The Witches (Luchino Visconti/Mauro Bolognini/Pier Paolo Pasolini/Franco Rossi/Vittorio De Sica, Italy, 1967)

Ύμνος στη μεγάλη ηθοποιό του ιταλικού σινεμά Silvana Mangano σε αυτό το σπονδυλωτό έργο, που είναι άνισο μεν, αλλά όχι δίχως ενδιαφέρον, με στιγμές αλλόκοτες, θαυμάσιες, κιτς ή δόσεις παρωδίας, ειρωνείας, (αυτο)σαρκασμού και κοινωνικής κριτικής.

Από τα πέντε επεισόδια τα δύο είναι σκετς που δεν δικαιώνουν απολύτως την συμμετοχή των εν λόγω σκηνοθετών στο συλλογικό εγχείρημα, αποδίδουν, ωστόσο, την παλινωδία της ιταλικής κοινωνίας. Έτσι, στη δεύτερη ιστορία του Bolognini με τίτλο «Πνεύμα αλληλεγγύης» σαρκάζεται η βιαστική και ανάλαφρη αποτίμηση του λαουτζίκου για το φιλότιμο με κυνική επιβεβαίωση των αστικών «ηθών» και της ταξικής κοινωνίας, ενώ στην τέταρτη ιστορία, την «Σικελή» του Franco Rossi, η πατριαρχική κοινωνία της Σικελίας αυτοκαταστρέφεται στην εκδικητική μανία της «τιμής» της οικογένειας.

Αρχοντικό, όπως αναμένει κάποιος από τον Visconti, το πρώτο επεισόδιο («Η Μάγισσα Καίγεται Ζωντανή») με την ντίβα του χώρου της μόδας Gloria να εισβάλλει, υπό την πολιορκία των paparazzi, στο chalet των ιταλικών Άλπεων. Με την ματαιοδοξία των καλεσμένων να αναβλύζει σε κάθε σχόλιο ή επίδειξη κοινωνικής δεξιότητας αλλά και με μνησίκακη ανθρωποφαγία που καραδοκεί να κατασπαράξει το «θείο» μοντέλο, η Gloria «ψάχνει» τη θέση της στο μιντιακό σύμπαν που ταξινομεί τους ανθρώπους σε «πρίγκιπες» και «ζητιάνους». Η απαξιωτική χροιά τέτοιων σχολίων που ακούγονται από τους συνδαιτυμόνες (εδώ και ο Helmut Berger στην πρώτη του εμφάνιση ως υπηρετικό προσωπικό) συμπληρώνεται από την κυνική διαπίστωση για το τι πραγματικά είναι η Gloria: «ένα θαυμάσιο προϊόν· θαυμάσιο, αλλά προϊόν».

Η αναζήτηση της ταυτότητας της Gloria δεν θα έρθει ούτε με την περιπλάνηση του βλέμματός της στην ανθρωπόμορφες μάσκες του τοίχου, ούτε φυσικά από τον χορό που θα λατρευτεί από τους παριστάμενους πριν αυτή λιποθυμήσει λόγω εγκυμοσύνης,  αρνηθεί τους δύο επίδοξους εραστές και αποχωρήσει με το ελικόπτερό της στους ουρανούς πίσω από τα γυαλιά ηλίου (διαρκές τέχνασμα της νεωτερικότητας προκειμένου να ουδετεροποιηθεί το συναίσθημα στο ανθρώπινο βλέμμα και ως υπαγωγή του στη λογική της «μάσκας» να  αποκρύψει τις όποιες ατέλειες, φανερώνοντας τον εαυτό διαμεσολαβημένο από την εμπορευματική αξία) αγκαλιασμένη από την ακριβή γούνα της.

toto

Το επεισόδιο που ξεχωρίζει είναι αναμφισβήτητα αυτό το Pasolini («Η Γη όπως φαίνεται από τη Σελήνη»). Με το απίθανο ζεύγος Totò και Ninetto Davoli (με πορτοκαλί κώμη!) να υποδύονται πατέρα και γιό αντίστοιχα μετά τον θάνατο της συζύγου/μητέρας, η αποκάλυψη του ιδεώδους (και αντικαταστάτριας) λαμβάνει τη μορφή μιας γυναίκας που προσεύχεται, ντυμένης στα πράσινα, γονυπετούς, όμορφης, αλλά κωφάλαλης. Η «μάγισσα» γυναίκα μετατρέπει την τσίγκινη παράγκα-αποθήκη από χοιροστάσιο (μέχρι χειροπέδες και νάνοι βρίσκονται ατάκτως ερριμμένοι εκεί) σε φτωχική αλλά γεμάτη χρώμα κατοικία. Η φαντασίωση για ένα πολυτελές σπίτι (με τη μορφή καστέλου) που διατίθεται προς πώληση εκεί δίπλα,  βάζει και τους τρεις να σκαρφίζονται ένα κόλπο, προκειμένου να αποκτήσουν τα απαραίτητα χρήματα, το οποίο όμως πάει στραβά, οδηγώντας την Assurdina Caì στον θάνατο. Με τα υπέροχα γνωμικά του Totò, τον  Ninetto Davoli σε εκδοχή ιταλικού «κολλητηριού», την μαγική επανεμφάνιση της νεκρής, η φαινομενικά χονδροειδής κωμική ιστορία προσφέρει, τόσο μέσα από τα χρωματικά έντονα και όμορφα πλάνα, όσο και μέσα από τη θαυμάσια «βουβή» Mangano (θα μπορούσε να θεωρήσει κάποιος τα καδραρίσματα σε αυτή σαν σάτιρα στη γενικά βουβή και μελαγχολική Monica Vitti του Antonioni), εγγύηση για το σύνολο της άνισης αυτής συρραφής.

Τέλος, ο De Sica προσφέρει μια ιστορία («Καθημερινά Βράδια») με άφθονο αυτοσαρκασμό τόσο του ιδίου και των ταινιών του με τη Sophia Loren, όσο και του Clint Eastwood, ο οποίος πρωταγωνιστεί ως άσφαιρος «πιστολάς»-εραστής (Carlo), στον υπό διάλυση γάμο του με μια καταπιεσμένη στο περιτύλιγμα του ρόλου της συζύγου και νοικοκυράς Giovanna. Η βαρεμάρα και παραίτηση, στην καθημερινότητα, κυρίως του συζύγου, διακόπτεται από την ονειροπόληση-φαντασίωση της Giovanna για τρόπους τιμωρίας-ταπείνωσης του άντρα της Carlo με μια εκδικητικότητα που στοχεύει στην κατάδειξη της ανωριμότητας των ανδρών (ο Carlo «τιμωρείται» από τους ήρωες των κόμικ Μάρβελ που διαβάζει), της αφροντισιάς τους όταν βρίσκονται «εκτός σκηνής», της υποτελούς συμπεριφοράς τους μπρος στο αφεντικό σε αντιπαραβολή με την πατριαρχία του «οίκου», αλλά και στη διαιώνιση του υποτελούς κοινωνικού ρόλου της συζύγου μέσα από την καθημερινή φαντασίωση της προσοχής της μιντιακής δημόσιας σφαίρας και των γυναικείων προτύπων που αυτή συντηρεί.

Σπύρος Γάγγας, Ιούνιος 2017.

Featured Image: http://www.mondo-digital.com/streghe.html

Text Image: http://yprh.blogspot.gr/2013/06/le-streghe.html

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s