστα σαγηνευτικό που ανθίζει στη ψυχή όπως η παρθένα βλάστηση.

Σπύρος Γάγγας, Ιανουάριος 2017.

Featured Image: http://www.thefilmgrapevine.com/philosophical-visuals-12-shots-terrence-malick/

Text Image: http://moviemezzanine.com/the-terrence-malick-retrospective-the-new-world/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s