The Fantastic Night (Marcel L’Herbier, France, 1942)

Κομψοτέχνημα του γαλλικού σινεμά και εξαιρετικά πρωτότυπη ως σεναριακή ιδέα με υψηλής δεξιοτεχνίας σκηνοθετικό στήσιμο, η κωμωδία φαντασίας του σπουδαίου Marcel L’Herbier γοητεύει με την εκλεπτυσμένη αφήγηση, την ολοκληρωμένη θεμελίωση των χαρακτήρων και τον λαβυρινθώδη κυματισμό των γεγονότων σε παράλληλο χώρο στον ίδιο όμως χρόνο.

Ο νυσταλέος από τη μελέτη του φοιτητής φιλοσοφίας Denis και περιστασιακός ανθοπώλης στη λαϊκή αγορά του Παρισιού ξυπνά από ένα όνειρο με την αιθέρια φιγούρα μιας κατάλευκα ντυμένης γυναίκας να τον κάνει να παραμιλά και το μπουκέτο λουλουδιών της να μετατρέπεται σε τελάρο που του πέφτει στο κεφάλι ξυπνώντας τον απότομα και μετατρέποντάς τον σε περίγελο των υπολοίπων.  Περιστοιχισμένος από τον γλοιώδη Boris, και την άγαρμπη Nina που τον πολιορκεί, ο Denis μετατρέπει το όνειρο σε ονειροπόληση –και αντίστροφα όμως– για την εικόνα της γυναίκας  (η μορφή του ιδεώδους) που κοσμεί τον τοίχο της φτωχικής κάμαράς του, σμίγοντας τελικά δύο κόσμους σε παράλληλη (και πραγματική) τροχιά εκτύλιξης της εξιχνίασης της απάτης που στήνει ο «πατέρας» της Irène (η εν λόγω χυμώδης γυναίκα) και άριστος μάγος, προκειμένου να «κληρονομήσει» την περιουσία της.

la-nuit-fantastique-1942-04-g

Ο L’Herbier υιοθετεί, με όχημα όμως τον ρεαλισμό, μια σουρεαλιστική έκθεση των γεγονότων που οδηγούν τον Denis στο να αποκαλύψει την απάτη, έκθεση η οποία διπλώνει, σαν σε ακορντεόν, τις πτυχές της πραγματικότητας και του ονείρου και με απόλυτη κυριαρχία πάνω στο μοντάζ και τη ρεαλιστικά ονειρική mise-en-scène επιτυγχάνει την ολική άρση της βασικής διάκρισης συνείδησης και ασυνείδητου. Η περιπέτεια του Denis εκτυλίσσεται σε εξαίρετης ατμόσφαιρας σετ (στην περίφημη σκηνή με τις μούμιες) όπου η μαγεία προκύπτει μέσω της ηχούς των βημάτων (όταν η Irène γνωρίζει τον Denis στον πατέρα της και την παρέα του) στη «γραμμή» ενός Cocteau παρά μέσω εξπρεσιονιστικού τονισμού.

Σαν την στιγμή που ο Denis πίνει μαζί με την Irène το ναρκωτικό μέσα στο όνειρο όταν το ίδιο πράττει και η Nina –στην πραγματικότητα–  η ταινία του L’Herbier υιοθετεί την ίδια την αυτοκριτική σκοπιά ως προς το σινεμά του φανταστικού που φαίνεται να συμπορεύεται με την ιδέα ενός  «θύματος» –όπως ομολογεί ο μάγος Thalès– δηλαδή, του κοινού. Κι αν όλα είναι «εντύπωση», σίγουρα δεν είναι η «Ειρηνολογία», όπως κοροϊδεύει τον Denis ο σαχλός Boris, για την εμμονή του με την  Irène.  Την στιγμή που μαίνεται ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος, ναι μεν η απόδραση στο φανταστικό, ως αφαίρεση από τον ρεαλισμό, εγείρει κάποιο ζήτημα τη δεδομένη ιστορική συγκυρία, ωστόσο, μόνο μια επιδερμική ματιά θα τόνιζε αυτή την παράμετρο, παρακάμπτοντας την εσωτερική κριτική στον «υπνωτισμό» του κοινού, ακόμα και ενός έθνους-κράτους, και την θαυμάσια ταύτιση της Irène με την αξίωση της αγάπης ως τροφοδότη της καθημερινής ονειροπόλησης, άρα και της ουτοπίας.

Με πανοραμίκ που εξελίσσονται αβίαστα σε πανέμορφα τράβελινγκ, ο L’Herbier ρευστοποιεί την ακολουθία των γεγονότων, ενώ, άλλοτε, όπως στη σκηνή του ψυχιατρείου, συνδυάζει την πλαστικότητα στα αφαιρετικά  σετ με την μοντερνίστικη γραμμή και τη διαγώνια ρήξη στο κάδρο ή ακόμα και στα ποικίλα κεκλιμένα κάδρα.

Από τις λίγες φορές που τιμήθηκε τόσο όμορφα το σινεμά ενός Mélies, «Η Φανταστική Νύχτα» -ενέπνευσε κατά πάσα πιθανότητα το «Μεσάνυχτα στο Παρίσι» του Woody Allen ή αλλού, όπως στη σκηνή με την πτήση του ποδηλάτου και τον Spielberg ίσως- αφήνει μια μάλλον πικρή γεύση στον Denis ως προς το πεσιμιστικό της συμπέρασμα αλλά αποδεικνύεται εξόχως φανταστική για τον θεατή, τις αισθήσεις του, το νου και την καρδιά του.

Σπύρος Γάγγας, Ιούνιος 2017.

Featured Image: https://www.jonathanrosenbaum.net/2005/09/la-nuit-fantastique/

Text Image: https://www.jonathanrosenbaum.net/2005/09/la-nuit-fantastique/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s