Red Sorghum (Zhang Yimou, China, 1987)

Πορφυρή λάβα εικόνων το ντεμπούτο του Zhang Yimou εγκαινιάζει την πρώιμη και σπουδαία περίοδο των ταινιών του με δεξιοτεχνία που ισορροπεί πάνω στο κοινωνικό και το ερωτικό δράμα, προικισμένο εδώ με άφθονες ποσότητες λαμπρού εορτασμού της φύσης και των τοπίων σε αντίθεση με την άκαμπτη κοινωνική διαστρωμάτωση και τη βάρβαρη εισβολή των Ιαπώνων κατά τον Β’ Σινοϊαπωνικό Πόλεμο.

Στο οινοποιείο με την ιδιαίτερη ποικιλίας κόκκινου κρασιού με ζαχαρόχορτο εκτυλίσσεται η δράση το 1930 όπου η όμορφη Jiu’er (η εμβληματική πλέον και εξαίρετη Gong Li) μεταφέρεται από βαστάζους για να παντρευτεί, όπως αποφάσισε ερήμην της η οικογένειά της, τον λεπρό ιδιοκτήτη του οινοποιείου. Ο θάνατός του τη βρίσκει επικεφαλής της μικρής μονάδας παραγωγής του εύγευστου οίνου και ο δεσμός της με έναν εκ των ταπεινών βαστάζων έρχεται να συμπληρώσει την χυμώδη ζωή που τώρα ανατέλλει. Δεν χρειάζεται παρά μόνο μια προσταγή από την Jiu’er («μη με φωνάζεις ‘αφεντικό’») για να τονιστεί η πρωτο-κομμουνιστική και πρωτο-φεμινιστική πινελιά καταμερισμού της εργασίας στο απομονωμένο οινοποιείο.

Η κάμερα του Yimou καταφεύγει στο «κόκκινο» με ποικίλους τρόπους σα να επρόκειτο για απόσταξη της πιο σπάνιας ποικιλίας κρασιού. Το χρησιμοποιεί σε υπέροχη σύνθεση με την καταπράσινη βλάστηση της φυτείας του ζαχαρόχορτου αλλά και ως έκρηξη υλικότητας, όταν λόγου χάριν «κόβει» από το κόκκινο κρασί στα ροδοπέταλα και έπειτα στο αίμα και την σάρκα του βοδινού σφαχτού για να καλύψει τις αντιθέσεις της ζωής. Άλλοτε όμως το κόκκινο χρώμα εισβάλλει στα κάδρα για να εναρμονίσει τις αισθήσεις με τα δραματικά γεγονότα που εκτυλίσσονται, όπως η βίαιη απαγωγή της Jiu’er από τον μυστηριώδη κουκουλοφόρο «ληστή» ή η επιδρομή των Ιαπώνων στη φυτεία και το αίμα που ρέει από το γδαρμένο κορμί του κινέζου αιχμαλώτου και πρώην αντίδικου των εργατών, διαβόητου ληστή Shanbao, το κουφάρι του οποίου κρέμεται ανάσκελα σε κοινή θέα ως βάναυση  ιεροτελεστία ταπείνωσης του εχθρού, τέλος που η μοίρα θα επιφυλάξει και για τον σεβάσμιο εργάτη του οινοποιείου.

red sorghum2

Και είναι τέτοια η φυσικότητα στις δραματουργικές μεταβάσεις έτσι ώστε η άρση «ιερού-βέβηλου» στη σκηνή όπου ένας εκ των εργατών ουρεί στο κρασί αλλά αντί ανεπανόρθωτης ζημίας προκαλεί τη γευστική απόχρωση που θα δώσει στο κρασί τη φήμη του, να συνοψίζει την ίδια την άρση της διάκρισης ανάμεσα στο ιερό «κόκκινο» (το κρασί και ο βίος) και στο βέβηλο «κόκκινο» (π.χ. η ιαπωνική σημαία) η οποία θα μετατραπεί σε συνεχές όταν τα ποτάμια αίματος θα ενωθούν με τον κατακόκκινο ουρανό στο δειλινό.

Η μοίρα της Jiu’er έχει κατά κάποιο τρόπο ανακοινωθεί από το αρχικό πλάνο με το καψόνι των βαστάζων (χορεύουν και τραγουδούν προκαλώντας της αδιαθεσία και εμετό) ως αντίποινα στη σιωπή της καθ ‘όλη τη διάρκεια της κακοτράχαλης διαδρομής.   Είναι όμως συνάμα και ένας προάγγελος της διονυσιακής κατάφασης της ζωής, του απελευθέρωσης της δημιουργικότητας και των ζωτικών δυνάμεων του ανθρώπου όταν, έστω από τύχη, αίρονται τα καταπιεστικά ήθη και οι δομές με τις οποίες αλληλοϋποστηρίζονται (π.χ. πατριαρχία).

Ακολουθώντας το ομώνυμο μυθιστόρημα, ο Yimou αφήνει τα γεγονότα να εκτυλιχθούν μέσα από την αφήγηση του εγγονού της Jiu’er, δίχως ποτέ να αποκαλυφθεί το πρόσωπο του στην οθόνη, αποφεύγοντας ίσως με αυτόν τον τρόπο μια συναισθηματική λείανση της τραγωδίας με την θέση που λαμβάνει και αυτή, όπως και τόσα άλλα, εντός του ιστορικού γίγνεσθαι και της επέλασης της ζωής.

Τέρψη οφθαλμών με κατακάθι την αποσβολωμένη φιγούρα πατέρα και γιού στο αυλακωμένο, από το αίμα-«κρασί» της γυναίκας που όρθωσε παράστημα, έδαφος.

Σπύρος Γάγγας, Ιούνιος 2017.

Featured Image: http://www.newyorker.com/culture/richard-brody/mo-yan-and-the-power-of-movies

Text Image: http://www.newyorker.com/culture/richard-brody/mo-yan-and-the-power-of-movies

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s