Regeneration (Gillies MacKinnon, Great Britain/Canada, 1997)

Αξιόλογο αντιπολεμικό δράμα για τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και τη δύναμη της ποίησης στο να δημιουργήσει ηθικές αντοχές προκειμένου να μην κυριευτούν από τρέλλα οι στρατιώτες, εξελίσσεται σε παράλληλη σπουδή για την εγκυρότητα της ψυχιατρικής στη μάχη που κι εκείνη δίνει απέναντι σε στρεβλές, όχι όμως αναποτελεσματικές, τεχνικές θεραπείας των ψυχικά συντετριμμένων μαχητών.

Σε ένα στρατιωτικό ψυχιατρείο, ο Dr.Rivers (εξαιρετικός ο Jonathan Pryce) ακολουθεί τη φροϋδική σχολή, δουλεύοντας θεραπευτικά μέσα από τα όνειρα όσων αξιωματικών έχουν συμπτώματα νευρικού κλονισμού, απώλειας ομιλίας η παραληρηματικής συμπεριφοράς. Στον Dr.Rivers ανατίθεται η αποστολή να «θεραπεύσει» τον παρασημοφορημένο αξιωματικό Siegfried Sassoon. Η «ασθένεια» του Sassoon είναι η ανοιχτή αντιπολεμική επιστολή που έγραψε το 1917 κριτικάροντας τα πολιτικά σφάλματα που οδήγησαν στη συνέχιση του πολέμου ενώ οι όροι τερματισμού του ήσαν ήδη εφικτοί. Πέραν της αποδεδειγμένης ανδρείας αλλά και της άρνησής της αφού το παράσημό του το εκσφενδόνισε στη θάλασσα, ο Sassoon έχει δημιουργική φλέβα την οποία και θα αξιοποιήσει σε ποιήματα που καυτηριάζουν τον ανεύθυνο πατριωτισμό των στρατηγών και των πολιτικών μέσα από τη φρίκη των χαρακωμάτων. Παράλληλα, ο Dr.Rivers αναλαμβάνει τη θεραπεία των Billy Prior και Wilfred Owen (κι αυτός διακεκριμένος ποιητής) και παρακολουθεί ο ίδιος τη θεραπεία του σοκ στην οποία υποβάλλει τους κληρωτούς ο φημισμένος ψυχίατρος Lewis Yealland.

Σε αυτήν την αντιπαραβολή μεταξύ Rivers και Yealland εδράζεται το οντολογικό αλλά και ηθικό μήνυμα της ταινίας. Κι αυτό δεν είναι άλλο από την απειλή της οργανικότητας (η εγκυρότητα της φροϋδικής σχολής) από τον «μηχανισμό» και την υπαγωγή των ψυχικών κουρελιών σε διαρκή ηλεκτροσόκ από τον Dr. Yealland. Η αναλογία με την εκμηδένιση εκατομμυρίων ψυχών από τον πρώτο τεχνολογικά ανεπτυγμένο πόλεμο είναι εμφανής στην «επιτυχημένη» θεραπεία των κληρωτών και την επιστροφή τους στο μέτωπο.

regeneration_xl_01-film-a

Ο MacKinnon ξεκινά με μια εκθαμβωτική σεκάνς, δείγμα των καλλιτεχνικών δυνατοτήτων του: Η κάθετη λήψη που τέμνει το πεδίο μάχης, αποκαλύπτει ένα αδιαφοροποίητο μείγμα μισοβυθισμένων στη λάσπη πτωμάτων, τραυματιών, υπολειμμάτων ατσαλιού και παραλυμένων από τη φρίκη στρατιωτών σε κατάσταση σοκ. «Κόβοντας», βλέπουμε ένα υπέροχο δειλινό στη σκωτσέζικη ύπαιθρο με έντονο το υγρό στοιχείο και τον αξιωματικό Owen να κοιτάζει απορημένος κουφάρια ζώων του δάσους που συναντά στο διάβα του, μέχρι να αντικρύσει, γυμνό και σε παράκρουση, τον αξιωματικό που τα έγδαρε. Αυτή η σεκάνς, καθώς και τα πλάνα από το μέτωπο αλλά και τη φύση διακόπτουν τη γενικότερα φιλολογική σκηνοθεσία, η οποία, ωστόσο, στέκεται στέρεα στο λιτό αλλά σφιχτό σενάριο, στην επιμελημένη αλλά καθόλου φανταχτερή αναπαράσταση της εποχής και στο δέος του θέματος που πραγματεύεται.

Μπορεί να μην διεκδικεί δάφνες κινηματογραφικής πρωτοπορίας, όμως η «Αναζωογόνηση» δείχνει υποδειγματική πίστη στην ειρηνιστική αξία που υπηρετεί η ποίηση των Sassoon και Owen γραμμένη από τα χαρακώματα, ακυρώνοντας την ακαμψία του δίπολου «ποίηση-επιστήμη». Όπως η οργανικότητα, η ζωοποιός ορμή και η πάλη της με τη φθορά αναδεικνύεται σε αυτό το αντιπολεμικό δράμα στη γραμμή ενός Johnny Got his Gun (1971) όπου, σαν κι αυτό, χτυπά, πιο αδύναμα όμως συγκριτικά με το έργο του Trumbo, το ηθικό απόσταγμα του πατριωτισμού «dulce et decorum est pro patria mori» (Οράτιος), διασώζοντας μια αχτίδα φωτός, αυτή τη φορά μέσα από το καθήκον και την πίστη ότι ο άδικος πόλεμος τελειώνει τελικά στο πεδίο της μάχης…

Σπύρος Γάγγας, Φεβρουάριος 2017.

Featured Image: http://catholicnews.org.uk/Home/Podcasts/Faith-and-Film/Lent-and-Easter-Movies/Regeneration

Text Image: http://ravepad.com/page/regeneration/images/type/photo/23

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s