Wings of Desire (Wim Wenders, W.Germany/France, 1987)

Έργο με εμβληματική εικονογραφία και εντυπωσιακή «ενόραση» για τη μετάβαση στη μετα-ιστορία λίγο πριν την πτώση του τείχους του Βερολίνου· η συλλογική ψυχή έχει μεταναστεύσει μετά το πέρας του πολέμου στο επουράνιο βασίλειο της καθαρής εποπτείας όπου με τις μορφές θηλυκών και αρσενικών αγγέλων παρατηρεί με έγνοια αλλά και θλίψη την αναπαραγωγή του «τείχους» στις ανθρώπινες σχέσεις και τον αντίστοιχο υπαρξιακό θρυμματισμό που ορίζεται από τους δρόμους, τις γέφυρες που αδυνατούν να ενώσουν πραγματικά, τις αλάνες που χάσκουν δίπλα στα παρηκμασμένα εργοστάσια και κορυφώνεται στην «κραυγή» της αυτοκτονίας με τα ανομικο-φαταλιστικά της αίτια.

Δύο άγγελοι, οι Dammiel και Cassiel, παρατηρούν τους χαλαρούς κόμβους κοινωνικής συνοχής από τα φτερά της Στήλης Νίκης στο Βερολίνο: Στιγμιότυπα της βωβής ζωής της πόλης με το «φτερούγισμα» των αγγέλων να γίνεται ασυνείδητα αισθητό από τους κατοίκους αλλά με τη μορφή τους να καταγράφεται πλήρως στη ματιά των παιδιών. Και με αυτό το τέχνασμα του Wenders υπογράφεται η είσοδος μεν της μεταφυσικής στην Ιστορία αλλά, κυρίως, με την πανοπλία της παιδικής αθωότητας, αυτής του άγγελου Dammiel (Bruno Ganz), όπου με τα μάτια ορθάνοιχτα θα ανταλλάξει την αθανασία του για το χρώμα της ζωής, του τσίρκου Αλεκάν και μεγάλου «αφηγητή» της φωτογραφίας Henri Alekan, των «αγγέλων» των τίτλων τέλους Yasujiro Ozu, François Truffaut, Andrei Tarkovsky. Την παιδική ψυχή τους που διοχέτευσε την πίστη στο θαύμα της «κάμερας» και στη σοφία της διάσωσης του Αφηγήματος συμπυκνώνει ο Wenders στη ρήση: «Όταν η ανθρωπότητα χάνει τον παραμυθά της, θα απολέσει και την παιδικότητά της». Μια παιδικότητα στη μορφή του «αμερικανού φίλου» Peter Falk να υποδύεται τον εαυτό του.

Πέρα όμως από την παιδικότητα, η καταστροφή της οποίας αποτυπώνεται στο ιστορικό «δάκρυ» από εικόνες-ντοκουμέντα νεκρών βρεφών στο ισοπεδωμένο Βερολίνο, η επιθυμία είναι εκείνη που αποκρυσταλλώνει την ουσιώδη κινητοποίηση της ανθρώπινης συνείδησης. Αυτή είναι που τροφοδοτεί ως αισθητήριο ερέθισμα το παιδί-Dammiel προς την αιθέρια ακροβάτρια να αιωρείται ως άγγελος σε ομοιόμορφη με αυτούς ταύτιση, αφού κι αυτή αδυνατεί να επιθυμήσει την αγάπη, δηλαδή την εκλπήρωση (και ολοκλήρωση) της συνείδησης σε μια άλλη συνείδηση. Αυτόν τον επίγειο μονισμό ως κοινωνική αλλοτρίωση επιχειρεί να επιδιορθώσει ο άγγελος Dammiel και κοιτάζοντας από το έδαφος την αέρινη Marion να ίπταται με φορεσιά αγγέλου, «κοιτάζει» επί της ουσίας προς τα κάτω, προς την επανατροφοδότηση της Marion με επιθυμία από εκείνη και προς εκείνη. Αυτή είναι η υλικότητα που νοσταλγεί ο Dammiel· είναι η έκπληξη από ένα γεύμα ή από τη ματιά σε ένα ταπεινό μέρος του σώματος και τη μαγεία της εικασίας για την πηγή θαυμασμού που μπορεί να κατοικεί εκεί –ακριβώς αυτή του μεγάλου σινεμά ενός Ozu φερ΄ειπείν.

wings of desire 2

Αντίστοιχη είναι και η μετάβαση στην underground βερολινέζικη ροκ σκηνή από το ασπρόμαυρο των Crime & the City Solution  και της ειρωνίας του ονόματος  στο χαωτικά υμνητικό From Her to Eternity των Nick Cave & the Bad Seeds με την Marion να λικνίζεται φιλήδονα, αυτή τη φορά σε συμφωνία με την επιθυμία του κορμιού της.

Κι αν οι άγγελοι κοιτάνε προς το έδαφος τα τεκταινόμενα εκεί, όπως ο περίφημος Angelus Novus στη φιλοσοφία ιστορίας ενός W.Benjamin, όχι με τρόμο όμως αλλά με στωική μελαγχολία, η πορεία προς την «αιωνιότητα» στρέφει κι αυτή το βλέμμα της προς την πόλη, τις «χαμένες ψυχές» που αναζητούν «σταθερά» στο λαβύρινθο των οριοθετήσεων της μητρόπολης αλλά και της ιδιωτικής σφαίρας (ιδιοκτησία) δίχως πρόσβαση σε κάποιο μετα-κωδικό εισόδου, όπως μονολογεί ο Cassiel, αλλά με την απελπισία να καρτερά, όπως όμως και το χρώμα της πρωταρχικής, αγγελικά πλασμένης, επιθυμίας για άμεση, δίχως επίφαση σοβαρότητας, φιλομάθεια προς τον κόσμο και την κοινωνία.

Η αγγελική υπόσχεση στα «Φτερά του Έρωτα» ψαλιδίζεται κάπως από ψεγάδια που εντοπίζονται στις λατρευτικά επίμονες λήψεις στο ακροβατικό νούμερο της Marion, εμμονή βιωματικής αυτοαναφοράς του Wenders δίχως, δυστυχώς, δραματουργική ανταποδοτικότητα.

Η έμπνευση όμως είναι τέτοια στην ύφανση της ποιητικής γραφής με το ξεφτισμένο αστεακό τοπίο (αντιστροφή της ιλλιγγιώδους ταχύτητας του Βερολίνου στον Ruttmann) μέσα από τον ονειρικό φακό του Alekan, όπου διασώζεται εμφατικά η πνοή που οι «άγγελοι» της ιστορίας (μας) εναπόθεσαν, ως πνεύμα και ελπίδα της επιθυμίας για «αιωνιότητα» σε αυτόν τον κόσμο.

Σπύρος Γάγγας, Μάιος 2017.

Featured Image: http://www.bfi.org.uk/news-opinion/news-bfi/features/five-visual-themes-wings-desire-immortal-film-about-watching

Text Image: http://ivetor.ru/38264-nebo-nad-berlinom-der-himmel-uber-berlin-wings-of-desire-1987-bdrip-720p-ot-mediaclub.html

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s