Bicycle Thieves (Vittorio De Sica, Italy, 1948)

Ταινία-σταθμός στην ιστορία του κινηματογράφου από αυτές όπου η υποτυπώδης πλοκή λειτουργεί ως πράξη φανέρωσης της ίδιας της ύπαρξης του ανθρώπου μέσω της νεορεαλιστικής «άρνησης» του στυλ· στυλ που εδράζεται στη φωτογραφική ευκρίνεια του κόσμου τούτου –φυσικού και κοινωνικού– και στη θεολογική σχεδόν κινηματογραφική εμπειρία ανάδυσης του «προσώπου» στο υπαρξιακό αδιέξοδό του, την κοινωνική του ανέχεια αλλά και συνέχεια ως προς την μετοχή του στην κοινωνία και στην ίδια την οντολογική του θέση στο σύμπαν.

Κι όλα αυτά αφορούν τον άνεργο Antonio Ricci (χαραγμένη στη μνήμη όσων σχετίζονται με το σινεμά το παράστημα του Lamberto Maggiorani ως η συλλογική παράσταση της φθοράς από την αδικία που συντελείται) ο οποίος στην προσπάθειά του να διατηρήσει τη θέση εργασίας που μόλις πήρε ως αφισοκολλητής ταινιών ανταλλάσσει τα προικιά της γυναίκας του Maria στο ενεχυροδανειστήριο, προκειμένου να του επιστραφεί από εκεί το ποδήλατό του μάρκας Fides (πίστη, εμπιστοσύνη). Ως απαραίτητη υλικοτεχνική προϋπόθεση της εργασίας του το ποδήλατο του Antonio όχι μόνο θα του επιτρέψει την (μετα)κίνηση (ελευθερία) στον κόσμο τούτο αλλά θα σημάνει για τον θεατή την τεχνική απεικόνιση της κυκλικότητας της ζωής σε διάφορα επίπεδα αφαίρεσης. Όταν μια συμμορία κομπιναδόρων της πιάτσας του κλέβουν το ποδήλατο ο Antonio μαζί με τον πιτσιρίκο γιό του Bruno επιδίδονται σε μια απελπισμένη προσπάθεια ανάκτησής του και εντοπισμού του κλέφτη.

Ο De Sica αναπαριστά το περιβάλλον σε συνέχεια με τον άνθρωπο (στα έξοχα κάδρα με εστίαση βάθους) αλλά και με την πρέπουσα αφαιρετική ματιά που καθιστά τον νεορεαλισμό σε αδιάψευστη μαρτυρία της αντικειμενικότητας και όχι μόνο του ρεαλισμού του κόσμου. Δεν είναι μόνο η εξαίρετη στην απλότητά της εναρκτήρια σκηνή ανάδυσης από το πλήθος του Ricci σε εκλεκτού του «Θεού», εφόσον βρήκε δουλειά και η «ολοκλήρωσή» της στο φινάλε με την σταδιακή έκλειψη των Antonio και Bruno στο πλήθος που επιστρέφει από τον αγώνα της Serie A, αλλά και η ασύλληπτη αντανάκλαση της παιδικότητας του Antonio ως προς την καλοσυνάτη του αφέλεια την οποία ο De Sica απεικονίζει με την λιτανεία της «μαρίδας» σε αντίθετη κατεύθυνση από τον Antonio στο χωμάτινο έδαφος δίπλα στις εργατικές κατοικίες.

Η απώλεια του «ανήκειν» διαπερνά ολόκληρη της εξέλιξη της πλοκής: Εκκλησία, σπορ, συνδικαλισμός, τσαρλατάνικη καταπράϋνση του πόνου, φιλαράκια, εργασία, οικογένεια. Ο μικρούλης Bruno (άλλη μια εξαίρετη παιδική ερμηνεία στα έργα του De Sica, εδώ από τον Enzo Staiola) με το σακάκι του δεν αναπαριστά μόνο την ταχεία ωρίμανση του παιδιού στη σκληρότητα του κόσμου αλλά αναδιπλασιάζει τον πατέρα του, δίνοντας τώρα αυτός, ως ένα μικρό ανθρωπάκι, την οπτική υπογράμμιση της ασημαντότητας της ατομικότητας στο (κοινωνικό) στερέωμα.

bicycle5

Με την μνημειώδη σεκάνς στην αγορά ποδηλάτων όπου οι κλέφτες έχουν αποσυναρμολογήσει το ποδήλατο και έχουν «διαμελήσει» τα μέρη και εξαρτήματά του πουλώντας τα εδώ κι εκεί, ο De Sica μας προσφέρει μια από τις πιο συστηματικές και συνεπείς απεικονίσεις του «μηχανισμού» και της εξωτερικής συνδεσμολογίας που συγκροτεί ένα τέτοιο σύνολο. (Δεν είναι τυχαίο ίσως ότι εκεί ο «παιδόφιλος» πλευρίζει τον Bruno δελεάζοντάς τον με ένα εξάρτημα.) Αυτό το σύστημα «ολότητας» κυριαρχεί, ως μη ώφειλε, στην οργανικότητα η οποία εντάσσει τον μηχανισμό ως μέσο.

Η αποκάλυψη της αλήθειας θα έρθει πρόσκαιρα στην υπέροχη σκηνή εισόδου πατέρα και γιού στο εστιατόριο και την προσμονή ενός λουκούλειου, ως προς τις δικές τους προσδοκίες και εμπειρίες, γεύματος, όπου η ικανοποίηση των «ριζοσπαστικών» αναγκών του στομαχιού φιλμάρεται με την διάχυση φωτός που αρμόζει στο «ιερό».

Αριστούργημα μιας εξαιρετικά σύνθετης κινηματογραφικής «απλότητας» και «αμεσότητας» με την φωτογραφική σύσταση του κόσμου να (δια)κοσμεί την πρωταρχική σχέση του εαυτού με την φαινομενολογική «εμπιστοσύνη» / «πίστη» στη διυποκειμενική συγκρότηση του κόσμου και του νοήματος, σχέση που συνοδεύεται από την σπαρακτική διαπίστωση ότι αυτή η εμπιστοσύνη δεν υπάρχει. Έργο-φαινόμενο για τον ίδιο τον τρόπο Φανέρωσης του «Είναι»…

Σπύρος Γάγγας, Μάιος 2017.

Featured Image: http://www.revistabula.com/

Text Image: https://mubi.com/notebook/posts/movie-poster-of-the-week-the-posters-of-vittorio-de-sica

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s