Borom Sarret (Ousmane Sembène, Senegal, 1963)

Η πρώτη ταινία του κορυφαίου σκηνοθέτη από την Αφρική Ousmane Sembène όπου σε λιγότερο από είκοσι λεπτά γεννιέται όχι μόνο ένας μεγάλος δημιουργός αλλά μια αξιοθαύμαστης οικονομίας ματιά πάνω στα προβλήματα της κοινωνικής ανισότητας, του ταξικού αλλά και του φυλετικού διαχωρισμού στη μετα-αποικιακή Σενεγάλη.

Με σπικάζ σε πρώτο πρόσωπο ο Sembène ακολουθεί τα λεγόμενα ενός φτωχού αμαξά και μαζί καταγράφει αντιπροσωπευτικά στιγμιότυπα της ζωής και του καθημερινού αγώνα με τη φτώχεια και την στέρηση. O αμαξάς θα ξεκινήσει το πρωί με τους συντοπίτες του, ακόμα και με τον μακροχρόνια άνεργο που σηκώνεται κάθε πρωί, αφού προσευχηθεί στον Αλλάχ για την προστασία από τον Νόμο και τους άπιστους. Παρά την επίκληση στον Αλλάχ ο αμαξάς διαπιστώνει ότι τα πάντα είναι στο έλεος το Θεού ως προς τη φτώχεια και αφοπλιστικά (αφού και ο ίδιος δεν έχει δεκάρα) αδιαφορεί στην ελεημοσύνη ενός ακρωτηριασμένου ζητιάνου. Σε ένα ωραιότατο πλάνο από χαμηλή γωνία στα πόδια του ξαπλωμένου στο κάρο αμαξά, καθώς δουλειά δεν υπάρχει, ο Sembène οξύνει την αίσθηση της ανισότητας ακόμα και μεταξύ των απόκληρων και καταφρονεμένων. Σημαντικό στοιχείο εδώ η κυνική και παραιτημένη σχεδόν στάση του αμαξά.

Borom-Sarret1

Σε αυτή την ξύλινη άμαξα αγκιστρώνεται η σκοπιά του Sembène καταγράφοντας με αφαιρετικό ρεαλισμό την αγορά στη γειτονιά του αμαξά, την πορεία του μέσα από αυτή και την τελική απραξία του. Στη διάρκεια της «οδύσσειας» θα μεταφέρει μια ετοιμόγεννη στο μαιευτήριο, καθώς (με αβίαστη ειρωνεία) και ένα νεκρό μωρό με τον πατέρα του να μένει άφωνος στην είσοδο του κοιμητηρίου, καθώς δεν έχει προσκομίσει πιστοποιητικό θανάτου.

Η υπέρβαση των επιτρεπτών κοινωνικών ορίων (το αστικό κέντρο, δηλαδή) από τον αμαξά δεν θα του αποφέρει οικονομικό όφελος αφού ο πελάτης του θα τον εγκαταλείψει όταν παρεμποδίζεται από τον αστυνομικό. Εδώ δεν αφαιρείται μόνο η υλική προϋπόθεση ικανοποίησης των βασικών του αναγκών αλλά και η συμβολική πηγή αυτοεκτίμησης και κοινωνικής αποδοχής, το παράσημο, δηλαδή, από τον πόλεμο της ανεξαρτησίας το οποίο και ποδοπατά ο αστυνομικός.

Η ματαιότητα της καθημερινής του βιοπάλης πνίγεται στιγμιαία στο τραγούδι από τον τραγουδοποιό που του στερεί και τα τελευταία του κέρματα, κορυφώνεται δε στην αναγκαιότητα εργασίας της γυναίκας του στο λιτό αλλά απελπιστικό τελευταίο πλάνο.

Με υπέροχη παραδοσιακή μουσική σχεδόν σε όλη τη διάρκεια της ταινίας, η οποία δεν αλλοιώνεται στην επίδρασή της με την ίσως σχηματική μετάβαση στην κλασική όταν τα πλάνα του Sembène διανύουν τα «αστεακά» σύνορα και εισβάλλουν στη μεγαλοαστική συνοικία, αυτή η μικρού μήκους ταινία δηλώνει απερίφραστα τον κοινωνικοπολιτικό της προβληματισμό και συγκρατεί την οργή της με καυστικό αλλά αισθητικά καθάριο τρόπο.

Σπύρος Γάγγας, Ιούνιος 2017.

Featured Image: http://www.siskelfilmcenter.org/blackgirl

Text Image: http://www.africanfilmny.org/2013/borom-sarret/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s