Blood of the Condor (Jorge Sanjinés, Bolivia, 1969)

Η ταινία αρχίζει με την αναπαραγωγή των οδηγιών του Ναζί Martin Borman κατά την κατάληψη της Ουκρανίας: φαγητό μόνο για την επιβίωση, η εκπαίδευση είναι επικίνδυνη, η στείρωση των γυναικών επιθυμητή… Αυτή ακολουθείται από απόσπασμα της ομιλίας του Ralph Dighton στο Ινστιτούτο της Καλιφόρνια. Κατά τον Dighton οι αυτόχθονες Βραζιλιάνοι είναι κατώτερο είδος στην αλυσίδα της εξέλιξης καταλήγοντας στην πιο ακραία εκδοχή του επεκτατικού κοινωνικού Δαρβινισμού: «Τα πλούσια κράτη θα καταβροχθίσουν τα φτωχότερα».

Έπειτα από μια επιδημία ο Ignacio και η Paulina, ζευγάρι Ινδιάνων στα υψίπεδα των Άνδεων, χάνουν και τα τρία τους παιδιά. Ο σπαραγμός του μεθυσμένου Ignacio θα μετατραπεί σε αποφασιστικότητα αναζήτησης εξηγήσεων αλλά η κάθοδος στην πόλη θα τον οδηγήσει στη σύλληψή του από την ρατσιστική αστυνομία και τον σοβαρό τραυματισμό του από τους πυροβολισμούς στην κατασκευασμένη απόπειρα δραπέτευσής του. Από εκείνο το σημείο αρχίζει ο αγώνας της Paulina και του αδελφού του Ignacio, Sixto, ο οποίος ζει στην πόλη, προκειμένου να προσκομίσουν με δικά τους έξοδα τα φάρμακα που θα χρειαστούν για την εγχείρηση του Ignacio.

Ο Sanjinés φιλμάρει σε ασπρόμαυρο ταλαντευόμενος μεταξύ νεοραλιστικής και New Wave αισθητικής. Τα πλάνα στο χωριό των Ινδιάνων καταδεικνύουν μια συνεχή «ανάβαση» προς τη δικαίωση ανθρώπων εγκλωβισμένων σε ένα σύστημα εκμετάλλευσης, ανισότητας, εισαγόμενου και ντόπιου ρατσισμού (ενδεικτικά εδώ η σκηνή με το σκληρό τάκλιν στον αγώνα ποδοσφαίρου), θρησκευτικών δεισιδαιμονιών και ροπής, από τους Ινδιάνους, στη μέθη ή το μάσημα φύλλων κόκας.

Η δωρική φυσιογνωμία και διαβίωση των Ινδιάνων δεν επιτρέπει τη δυνατότητα δραματουργικών εκρήξεων, παρά την αγανάκτηση και το αίσθημα αδικίας που αναβλύζει διαρκώς. Το Κακό με την μορφή της επιδημίας προήλθε, κατά τις μαντικές ιδιότητες του Ινδιάνου αρχηγού, από τους γκρίνγκος, οι οποίοι εμφανίζονται με τον μανδύα των αρωγών προς τους αυτόχθονες μέσω της τότε αντίστοιχης ΜΚΟ “Peace Corps”. Σημαντικό στιγμιότυπο ασυμβατότητας των αξιακών συνιστωσών μεταξύ Ινδιάνων και λευκών είναι η σκηνή όπου η Paulina καλείται έναντι σημαντικού χρηματικού αντιτίμου να πουλήσει όλο το καλάθι με τα αυγά της στα μέλη της ανθρωπιστικής οργάνωσης. Η απόκριση της («κι άλλοι άνθρωποι τα χρειάζονται») δεν γίνεται καθόλου κατανοητή, καθώς υπερβαίνει τη λογική της ανταλλακτικής αξίας ως επαρκούς προσδιορισμού της αξίας των αυγών.

yawarm1

Υπογραμμισμένο από ένα θαυμάσιο μουσικό σκορ με εναλλαγή πειραματικών ήχων, κλασικής κιθάρας και ινδιάνικης φλογέρας το «Αίμα του Κόνδορα» διαθέτει την ρεαλιστική φόρμα που επιτρέπει στην εικόνα να αναδείξει την ένταση που διακρίνει την  ασύμβατη σχέση κυβέρνησης και Ινδιάνων. Χαρακτηριστικές προς αυτή την κατεύθυνση οι σκηνές από την παρέλαση των στρατιωτών και το «κόψιμο» στην πορεία του Sixto στην πόλη, κουβαλώντας ένα ράντσο. Η ειρωνική διάθεση του Sanjinés δεν αψηφά την αυθεντικότητα των κοινωνικών συνθηκών, ούτε όμως και τον συμβολισμό που αιχμαλωτίζει ο φακός του, όπως στην αρχετυπική αντίστιξη της φουτουριστικής σχεδόν αλλά παραδοσιακής καλύβας του Ignacio με την μεταμοντέρνα κλινική. Στην σκηνή εισβολής των Ινδιάνων στη βίλα των λευκών κατά τη διάρκεια του πάρτυ τους υπό τους ήχους του «Born to be wild» των Steppenwolf αποδομείται η αστική κατασκευή της «περιπέτειας» υπό την άνεση των υλικών όρων αναπαραγωγής της συγκεκριμένης κοινωνικής τάξης αφού διαλύεται από τη λογική συνέπεια του πραγματικού «λύκου της στέπας», των στερημένων, δηλαδή, από την αυτονομία τους Ινδιάνων.

Όπως διακόπτεται η γονιμότητα της Paulina και των άλλων γυναικών της φυλής από τα πειράματα που διεξάγονται στη μεταμοντέρνα κλινική, έτσι δρομολογείται και η διακοπή της σχέσης με τους λευκούς και τους ντόπιους μηχανισμούς καταστολής· η ρήξη θα κατασταλάξει στο κοντινό που κάνει ο  Sanjinés στον Sixto, όταν αυτός εμφανίζεται, μετά τον θάνατο του Ignacio, ντυμένος με την Ινδιάνικη φορεσιά, καθώς και στο παγωμένο κάδρο με τα τυφέκια να ανεμίζουν σα λάβαρα πολέμου.

Στρατευμένο πολιτικό σινεμά οπωσδήποτε αλλά και αυθεντικό δέιγμα υψηλής κινηματογραφικής αντίληψης από την αξιοσημείωτη παράδοση της Λατινικής Αμερικής.

Σπύρος Γάγγας, Μάιος 2017.

Featured Image: https://mubi.com/films/blood-of-the-condor

Text Image: http://www.nativeamericanfilms.org/top10.html

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s