Three Colors: Red (Krzysztof Kieślowski, Switzerland/France/Poland, 1994)

Κινηματογραφική διάθλαση του Χρόνου μέσα από ποικίλες αποχρώσεις του κόκκινου σε ένα σύγχρονο μητροπολιτικό περιβάλλον αλληλοεφαπτόμενων χρονικών αλληλουχιών, μέσα από την εγγύτητα των άπειρων κόμβων αλληλόδρασης μεταξύ ανθρώπων με στιγμιαία μόνο κοινές τροχιές στη ζωή.

Τούτη την εξαιρετικά μοντέρνα διάσταση αναμειγνύει με τη μυστικιστική ερμηνεία-απορία για το δέος της αιτιότητας και της απροσδιοριστίας ο Kieślowski. Αξιοζήλευτη σκηνοθετική μαεστρία, υποβλητική ατμόσφαιρα και κομψότητα στις ανεπαίσθητες μεταβάσεις, όπου οι κόμβοι-σταθμοί της κοινής πορείας δύο ή περισσοτέρων ανθρώπων έρχονται να συνθέσουν πολλαπλά χωροχρονικά επίπεδα δράσης, ανάμνησης, μυστηριακής σιωπής κατά την απόφαση προς τη μια την άλλη κατεύθυνση και επιφώτισης της «στιγμής» που κρύβει μέσα της την ολότητα.

Εσωτερικεύοντας στην σκηνοθεσία και το μοντάζ τη λογική ενός Escher η τελευταία ταινία της φημισμένης τριλογίας χρωμάτων του Kieślowski φέρνει σε επαφή, με αφορμή τον τραυματισμό ενός σκύλου, τη φοιτήτρια και μοντέλο Valentine (Irène Jacob) με τον συνταξιούχο δικαστή Joseph Kern (εξαίσιος ο Jean-Louis Trintignan), ο οποίος επιδίδεται στην ακουστική παρακολούθηση των μεγαλοαστών γειτόνων του. Το σμίξιμο των δύο επιφυλακτικό, κυρίως από την Valentine, με προοδευτική όμως αποφλοίωση του παρελθόντος τους σε παράλληλη αυτή τη φορά αναπαραγωγή του στο παρόν μέσα από χαρακτήρες (ο νεαρός δικαστής του ποινικού δικαίου Auguste), γεγονότα (η φωτογράφηση της Valentine με την τρομαγμένη της έκφραση) ή παγκοσμιοποιημένα δίκτυα (όπως ο μεγαλέμπορος ναρκωτικών τον οποίο παρακολουθεί ο δικαστής σε συνδυασμό με τον χρήστη ηρωίνης αδελφό της Valentine). Καθώς επιταχύνεται η γειτνίαση των  Valentine και Joseph στο χώρο επίδειξης μόδας –γνώριμο «τοπίο» και για τον δικαστή που ανατρέχει σε δική του μυστηριακή επίφωτιση εκεί πριν πολλά χρόνια– οι αιτιακοί σύνδεσμοι θα βγουν σταδιακά από την αφάνεια για τους δύο πρωταγωνιστές, ωστόσο, θα βυθιστούν και πάλι στο πέπλο της απροσδιόριστης σχέσης αίτιου-αιτιατού όσο θα αποκαλύπτεται το παρελθόν στους σύγχρονους συνοδοιπόρους τους που ακολουθούν, κατά κάποιο τρόπο, τα μονοπάτια του παρελθόντος σε αντανακλάσεις-αναδιπλασιασμούς: Δεν παρακολουθούμε γεγονότα αποκλειστικά του παρόντος τελικά αλλά επί της ουσίας το «παρελθόν» δίχως τεχνητές επινοήσεις μέσω flashback αλλά με χαωτικά χαρακτηριστικά όπου η αμοιβαία αιτιότητα (το αιτιατό μετατρέπεται σε αιτία) καταφθάνει στους χαρακτήρες ως «στιγμή» επιφώτισης στην καθημερινότητα μέσα από την οπτικοακουστική μεγέθυνση (για εμάς, το κοινό) ενός μολυβιού που σπάει, ενός μισοσπασμένου ποτηριού μπύρας, ή της «μεταφυσικής» αιτιότητας που κινητοποιεί ένα πάτημα του κουμπιού μέσα από τις καλωδιακές συστοιχίες που ενώνουν Γαλλία και Μ.Βρετανία.

Red1

Έτσι, στο μοιραίο πλοίο της διαδρομής Calais-Dover θα «ανταμώσουν» οι τροχιές του Auguste ο οποίος «ακολουθεί» την Valentin ως νεαρός Joseph Kern ο οποίος ακολούθησε τη γυναίκα του παρά το γεγονός ότι εκείνη τον απατούσε –όπως «τώρα» και στην περίπτωση του Auguste– και της Valentine, όπου αυτή «ακολουθεί» τον Auguste ως νεαρό τότε και μέντορά της τώρα Joseph Kern. Υποψιαζόμαστε ποιός κυβερνούσε το πλοίο με τους 1435 επιβάτες αλλά για τους επτά επιζώντες γνωρίζουμε τους έξι από αυτούς –οι  τέσσερεις πρωταγωνιστές του «Μπλε» και του «Λευκού» –στα  παγωμένα κάδρα με τον Auguste και Valentine να «σμίγουν» φωτογραφικά δίπλα-δίπλα και ουσιαστικά αυτή τη φορά ως ο νεαρός τότε Kern με την οπτασία της γυναίκας που κυνηγούσε –τώρα ως  Valentine. Κι αν η φούσκα κατά την χαρακτηριστική φωτογράφηση της Valentine λειτουργεί μετωνυμικά για την επίπλαστη πραγματικότητα του επαγγελματικού της κύκλου (άλλωστε την προηγούμενη μέρα είχε πλημμυρήσει μια γκαρνταρόμπα στα καμαρίνια της αίθουσας επίδειξης μόδας), η ίδια έκφραση που αναπαράγεται στην τελευταία σκηνή είναι αυτή της συναισθηματικής αυτή τη φορά συνείδησης του «τρόμου» της «τυχαίας» μόνο διάσωσής της στο πλήθος των αιτιακών αλληλεπιδράσεων που οδήγησαν του υπόλοιπους επιβάτες στο θάνατο. Αντιστρόφως, η «αδελφοσύνη» και η «αλληλεγγύη» τίθενται ως αξιώσεις καθημερινότητας στο «στοίχημα» ελέγχου των πιθανοτήτων με γνώμονα το «δίκαιο» της κρίσης που ενεργοποιεί τη νέα αιτιακή διαδικασία με αιτία την «άδικη καταδίκη» ή τη «δικαίωση».

Το μουντό περιβάλλον που συσκοτίζει τις επιμέρους αλληλεπιδράσεις και ταιριάζει απόλυτα στη νεφέλωμα της μοντέρνας ζωής θα τονιστεί κατά διαστήματα από το φως του ήλιου με μετριασμένη μυστηριακή απόχρωση στις σκηνές όπου ο Kieślowski αποδεικνύεται άξιος συνεχιστής του Tarkovsky. Αν υπάρχει σήμερα σοβαρή απόπειρα διερεύνησης της εμμενούς «θεολογίας» εντός του μητροπολιτικού γαλαξία της πολυπλοκότητας τότε αυτή οφείλει να στραφεί προς την υποδειγματική κινηματογράφησή της στο «κόκκινο» επιστέγασμα της περίφημης «γαλλικής» τριλογίας.

Σπύρος Γάγγας, Ιούνιος 2017.

Featured Image: https://thewarningsign.net/tag/irene-jacob/

Text Image: https://www.criterion.com/films/27733-three-colors-red

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s