Knife in the Water (Roman Polanski, Poland, 1962)

Αριστουργηματικό ντεμπούτο του σπουδαίου Polanski με ρεσιτάλ σκηνοθετικής ευρεσιτεχνίας και κινηματογράφησης σε ένα ιδιαίτερα κλειστό περιβάλλον (ένα μικρό ιστιοπλοϊκό), όπου οι τρεις χαρακτήρες μετατρέπονται σε αρχετυπικές μορφές κοινωνικής και ψυχολογικής σχέσης αλλά κυρίως ρήξης.

Από την πρώτη σκηνή τίτλων καταλαβαίνουμε τη συστημική λογική του Polanski: Κατσουφιασμένο ζευγάρι οδηγεί στη Πολωνική ύπαιθρο και παραλαμβάνει, ξαφνικά, αφού πετάγεται μπροστά του, έναν νεαρό και ριψοκίνδυνο άνδρα. Στριμωγμένοι στο μικρό τετραθέσιο αυτοκίνητο καταφθάνουν στην προβλήτα μιας μεγάλης  λίμνης. Το ζευγάρι ετοιμάζεται να αναχωρήσει για το διήμερο με το ιστιοπλοϊκό και, ανεξήγητα, ο βρούτος και κακότροπος σύζυγος προσκαλεί τον νεαρό να τους συνοδεύσει. Οι πρώτες λήψεις του Polanski στα πόδια των τριών χαρακτήρων στο σανίδι της προβλήτας, αλλά και στο σκάφος κατά τη διάρκεια της πλεύσης, προαναγγέλουν την κρυφή ερωτική ματιά του νεαρού στην «κουμπωμένη» Krystyna. Προσδίδουν όμως και την έμφαση στην υλικότητα του κλειστού συστήματος, όπου τα βήματα από τα γυμνά πόδια καταγράφουν καλύτερα τα εξαιρετικά περιορισμένα όρια του σκάφους, καθώς ελίσσονται ανάμεσα στα λιγοστά αντικείμενα στο κλειστοφοβικό αυτό περιβάλλον. Ο Polanski δουλεύει με λήψεις που δεν καταφεύγουν στην ευκολία του «κοψίματος» αλλά στην σχεδόν χορευτική κίνηση των χαρακτήρων μέσα στο κάδρο –αξιοζήλευτες και μάλλον ακατόρθωτες σκηνές για όποιον θεωρεί τον εαυτό του βιρτουόζο στο σύγχρονο σινεμά– μετατρέποντας το ασφυκτικά περιοριστικό σκάφος σε αρένα κίνησης και επισφαλούς δυναμικής στην υπό διαμόρφωση, αλλά και υπό κατάρρευση, σχέση μεταξύ των τριών. Η ψυχαναλυτική τριάδα θα προσδώσει ρόλους «πατέρα», «μητέρας» και «παιδιού» στο ζευγάρι και στον ακατέργαστο νέο αντίστοιχα, με τα δύο αρσενικά να δοκιμάζουν το ένα τις αντοχές του άλλου. Ως «ορντινάντσα» μάλλον και αντικείμενο γελοιοποίησής του αποσκοπούσε η αινιγματική πρόσκληση που απύθηνε ο αθλητικογράφος Andrzej στον νεαρό σε ένα συμβολικό αγώνα πυγμαχίας για τη διασφάλιση της προσοχής της Krystyna. Και όσο μεγαλώνουν οι καιρικές αντιξοότητες τόσο θεριεύει και η αντιπαλότητα των δύο ανδρών. Η επίδειξη του Andrzej συνίσταται στην ναυτικές του δεξιότητες, στη γνώση του στο μικάντο, ενώ του ανώνυμου νεαρού στη σωματική του ευελιξία (αναρριχάται στο κατάρτι σαν πίθηκος, κάτω από το «περίεργο» βλέμμα της Krystyna) και την δεξιότητά του στο επικύνδυνο παιχνίδι με τα αστραπιαία χτυπήματα του μαχαιριού (εμφανής ο φαλλικός του συμβολισμός) ανάμεσα στα απλωμένα δάκτυλα του χεριού του (εξαίρετη συνεκδοχή περί αυτοικανοποίησης).

knife in the water 2

Τα κοντινά του Polanski  αποδίδουν πλήρως την εκάστοτε ιεράρχηση ρόλων στο χώρο με την κάθε βουτιά στα θολά νερά της λίμνης να σηματοδοτεί μια νέα ανασύνταξη ρόλων. Κομβικό ρόλο έχει η Krystyna. «Ασχημόπαπο» στο αυτοκίνητο, αποτινάσσει μαζί με τα ρούχα της την υπομονετική της υποτέλεια και ανοχή στον Andrzej, δίχως όμως αυτό να σημαίνει άνευ όρων αποδοχή του ανασφαλούς φλερτ του νεαρού προς εκείνη. (Εξαίρετη η σκηνή ερωτικού καλέσματος με τον νεαρό να σφιχταγκαλιάζει το αστραφτερό σανδάλι της Krystyna, ως τρόπαιο από την ήττα της στο μικάντο.) Το αμήχανο βλέμμα στο κατά τόπους αφράτο από το όμορφο πάχος κορμί της Krystyna αποκαλύπτει σε εμάς μια γυναίκα ποθητή και δυναμική που δε διστάζει, ως «μάνα», να χαστουκίσει επανειλημμένως τον νεαρό όταν αυτός περιφρόνησε τον Andrzej. Η ερωτική «λύτρωση» και για τους δύο δεν θα αργήσει να έρθει αλλά δε θα διαρκέσει, καθότι οι ορμές θα υποχωρήσουν από το τέλος της περιπέτειας, την επιστροφή, δηλαδή,  του ιστιοπλοϊκού που κυβερνά με άνεση η Krystyna στην καθημερινότητα της Δευτέρας και την επανεμφάνιση του Andrzej που πρέπει να παρουσιαστεί στην εφημερίδα του. Το «δέρμα» της κανονικότητας ξαναφοριέται μεν, αλλά η κατάληξη αυτή τη φορά θα ξεφύγει από την προδιαγεγραμμένη της πορεία με την επίπλαστη και βιαίως σταθεροποιημένη βεβαιότητα του Andrzej σε limbo έπειτα από την εξομολόγηση της Krystyna.

H jazz μουσική επένδυση του Komeda προσθέτει κάτι ανάλαφρο στη γεωμετρική κινηματογράφηση του Polanski, κινηματογράφηση όπου η πλαστικότητα των κορμιών και της επιφάνειας, σκάφους και νερού, επιτρέπει την αναζήτηση ερμηνείας σε άλλα επίπεδα αφαίρεσης, όπως η έξοχη σκηνή θέασης του γυμνού κορμιού της Krystyna από το ενοχικό και έκπληκτο βλέμμα του νεαρού. Τεχνικό επίτευγμα ως προς την κινηματογράφηση στο σκάφος, υποδειγματικό ως ψυχολογικό θρίλερ και, γενικώς, ασύλληπτο ως καλλιτεχνικό σινεμά διεύρυνσης της γλώσσας του κινηματογράφου αλλά και της ίδιας της έννοιας της «δράσης».

Σπύρος Γάγγας, Μάρτιος 2017.

Featured Image: http://millheiser.com/hokeyblog/2012/10/25/film-review-knife-in-the-waterroman-polanski-1962/

Text Image: http://tvxs.gr/news/sinema/kinimatografontas-kalokairi-%C2%ABmaxairi-sto-nero%C2%BB

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s