Sideways (Alexander Payne, USA, 2004)

Από τα ωραιότερα και διασκεδαστικότερα road movies (μαιτρ του είδους οι Aμερικανοί) εδώ και πολλά χρόνια, αυτό το δροσερότατο έργο για την ανδρική κρίση στη μέση ηλικία προσφέρει απλόχερα, όπως ο οινοποιός, εκλεπτυσμένες γεύσεις υπαρξιακού αναστοχασμού με σπουδαίους και διασκεδαστικούς χαρακτήρες –«ανθρώπινους, μα πολύ ανθρώπινους» – άριστες ερμηνείες απο την τετράδα και κάποιες απίθανα φλεγματικές ατάκες που παρεμβάλλονται στη διάχυτη κατάθλιψη του κεντρικού χαρακτήρα.

Αυτός δεν είναι άλλος από τον Miles (σίγουρα ο καλύτερος Paul Giamatti), ένας συγγραφέας όχι στα πρόθυρα αλλά στον γκρεμό της κατάθλιψης καθώς το συγγραφικό του πόνημα του συγκρούεται μονίμως στο «ναι μεν αλλά» των εκδοτικών οίκων. Συνοδοιπόρος του στις διαδρομές από οινοποιείο σε οινοποιείο της Καλιφόρνια ο παλιμπαιδίζων Jack (Thomas Haden Church) σε ολιγοήμερο «διάλειμμα» κραιπάλης πριν νυμφευτεί την μεγαλοαστή αμερικανοαρμένισσα αρραβωνιαστικά του. Ο συνδυασμός των δύο εκρηκτικός, προκαλώντας αμηχανία σε βαθμό παράλυσης στον Miles αφού ο Jack είναι αποφασισμένος να ρίξει στο κρεβάτι όποιο θυληκό κινείται εντός του οπτικού του βεληνεκούς και να εκθέσει τον συγκρατημένο και ντροπαλό Miles. Γευσιγνώστης ο Miles, ψιλοαποτυχημένος ηθοποιός τριτοκλασάτων σειρών και διαφημιστικών ο Jack γνωρίζονται με τις Maya (εκθαμβωτική και εξαίρετη η Virginia Madsen) και Stephanie (Sandra Oh). Κοινό όλων ότι δεν είναι παρντρεμένοι: τουλάχιστον όχι ακόμη ο Jack, ενώ οι υπόλοιποι τρεις είναι διαζευγμένοι.

Ο Payne κινείται άψογα από πλευράς ρυθμού ξέροντας πότε να ανεβάσει στροφές με τους ευφυείς και αστείους διαλόγους και των πέραν των ορίων καταστάσεων και πότε να χαμηλώσει τους τόνους δίνοντας χώρο στους χαρακτήρες να ψηλαφήσουν ο ένας τον άλλο και να απολαύσουν τη γεύση του φλερτ με την απαραίτητη αμηχανία του. Αυτό ισχύει για τους Miles και Maya (ωραιότατη η σεκάνς γνωριμίας τους και συνομιλίας περί γευσιγνωσίας -ξεφλούδισμα των χαρακτήρων και υποχώρησης της άμυνάς τους), αλλά επουδενί για την Stephanie και τον Jack οι οποίοι «καταναλώνουν» ο ένας τον άλλο όπως συμβαίνει με την άφθονη πόση στις γιορτές κρασιού. Χρησιμοποιώντας τις σπουδαίες ερμηνείες αλλά και το παιχνίδι του φωτός ο Payne σκιαγραφεί μια εύθυμη και όσο πρέπει μελαγχολική σύγχρονη αντιπαράθεση του Απολλώνειου και του Διονυσιακού.

sideways3

Η αναφορά του Miles στον Γάλλο συγγραφέα Robbe-Grillet επικυρώνει την αίσθηση που έχει ο θεατής από την αρχή: αυτή, δηλαδή, της ενασχόλησης με την επιφάνεια, το τετριμμένο και το επαναλαμβανόμενο η οποία, όπως λέει ο Miles, «εξελίσσεται και αποκλιμακώνεται δίχως πραγματική επίλυση». Και από τα πρώτα, λίγο φλου, πλάνα υποψιαζόμαστε τη φαινομενολογική προσέγγιση του Payne όταν παρακολουθεί τα δύο ανώριμα αρσενικά. Το φαινόμενο είναι η ουσία εδώ και τα κοντινά πλάνα σε συνδυασμό με τις όμορφες εικόνες των αμπελιών και των αγρών συνθέτουν μια γενικότερη ατμόσφαιρα θαλπωρής και οικειότητας ακόμα και στις «πονηρές» της στιγμές. Επί της ουσίας, η παθολογία των πρωταγωνιστών ανατρέχει στην απουσία αναγνώρισης τόσο μέσα από την εμμονή στις κοινωνικές προσδοκίες για το πόσες γυναίκες πρέπει να ρίξει ένας άντρας στο κρεβάτι (βάσανο από την εφηβεία και εμφανές στην «εφηβική» συμπεριφορά του Jack), όσο και από τον επαγγελματικό χώρο και τις συνέπειες για τη διαπροσωπική ανγνώριση. (Και στις δύο περιπτώσεις, όπως, για παράδειγμα, στην εμφάνιση και συμπεριφορά του Jack αλλά και στην απόσυρση του Miles στο δωμάτιο του ξενοδοχείου, η ψυχαναλυτική σκοπιά δηλώνει κι αυτή παρουσία.) Οι δύο γυναίκες αποτελούν σαφώς πιο στέρεες παρουσίες με την Maya φυσικά να αναδεικνύεται στην προσωπικότητα εκείνη που έχει «ωριμάσει» σαν το καλό κρασί και γνωρίζει τι ζητά και πως επιθυμεί να τη γευθούν.

Με ατάκες που πρέπει να ακουστούν για να γίνουν πιστευτές, το «Πλαγίως» ρίχνει συν τοις άλλοις και μια διακριτική κριτική ματιά στην έννοια του «οίκου»  (αστική, γονική, αλλά και υπαρξιακή) την οποία και διασώζει τελικά με ευγένεια, ανοικτή ερμηνευτική ματιά και ζεστή καρδιά. Έργο που «πίνεται» και ευφραίνει μέχρι την τελευταία σταγόνα…

Σπύρος Γάγγας, Ιανουάριος 2017.

Featured Image: http://umeandfilms.blogspot.gr/2013/04/april-blind-spot-sideways2004.html

Text Image: http://umeandfilms.blogspot.gr/2013/04/april-blind-spot-sideways2004.html

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s