That Most Important Thing: Love (Andrzej Żuławski, France/Italy/W.Germany, 1975)

Συντριπτική «κριτική πολιτισμού» με ιδιαίτερης έντασης κινηματογράφηση, αυτή τη φορά όμως, συγκριτικά με άλλες του ιδίου δημιουργού, δοσμένη σε στιβαρά, πυκνά σε υλικό όγκο, κάδρα με την κίνηση της κάμερας να μιμείται, αλλά να έχει ήδη υπερβεί, τον αλαζονικό αυταρχισμό τον οποίο καυτηριάζει το περιεχόμενο της ταινίας και που σαν κακοφτιαγμένο προϊόν υποκουλτούρας –αφού η κινηματογράφηση ελίσσεται σε αυτούς τους κοινωνικούς κύκλους– φυλακίζει την «αγάπη» στο ελεεινό περιβάλλον των αδέσποτων «καλλιτεχνών» που οσμίζονται τα ψίχουλα της λαμπερής υπερδομής.

Σαν το κακοφτιαγμένο πορνό αυτής της υποκουλτούρας λοιπόν η υποτυπώδης πλοκή: Ο φωτογράφος Sevais Mont (ένας πανέμορφος και αρρενωπός Fabio Testi, επιβλητικά ελισσόμενος στα λαβυρινθώδη σετ) ερωτεύεται την Nadine Chevalier (εκπάγλου καλλονής η Romy Schneider) με σιωπηλό όρκο να την ανασύρει από τα σοφτ-πορνό στα οποία πρωταγωνιστεί, επιχειρώντας να της εξασφαλίσει ένα ρόλο για τον Εδουάρδο ΙΙΙ. Η Nadine, ωστόσο, παραμένει προσηλωμένη στον άνδρα της, έναν χρεωκοπημένο συλλέκτη φωτογραφικού υλικού του σινεμά (συγκλονιστικός ο Jacques Dutronc ως φαλιρισμένος συναισθηματικά και αυτοκαταστροφικός σύζυγος της Nadine) πριν αναδυθεί, μετά από συνεχείς ταπεινώσεις, μαζί με τον «εσταυρωμένο» Sevais στο φως.

Στην υπόγεια διαδρομή των δύο τους στα σπλάχνα των κινηματογραφικών χαυτείων του Παρισιού ξεπροβάλλουν δαιμόνια του νομαδικού τρόπου ζωής, τρωγλοδύτες της «τέχνης» αλλά και της συνείδησης όμως της απόσυρσης της ουσίας πίσω από τη λάμψη, μακιγιαρισμένες φάτσες που σαν αγέλη χιμούν σε όποιον κομίζει ό,τι μοιάζει με δάκρυ του ανθρώπινου «προσώπου» απέναντι στον φαταλισμό της λαθραίας μίμησης των αξιών της εγκαθιδρυμένης τέχνης, της επιθυμίας για αναγνώριση από τους κριτικούς και το κοινό, επιθυμία που, όταν απογοητεύεται, μεταμφιέζεται αμέσως σε παραφουσκωμένο «εγώ», όπως στην υπέροχη σεκάνς ανάγνωσης των μειωτικών σχολίων στον τύπο, με κυρίαρχο στην σκηνή τον Klaus Kinski. Οι απίθανες σεκάνς του Żuławski της κάμερας που αυθάδικα, αλλά και με κάποια ντροπή ως προς το τι αντικρύζει, εισβάλλει στις κάμαρες και τους διαδρόμους, αποκαλύπτωντας κλόουν, μασίστες, γκάγστερς δευτέρας διαλογής, σκηνοθέτες-τύραννους και μεγαλομανείς ηθοποιούς, όπως ο Karl-Heinz Zimmer τον οποίο δεν έχει καμία δυσκολία να ενσαρκώσει ο εκκεντρικός και άλλης ενορατικής τάξης Klaus Kinski, φανερώνουν ανάγλυφα το υπόστρωμα της βιομηχανίας του σινεμά αλλά και του ίδιου του κοινωνικού σώματος που πονά και νοσεί.

zulawski2

 

Επί της ουσίας παρακολουθούμε τη «γέννα» της αγάπης και της ανόδου της από τα καταγώγια του σκότους σε αυτά του φωτός· από το ασυνείδητο στη συνείδηση· από τον συλλογικό αναβρασμό και την αδιαφοροποίητη ενότητα που «καταναλώνει» την «ετερότητα» στην ενότητα που ξεπροβάλλει μεν κατάκοπη και τραυματισμένη, αλλά έχει πλέον διαμεσολαβηθεί από τη δύναμη της αρνητικότητας, εξ ου και το λουσμένο από φως πλάνο ατό φινάλε με το ματωμένο πρόσωπο του Sevais Mont. Είναι γνωστές και παρατηρίσιμες οι θεολογικές αγωνίες του Żuławski και δεν θα ήταν υπερβολή να ισχυριστούμε ότι τούτο το δαιμονισμένα εμπνευσμένο αριστούργημα αναπαριστά τη λογική του θεάματος ως δαιδαλώδεις κατακόμβες, όπου άλλες οδηγούν στην πρωτόγονη και νομαδική ζεύξη σωμάτων στα τελετουργικά όργια των αρχαίων (αλλά σύγχρονων εδώ) φυλών, άλλες στην ναρκισσιστική σινεφιλική μονομανία, άλλες στην υπερτροφία του «αντικειμενικού πνεύματος» (είναι εκείνη η υπέροχα σκοτεινή μετωνυμία της κάμαρας του διανοούμενου, όπου οι τοίχοι ασφυκτιούν από την πληθωριστική συμπύκνωση των βιβλίων, δηλαδή, του συνόλου του πνευματικού πολιτισμού μας), άλλες στη φαλλική διείσδυση του (επικριτικού) φωτογραφικού φακού σε κάθε μύχιο σπασμό του εαυτού, κι άλλες στην «κένωση» της ίδιας της έννοιας της αγάπης από την τυραννική κοινωνική πίεση «δήλωσής» της, σα να πρόκειται για την εκφορά του «σ’ αγαπώ» μέσα από το φακό της  πιστοποίησης κοινωνικών φρονημάτων.

Το γεγονός ότι μέσα από το κολαστήριο της κινηματογραφικής εκατόμβης ο Żuławski διασώζει την άνοδο των «απορριμμάτων» του συστήματος στο φως, κληροδοτεί σε εμάς το μετα-κριτικό καταπίστευμα για μια ερμηνευτική προσέγγιση του «τέλους του σινεμά». Δεν μιλάμε για το «τέλος του σινεμά» από την διαδεδομένη σήμερα σκοπιά της ρεβιζιονιστικής παραίτησης στο σκουπιδαριό των υπόγειων καλλιτεχνικών ρευμάτων ή ακόμη και των υπέργειων της «κανονικής» βιομηχανίας του κινηματογράφου, υπό το κέλευσμα της νομαδικής ζωής, λόγω της βιαστικής πεποίθησης περί θραύσης της ολότητας (στη δυαδική σχέση η ολότητα του «σ’αγαπώ»), αλλά για το «τέλος του σινεμά» ως απόσυρση από την ολότητα, της οποίας η μικρογραφία δεσπόζει στην τελευταία λυτρωτική σεκάνς.

Ο Fabio Testi ως Sevais Mont κουβαλά από το πρώτο πλάνο μια παιδική αθωότητα στο βλέμμα του και αυτός ο θεόρατος ηθοποιός, του οποίου το μπόι εντείνεται διακριτικά από τον ευρυγώνιο φακό στον οποίο καταφεύγει συχνά ο Żuławski, διακατέχεται από την αύρα του χτυπημένου από τη ζωή γυρολόγου (οι γονείς του ναρκομανείς και παρηκμασμένοι) του καλλιτεχνικού περιθωρίου…

Η μελαγχολική, και με έντονη την αίσθηση της φευγαλέας τρυφερότητας, ενορχήστρωση του Georges Delerue σε συνδυασμό με τα μαγευτικά κοντινά από τον φακό του Ricardo Aronovich στη Schneider προσδίδουν στην ταινία χαρακτηριστικά αυτοεξομολόγησης, αφού το τελικό πλάνο επιστρέφει σε αυτό της αρχής και την κινηματογραφική εκμαίευση του ‘σ’ αγαπώ’, διαλεκτικά (άρα και με τον πόνο που επιφέρει η αρνητικότητα), παρά τυραννικά, με τον Żuławski αυτή τη φορά να συντονίζει και να διασώζει την ίδια την αξιοπρέπεια του φωτογραφημένου (και χειραφετημένου από την τέχνη) «προσώπου». Μεγαλειώδες και ανεπανάληπτο αριστούργημα!

Σπύρος Γάγγας, Ιούλιος 2017.

Featured Image: https://diaboliquemagazine.com/andrzej-zulawski-retrospective-limportant-cest-daimer/

Text Image: http://www.mondo-vision.com/daimer.php

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s