Berlin: Symphony of a Metropolis (Walter Ruttmann, Germany, 1927)

Από τα σπλάχνα του μοντερνισμού στα σπλάχνα του αστεακού τοπίου της σύγχρονης μητρόπολης, το ντοκιμαντέρ του Ruttmann για το Βερολίνο υιοθετεί μια ιμπρεσιονιστική οπτική κατά τη διάρκεια μίας τυπικής εργάσιμης ημέρας, τοποθετώντας με εξαιρετική ταχύτητα στο μοντάζ τα στιγμιότυπα της μοντέρνας ζωής στο ψηφιδωτό που ανακύπτει.

Χωρισμένο σε πέντε μέρη, το έργο του Ruttmann αρχίζει με την ταχύτητα της αμαξοστοιχίας προς το Βερολίνο σε συνάρτηση με την ταχύτητα της ζωής της πόλης. Εδώ όμως ο προορισμός του επιβάτη-παρατηρητή φανερώνεται ως στατικός και κενός αφού στη χαραυγή δεν συναντά κάποιος παρά μόνο επιβλητικά κτίρια, κλειστά μαγαζιά, κούκλες στις βιτρίνες με την τελευταία λέξη της μόδας, υπόνομους και τελικά, δειλά-δειλά, κάποιες φιγούρες στο δρόμο για τη δουλειά πριν οι δρόμοι και οι σταθμοί κατακλυστούν από τα πλήθη.

Η μετάβαση από τη δημόσια σφαίρα της εργασίας και του σχολείου στην οικιακή βασίζεται σε στιγμιότυπα νοικοκυριού. Η αφθονία στα καταστήματα προσθέτει την χροιά της κοινωνικής κριτικής (η οποία, γενικώς, υποσκελίζεται από τον μακροκοινωνιολογικό και χωροταξικό ιμπρεσιονισμό), ειδικά ως προς την επιδεικτική χρήση του ελευθέρου χρόνου (σκηνές ιππασίας) σε αντίστιξη με την εικόνα της  καθαρίστριας στη σκάλα.

Παρά το γεγονός ότι τέτοιες αντιπαραβολές είναι ίσως σχηματικές, η δύναμη του μοντάζ και των λήψεων, πέρα από τη νεωτερική ιδέα της «ολότητας» την οποία επιχειρεί να αποδώσει ο Ruttmann, εμπλουτίζουν τα στιγμιότυπα με νόημα που υπερβαίνει ενίοτε το ρεαλιστικό τους αγκυροβόλιο.  Οι εικόνες των σπιράλ με την αίσθηση ιλίγγου που προκαλείται «διαβάζονται» και από τη μεταγενέστερη εικόνα από ένα «Μ» (Fritz Lang), για παράδειγμα, ως οπτικά εφέ του ανορθολογισμού που φώλιασε στο συλλογικό ασυνείδητο στη δημοκρατία της Βαϊμάρης.

Berlin_b

Η διάχυση της επικοινωνίας/μεταφοράς (τηλέφωνα, αεροδρόμιο, τύπος) συνδέεται και με την εικόνα του πλήθους στους δρόμους με ζευγαράκια να φλερτάρουν, πλανόδιους πωλητές, παπατζήδες, ακτιβιστές, ακόμα και από ένα στιγμιότυπο καυγά στον συνωστισμό που επικρατεί στους δρόμους με τους περίεργους να οσμίζονται το «ερέθισμα» και να μαζεύονται σα μύγες γύρω από το συμβάν.

Ίσως το πιο «πολιτικό» τμήμα σε τούτο το μητροπολιτικό καλειδοσκόπιο να είναι το τέταρτο, ειδικά στα πρώτα πλάνα, όπου η ανισότητα διαθλάται μέσα από διάφορα δίπολα: φαγητό των ζώων στον ζωολογικό κήπο σε αντίθεση με τους ανθρώπους, οι αστοί σε αντίθεση με τους επαίτες και γενικώς το πλεόνασμα φαγητού σε αντίστιξη με την στέρηση.

Στη νύχτα πλέον κυριαρχούν οι εικόνες από τα βαριετέ με τις όμορφες χορεύτριες να δίνουν σόου (σε ενοχλητική σημειολογική συσχέτιση με τις γυμνές κούκλες των καταστημάτων), τη νύξη για τις αφανείς νύχτες σεξ στα ξενοδοχεία και φυσικά το στιγμιότυπο ενός κινηματογράφου που προβάλλει Chaplin.

Η πεμπτουσία της σύγχρονης μητρόπολης με ακρίβεια μικροσκοπίου!

Σπύρος Γάγγας, Μάιος 2017.

Featured Image: http://www.uberlin.co.uk/berlin-calling-symphony-of-a-great-city/

Text Image: http://documentarystartshere.blogspot.gr/2010/05/walter-ruttmann.html

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s