The Thin Red Line (Terrence Malick, USA, 1998)

Ευλαβικά παρακολουθείται αυτό το αντιπολεμικό κατόρθωμα από τον Terrence Malick μετά από 20 χρόνια απουσίας του από την ενασχόληση με τη σκηνοθεσία. Κυριολεκτώ ως προς την ευλάβεια και αυτό είναι το τόσο ασυνήθιστο στο συγκεκριμένο είδος όπου καθόλου δεν απουσιάζουν οι σφαγές ή η λυσσαλέα κατάληψη κάποιων μέτρων εχθρικού εδάφους με τους στρατιώτες να σπαταλούν και την τελευταία ικμάδα δυνάμεων από το μεδούλι της ανθρώπινης υπόστασης.

Με ιστορικό επίκεντρο τη μάχη Guadalcanal μεταξύ Αμερικανών και Ιαπώνων κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η ταινία, βασισμένη σε μυθιστόρημα, εστιάζει τη δράση, παράλληλα με την ενδοσκόπηση, στην πηγή του Κακού και το δέος απέναντι στο Θαύμα της Ύπαρξης με ύστατη υπαρξιακή πρόκληση την υπερπροσπάθεια κατάληψης και εξουδετέρωσης του πολυβολείου των Ιαπώνων στη κορυφή ενός κατάφυτου λόφου. Τα μυδραλιοβόλα θερίζουν και η άμοιρη διμοιρία υπό τον ελληνικής καταγωγής λοχαγό Staros (Elias Koteas) βρίσκεται καθηλωμένη από το σφυρηλάτημα και το θανατικό που ξερνάει η μαύρη παραλληλόγραμμη τρύπα του φυλακίου. Με αυτή τη σεκάνς ανόδου στο «Γολγοθά» να διαρκεί μία ώρα περίπου σε αυτό το σχεδόν τρίωρο ορυμαγδό ο Malick καινοτομεί, καθώς η κάμερά του γλιστρά ανεπιτήδευτα ανάμεσα από τα πυκνά και σα λόγχες αιχμηρά αγριόχορτα· η βλάστηση λικνίζεται στον άνεμο, και όταν δεν πέφτουν κορμιά, αυτά έρπουν σαν τα φίδια που ξεπροβάλλουν δίπλα στους αμούστακους στρατιώτες με μάρτυρα την αδιάφορη εναλλαγή του φωτός στον καταπράσινο λόφο που προκαλεί το κρυφτό του ήλιου με τα σύννεφα. Η παράκρουση του ταγματάρχη Gordon Tall (εξαιρετικός ο Nick Nolte με τα μάτια γουρλωμένα στο αυλακωμένο σε παράνοια πρόσωπό του και την βιασύνη της επίτευξης του στόχου να προδίδει κάποιες ανεπαίσθητες συσπάσεις) σχηματίζει και το άλλο δίπολο της ταινίας (πέραν αυτού μεταξύ της παραδεισένιας «αγκαλιάς» των δύο στρατιωτών από τους Μελανήσιους ιθαγενείς και της ολοκληρωτικής κινητοποίησης προς την έσχατη υπαρκτική σύγκρουση με στόχο τον αφανισμό του «έτερου – εχθρού»), αφού ο καριερίστας ταγματάρχης δεν ανέχεται τον «αδύναμο» και «μαλθακό» λοχαγό Staros, ο οποίος έσωσε τη διμοιρία από βέβαιο θάνατο παραβλέποντας τη διαταγή για κατά μέτωπο επέλαση-κατάληψη.

Οι εικόνες της Φύσης αλλά και των ιθαγενών είναι σα να προέρχονται από άλλο βασίλειο του Χρόνου, εγείρουν όμως στους πιο φιλοσοφημένους από τους στρατιώτες, όπως ο Witt, ερωτήματα για τη διττή φύση του Θεού, την προέλυση του Κακού ως φθορά από την άθικτη Εδέμ και τον πανθεϊσμό με άλλη όψη του το διαρκές ξεκλήρισμα των ψυχών από τους καλά καμουφλαρισμένους «σαμουράι» του ιαπωνικού αυτοκρατορικού στρατού αλλά και των τελευταίων από την αμετροεπή αίσθηση της επικράτησης των Αμερικανών επί του εχθρού.

thin red line

Κι αν το αρχικό πλάνο του αλιγάτορα να βυθίζεται στο βούρκο παραμένει αινιγματικό, ο Malick έχει μεριμνήσει έτσι ώστε το μυστήριο να εξιχνιαστεί τόσο με το «κοντινό» στο μισοβυθισμένο στη λάσπη πρόσωπο του νεκρού Ιάπωνα πεζικάριου, αφορμή για περισυλλογή ως προς το νόημα του «Είναι» κοιτάζοντας το πρόσωπο που χάσκει, όσο και με το πλάνο αιχμαλωσίας ενός αλιγάτορα από τους Αμερικανούς στρατιώτες και τον «θαυμασμό» τους προς το θέαμα του ερπετού, θέαμα που θα συνδεθεί στο τέλος με τις ειδυλλιακές στιγμές της Φύσης και του δώρου της ζωής που μόλις συνειδητοποίησαν οι κληρωτοί, αλλά όχι οι αξιωματικοί τους, ότι σπαταλιέται στον εθνικό εγωισμό πίσω από την Σύγκρουση. Αυτόν τον μηχανισμό παραγωγής ψευδούς συνείδησης συνειδητοποιεί ο πραγματιστής και στωικός επιλοχίας Edward Welsh (άλλος ένας συνεπέστατος Sean Penn) με το αυξημένο ένστικτο αυτοσυντήρησης και τη νουθεσία του προς τον ιδεαλιστή Robert Witt ο οποίος κουβαλά κάτι από τη μη εργαλειακή αύρα της φυλής στην οποία έχει καταλύσει με απελευθερωμένες τις δυνάμεις της χαράς, των αισθήσεων και του ανήκειν· χαρακτηριστικότερη όλων η έξοχα σκηνοθετημένη σκηνή λανθάνοντος αμοιβαίου φλερτ μεταξύ του Witt και της Μελανήσιας μητέρας:  χαμόγελα και βλέμμα εντός της μήτρας του «θαυμάζειν» σε συστοιχία με την ανοιχτότητα προς το γεγονός της ύπαρξης πριν από κάθε κοινωνικοπολιτική επικάλυψη-σκίαση.

Ο σπόρος του Καλού και του Υπερβατικού Προσώπου που γαληνεύει τον Witt και σε παράλληλη έκφανσή του τον προσηνή λοχαγό Staros θα αμφισβητηθεί με απογοήτευση από τον επιλοχία πάνω στο από βότσαλα-μνήμα του Witt· θα φυτρώσει όμως αλλού με διαφορετική μορφή σε πείσμα της λύσσας του πολέμου, σαν το φυτό στο βράχο που κοσμεί το φινάλε σε αυτό το φυσιοκρατικά επικό «αντι-έπος».

Υπερβατικό από το πρώτο λεπτό μέχρι το τελευταίο πλάνο το «Η Λεπτή Κόκκινη Γραμμή» σφύζει από «στιγμές» της επιρροής στον Malick του Heidegger. Αυτές αξιοποιούνται έξοχα προς την κατεύθυνση της μεταφυσικής του Θαυμάζειν (πέρα και έξω από την πόρωση του «ρόλου» και των «στόχων» του), εντός όμως και της κινηματογράφησης με την αποστασιοποίηση που προκαλεί η «συγκοπή» στη δράση (τα πλάνα των αιωνόβιων δέντρων, των πλουμιστών πουλιών, του καθάριου νερού) και της θαυμαστής αποδόμησης του εργαλειακού σινεμά-θεάματος.

Σπύρος Γάγγας, Ιούνιος 2017.

Featured Image: http://moviemezzanine.com/the-terrence-malick-retrospective-the-thin-red-line/

Text Image: http://derbingle.blogspot.gr/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s