Black Girl (Ousmane Sembène, Senegal/France, 1966)

Με κριτική ματιά προς τη μετα-αποικιακή εποχή ο πιο αντιπροσωπευτικός ίσως σκηνοθέτης της Αφρικής στην πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του υιοθετεί μια λιτή, ρεαλιστική, σε καμία περίπτωση όμως πρωτόλεια, κινηματογράφηση και εκθέτει την κατάρρευση της εξιδανίκευσης της πρώην αποικιοκρατικής δύναμης από την σκοπιά αλλά και τη μοίρα της εξαρτημένης οικονομίας.

Με καταφυγή σε flashbacks ο Sembène παρακολουθεί την πορεία μια νέας, φτωχής αλλά περήφανης κοπέλας, της Diouana, η οποία ζει σχεδόν σε συνθήκες απόλυτης φτώχειας σε μια συνοικία του Dakar. Η Diouana προσέρχεται, όπως και άλλα κορίτσια, σε ένα σταυροδρόμι όπου περιμένουν εργοδότη ως baby sitters. Η τύχη χαμογελά στην Diouana, η οποία σε αντίθεση με τις άλλες κοπέλες δεν διεκδικεί ενεργά την πρόσληψή της από την ξανθιά Γαλλίδα αστή, είτε επειδή δεν γνωρίζει την «επιθετική» τακτική «προώθησής» της, είτε επειδή έχει γαλουχηθεί στην υποταγή ως ενσάρκωση της υποταγής της Σενεγάλης και της μετάλλαξής της στο συλλογικό ασυνείδητο ως κονφορμιστική παραλλαγή του ηγεμονικού πλαισίου Δυτικής συμπεριφοράς, ιεραρχήσεων και κοινωνικών δεξιοτήτων. Όταν γίνεται η πρόταση στη Diouana να δουλέψει στη Γαλλία πλέον στην ίδια οικογένεια και με τον ίδιο ρόλο η διάψευση της προσδοκίας της από την υποβάθμισή της σε οικιακή βοηθό λαμβάνει τα χαρακτηριστικά διαρκούς τελετουργίας ταπείνωσης, όχι μόνο επειδή δεν της διασφαλίζουν τα αφεντικά κάποιον, έστω λιγοστό, ελεύθερο χρόνο, αλλά κυρίως επειδή η Diouana ταυτίζεται με τον εξωτισμό και «πραγμοποιείται» -σαν την τοπική αφρικανική μάσκα που η ίδια δώρισε στους εργοδότες της και κοσμεί τον λευκό τοίχο του σαλονιού- σε τραυματική υπενθύμιση της αντεστραμμένης ιεραρχίας της εξέλιξης των ειδών: «η Diouana κατανοεί γαλλικά από ένστικτο» είναι το σχόλιο της «κυρίας» στους καλεσμένους της.

black girl2

Τα flashbacks του Sembène ανατρέχουν στην σχέση με τον φίλο της (ακτιβιστής –η λέξη uhuru [«ελευθερία» στη γλώσσα Σουαχίλι] εμφανίζεται στη σημαία που κοσμεί την καλύβα του]) και αναπαριστούν την εξιδανίκευση της Γαλλίας από την Diouana ως μορφή ψευδούς συνείδησης.

Στη συνεχή κακοτροπιά της «κυρίας» της η Diouana επιλέγει την σιωπή και την τεμπελιά ως τακτικές διαμαρτυρίας και αντίστασης μέχρι την τελική της τραγική παραίτηση. Η επιστροφή των λιγοστών από τα υπάρχοντά της στην οικογένειά της από τον «κύριο» αυτοπροσώπως θα εισπράξει την αδιαφορία και την «ενοχή» που αντιπροσωπεύει η αφρικανική μάσκα στο πρόσωπου του μικρού αγοριού που τον ακολουθεί μέχρι η κάμερα να φανερώσει το «πρόσωπο» της ανεξάρτητης Σενεγάλης.

Πολιτικό σινεμά με ανεπιτήδευτη κινηματογράφηση και άμεση επίδραση σε νου και συναίσθημα της συλλογικής αδικίας απέναντι σε μια ολόκληρη χώρα αποτυπωμένη στη μικρογραφία της εύθραυστης αλλά αξιοπρεπούς Diouana.

Σπύρος Γάγγας, Μάιος 2017.

Featured Image: https://willmckinley.wordpress.com/2015/10/07/nyff-review-ousmane-sembenes-black-girl-1965/

Text Image: https://www.fandor.com/keyframe/giving-voice-voiceless

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s